IV SO/Po 23/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o wymierzenie Staroście W. grzywny za nieprzekazanie skargi postanawia 1. wymierzyć Staroście W. grzywnę w kwocie 100 (słownie: sto) złotych; 2. zasądzić od Starosty W. na rzecz W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. pismem z 28 listopada 2022 r. wniesionym w formie elektronicznej wystąpiła z wnioskiem o wymierzenie Staroście W. grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2022r., poz. 329 – dalej p.p.s.a.). W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że Starosta W. pozostaje bezczynny w przesłaniu skargi pomimo doręczenia mu bezpośrednio skargi złożonej w formie elektronicznej w dniu 24 października 2022 r. (skarga wraz z dowodem złożenia w załączeniu).

W odpowiedzi na powyższy wniosek Starosta W. wniósł o oddalenie wniosku wyjaśniając, że skarga W. sp. z o.o. na przewlekłość postępowania Starosty W. została wniesiona w postaci elektronicznej na adres do doręczeń elektronicznych w dniu 24 października 2022 r. Z uwagi na pomyłkę jednego z pracowników Starostwa, który przypadkowo otworzył wiadomość ze skargą, co spowodowało, iż została ona usunięta z listy wiadomości odebranych i nie była już później widoczna dla pracownika sekretariatu zajmującego się odbiorem korespondencji, skarga nie została zarejestrowana i przekazana pracownikowi Wydziału Architektury i Budownictwa prowadzącemu postępowanie. Okoliczności omyłki przedstawione zostały w pisemnych wyjaśnieniach pracownika Starostwa W. , których kopię przedłożono. Starosta zaznaczył, że o wniesieniu skargi dowiedział się dopiero z pisma WSA w Poznaniu doręczonego 5 grudnia 2022 r., do którego załączono wniosek o wymierzenie grzywny. Skargę do Wydziału Architektury i Budownictwa przekazano niezwłocznie, bo jeszcze w dniu 5 grudnia 2022 r. Organ przekazał następnie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wraz z odpowiedzią w dniu 7 grudnia 2022 r. W ocenie organu uchybienie terminu nie wynikało ze złej woli, lecz błędu jednego z pracowników, w wyniku którego właściwy wydział nie miał możliwości przygotowania akt sprawy i przekazania skargi w terminie. Mając powyższe na uwadze, uwzględniając fakt, że wymierzenie grzywny ma charakter fakultatywny, organ wniósł o odstąpienie od wymierzenia grzywny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 54 § 1 p.p.s.a. na organie administracji publicznej którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi spoczywa obowiązek przekazania sądowi skargi wraz z całymi aktami sprawy w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Oznacza to, że obowiązek przekazania Sądowi akt sprawy i odpowiedzi na skargę, poza nadzwyczajnym przypadkiem wymienionym w art. 54 § 3 p.p.s.a., ma charakter bezwzględny. W konsekwencji organ, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi musi w taki sposób wykonać nałożony na niego obowiązek przekazania powyższych dokumentów Sądowi, aby w sytuacji, gdy skarżący skorzysta z przyznanego mu na mocy art. 55 § 1 p.p.s.a. uprawnienia, móc skutecznie udowodnić dochowanie ustawowego terminu.

Niezastosowanie się do tego obowiązku obwarowane zostało sankcją w postaci wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., Sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Z kolei wysokość grzywny wskazanej w art. 154 § 6 p.p.s.a. określa się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Jak wyjaśniono w doktrynie, ratio legis tej regulacji polega na zabezpieczeniu sfery praw i interesów skarżącego przed dezorganizowaniem postępowania sądowoadministracyjnego przez organ administracji publicznej (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, p.p.s.a. Komentarz, Warszawa 2013, s. 328).

Z przytoczonych przepisów wynika więc, że przesłankami uprawniającymi sąd administracyjny do wymierzenia grzywny organowi jest stosowny wniosek oraz stwierdzenie niezastosowania się do obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. Oznacza to, że przesłanką do wymierzenia grzywny jest sam fakt nieprzekazania skargi sądowi w ustawowym terminie, bez względu na przyczyny takiego stanu rzeczy. Dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. przed rozpoznaniem wniosku o nałożenie grzywny nie może przesądzać o braku przesłanek do jej wymierzenia, ani nie skutkuje oddaleniem tego wniosku, czy też umorzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Podobnie, przyczyny które spowodowały nieprzekazanie sądowi skargi w zakreślonym przez prawo terminie oraz okres uchybienia, nie mają znaczenia dla możliwości wymierzenia grzywny, a mogą jedynie rzutować na jej wysokość (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09 oraz postanowienia NSA: z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I OZ 759/14; z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt I OZ 489/14; z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt I OZ 429/13; z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt OZ 278/13, publ. www.cbois.nsa.gov.pl – dalej CBOSA).

W judykaturze przyjmuje się, że skoro z art. 54 § 2 p.p.s.a. wynika obowiązek dochowania określonego terminu, to uchybienie tej powinności mieści się w "niezastosowaniu się do obowiązków", będącym przesłanką wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. W istocie zatem przedmiot zaskarżenia określony w art. 55 § 1 p.p.s.a. obejmuje nie tylko zaniechanie przekazania sądowi skargi wraz z odpowiedzią na skargę i akt sprawy, ale także zwłokę organu w dopełnieniu tej czynności. Wymaga także zaakcentowania , że sąd orzeka o grzywnie według swego uznania i wymierza ją w wysokości adekwatnej do stopnia niewypełnienia przez organ obowiązku przesłania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie, z uwzględnieniem okresu w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi.

Przy czym zastosowanie sankcji w postaci wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., pełni - oprócz funkcji dyscyplinującej i represyjnej - również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy więc także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (por. powołana uchwała NSA z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09; postanowienie NSA z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt I OZ 45/13, publ. CBOSA).

W niniejszej sprawie pozostaje poza sporem fakt, że organ faktycznie naruszył przepisy prawa (rangi ustawowej) przez nieprzekazanie skargi tutejszemu Sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w ustawowym terminie. Z akt sprawy zawisłej przed tutejszym Sądem pod sygn.. akt IV SAB/Po 181/22 wynika, że skarga W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. złożona w formie elektronicznej wpłynęła do organu w dniu 24 października 2022 r. Określony przez ustawodawcę termin przekazania skargi upłynął zatem z dniem 23 listopada 2022 r. Tymczasem skarga wraz z odpowiedzią na skargę została przekazana przez organ do tutejszego Sądu w dniu 7 grudnia 2022 r. (data wpływu skargi do sądu k. 6 sprawy o sygn. akt IV SAB/Po 181/22).

W tym miejscu podkreślić należy, że art. 54 § 1 p.p.s.a. statuuje bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Organ musi więc przekazać skargę do sądu wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Obowiązek ten spoczywa na organie niezależnie od tego, czy uznaje on skargę za dopuszczalną oraz czy w jego ocenie przedmiotem zaskarżenia jest podlegający kognicji sądu administracyjnego akt, czynność, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Już samo żądanie strony nadania skardze określonego biegu obliguje podmiot, do którego została skierowana skarga, do uczynienia zadość temu żądaniu.

Zaakcentować przy tym należy, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., sąd bada jedynie, czy organ wykonał obowiązki określone w art. 54 § 2 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 26 października 2016 r., sygn. akt I OZ 1180/16; postanowienie WSA we Wrocławiu z 22 lipca 2016 r., sygn. akt IV SO/Wr 17/16, publ. CBOSA).

Mając powyższe na uwadze oraz niesporne okoliczności sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że przedmiotowy wniosek o wymierzenie grzywny zasługuje na uwzględnienie. Należy bowiem zauważyć, że dopiero złożenie wniosku inicjującego postępowanie w niniejszej sprawie doprowadziło do przekazania skargi. Ustalając wysokość grzywny, Sąd wziął pod uwagę, że przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny, organ wypełnił obowiązek, a uchybienie terminu było nieznaczne i nie wynikało z lekceważenia obowiązków czy złej woli.

Z tych względów, działając na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 154 § 6 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. (punkt 2 sentencji postanowienia).