IV SAB/Wr 104/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2023 r. sprawy ze skargi S. N. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 12 lutego 2023 r. I. stwierdza, że Prezes Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku z dnia 12 lutego 2023 r. w zakresie pkt 3, 4 i 5 oraz że bezczynność ta nie ma miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. zobowiązuje Prezesa Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze do załatwienia wniosku z dnia 12 lutego 2023 r. w zakresie pkt 3, 4 i 5 w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku z aktami sprawy; III. dalej idącą skargę oddala; IV. przyznaje radcy prawnemu D. P. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, w tym należny podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.

Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn.

S. N. (dalej: strona, skarżąca) - 12 lutego 2023 r. (w niedzielę, drogą mailową, o godz. 22.22) - skierowała do Prezesa Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze (dalej: Prezes SO, organ) wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Zażądała przesłania na jej adres e-mail następujących informacji i dokumentów (cyt.):

"1) czy kiedykolwiek toczyło się bądź toczy w chwili obecnej postępowanie dyscyplinarne bądź postępowanie karne (także postępowanie karne prywatnoskargowe) z udziałem sędziego D. K.? Jeżeli tak, to jakie zarzuty są stawiane sędziemu w tych postępowaniach; bądź w jakich rolach w tych sprawach sędzia występuje? Jeżeli postępowania są już zakończone, proszę o udzielenie informacji, w jaki sposób to nastąpiło,

2) w ilu sprawach od roku 2015 do chwili obecnej, w których sędzią referentem był sędzia D. K. sąd wyższej instancji oddalił skargi kasacyjne, apelacje od wyroków kończących postępowanie przed sądem pierwszej instancji, a w ilu sprawach uchylił te wyroki, oraz ile łącznie wyroków kończących postępowanie przed sądem pierwszej instancji wydał SO w Jeleniej Górze w sprawach, w których sędzią referentem był sędzia D. K.? (z podziałem na poszczególne lata);

3) skanów zarządzeń wydanych przez Prezesa Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze w okresie od 19 grudnia 2017 roku do dnia dzisiejszego;

4) skanów protokołów ze zgromadzeń sędziów w okresie od 19 grudnia 2017 roku do dnia dzisiejszego;

5) wydanych przez Prezesa Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze w okresie od 19 grudnia 2017 roku do dnia dzisiejszego decyzji odmawiających udzielenia informacji publicznej;

6) skanu aktu powołania sędziego D. K. do pełnienia funkcji Prezesa Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze".

W dniu 28 lutego 2023 r. Prezes SO poinformował wnioskodawcę jn.

Ad. 1) Nie toczyły się przedmiotowe sprawy.

Ad. 2) W okresie orzekania w III Wydziale Karnym SO w Jeleniej Górze wymieniony sędzia był referentem w jednej sprawie. Wyrok wydany w ww. sprawie został uchylony orzeczeniem SA we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.

Ad. 6) W załączeniu skan aktu powołania sędziego D. K. do pełnienia funkcji Prezesa SO w Jeleniej Górze. Odnosząc się do pkt 3), 4) i 5) wniosku Prezes SO wskazał, że żądane tam informacje stanowią informację publiczną przetworzoną, której uzyskanie - w świetle art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902) - wymaga wykazania szczególnego interesu publicznego. Dowodził, że na dzień złożenia wniosku nie dysponuje wymienionymi w tych punktach skanami zarządzeń i protokołów oraz decyzjami. Zauważył, że analiza dokumentacji (w tym archiwalnej), jej ustalenie, skompletowanie i przygotowanie zgodnie z kryteriami podanymi we wniosku za okres ponad 5 lat wiązać się będzie

z czasochłonnością realizacji wniosku, w tym oddelegowaniem do tych czynności pracownika co najmniej na okres jednego dnia. Prezes SO podniósł, że informacja publiczna przetworzona nie posiada na gruncie obowiązującego prawa definicji legalnej, jednak można przyjąć, iż charakter taki mogą mieć dane publiczne, które co do zasady połączone są z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż wykorzystywane w bieżącej działalności. Motywował, że powyższe znajduje oparcie w orzecznictwie Sądów Administracyjnych (powołał tezy wyroków). Przywołał także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 grudnia 2018r. (SK 27/14, OTK-A2019/5). Zdaniem Prezesa SO, realizacja wniosku w zakreślonym przez wnioskodawcę zakresie wiąże się z zaangażowaniem środków osobowych (pracowników Wydziałów orzeczniczych i Oddziałów Sądu) oraz finansowych (związanych w ewentualnymi nadgodzinami) organu, innych niż wykorzystywane w jego bieżącej działalności. Jest przy tym bardzo pracochłonna i zasadniczo zdezorganizuje bieżącą pracę Sądu. W świetle podanej argumentacji, żądana we wniosku informacja ma - w ocenie Prezesa SO - w istocie charakter przetworzony. W związku z tym, Prezes SO wezwał autora wniosku do wskazania szczególnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji przetworzonej zawartej we wniosku, w terminie 7 dni, pod rygorem wydania decyzji odmownej. W skardze na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania jej wniosku

z 12 lutego 2023 r. (złożonej 28 lutego 2023 r.) skarżąca wniosła o: 1) zobowiązanie Prezesa SO do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym; 3) dostęp do akt sądowych w systemie teleinformatycznym Sądu (PASSA). Uzasadniała, że do dnia dzisiejszego (w ustawowym terminie) nie otrzymała odpowiedzi na swój wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jak

i decyzji odmownej w tym zakresie (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), co stanowi - jej zdaniem - naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji w zw. z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. Stwierdziła, że nie sposób podzielić argumentację organu, jakoby jej wniosek nie mógł zostać rozpatrzony w trybie ustawy (u.d.i.p.). Dowodziła, że zwróciła się o udostępnienie protokołów, które noszą wszelkie cechy dokumentu urzędowego (art. 6 ust. 2 u.d.i.p.) i że taka informacja - na zasadzie art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.d.i.p. - w szczególności podlega udostępnieniu. Wskazała, że skoro zatem jej wniosek dotyczył informacji publicznej, to organ winien ją udostępnić lub wydać w razie konieczności ochrony innych praw (art. 5 u.d.i.p.) decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Uznała, że jeżeli tego nie uczynił w ustawowym terminie, to uzasadnione jest twierdzenie, że dopuścił się bezczynności. W związku z tym swoją skargę uznała za zasadną i konieczną. W odpowiedzi na skargę Prezes SO wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wskazał, że zarzut bezczynności jest bezzasadny, gdyż w 15-tym dniu od otrzymania wniosku udzielił skarżącej odpowiedzi (pismem z 28 lutego 2023 r. z załącznikami), częściowo udostępniając żądane informacje, a co do pozostałej części wzywając skarżącą do wykazania szczególnego interesu publicznego, gdyż żądane informacje w tym zakresie zostały przez niego zakwalifikowane jako informacje publiczne przetworzone. Ustosunkowując się do odpowiedzi organu, skarżąca - reprezentowana przez ustanowionego z urzędu profesjonalnego pełnomocnika - podniosła, że stanowisko organu jest błędne a skarga uzasadniona. Dowodziła, że w sprawie nie było podstaw do odmowy udzielenia informacji w pełnym zakresie jej żądania. Stwierdziła, że nie jest bowiem tak, iż żądana informacja jest informacją przetworzoną. Dodała, że powołane przez organ wyroki są nieadekwatne do zaistniałej w sprawie sytuacji. Zauważyła, że jej żądanie dotyczyło udostępnienia skanów dokumentacji i - co istotne - całej dokumentacji, nie zaś wydania fragmentów lub części tej dokumentacji, co rodziłoby konieczność ingerencji w jej treść. Uznała, że organ nie wykazał

w żaden sposób, ani tego, iż kompletowanie informacji jest pracochłonne, ani tego, że faktycznie wymaga zaangażowania wielu pracowników i środków finansowych.

W jej ocenie, twierdzenia o czasochłonności żądania są gołosłowne i nieprawdziwe. Stwierdzenie organu, że żądana przez nią informacja stanowi informację przetworzoną, a wobec tego jej udostępnienie wymagało spełnienia przez autora wniosku dodatkowej przesłanki, nie jest udowodnione, ani uprawdopodobnione. Brak udzielenia informacji stanowił więc naruszenie art. 13 ust. 1 u.d.i.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uznał, że skarga na bezczynność Prezesa SO zasługuje w części na uwzględnienie. W sprawie bezsporne pozostaje, że Prezes SO jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia wnioskodawcy informacji publicznej oraz że żądane informacje stanowią informację publiczną. Na wstępie Sąd zauważa, że z akt sprawy wynika, iż Prezes SO udzielił stronie skarżącej informacji publicznej w zakresie pkt 1, 2 i 6 wniosku - zgodnie z jej żądaniem - 28 lutego 2023 r., tzn. w dniu, w którym strona wniosła skargę na bezczynność organu. Z uwagi na powyższe, przyjmując, iż w dacie wniesienia skargi organ udzielił już stronie informacji publicznej w podanym zakresie (dostrzegając, że uczynił to z uchybieniem terminu), tj. że stan bezczynności organu przestał istnieć, Sąd oddalił skargę na bezczynność w tej części na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku). Dalej Sąd wskazuje, że postępowanie wywołane skargą na bezczynność organu w zakresie udzielenia informacji publicznej cechuje pewna specyfika, gdyż do skutecznego wniesienia takiej skargi nie jest wymagane uprzednie wniesienie ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie. Ustawa przewiduje (wymienione w art. 7 ust. 1 u.d.i.p.) różne sposoby udostępniania informacji publicznej. Jednym z nich jest udostępnianie informacji na wniosek, o czym stanowi art. 10 u.d.i.p. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Przechodząc do kwestii związanych z pojęciem bezczynności na gruncie u.d.i.p. należy wskazać, że stan bezczynności podmiotu zobowiązanego do jej udostępnienia oznacza sytuację, w której mimo upływu ustawowych terminów organ nie udziela informacji publicznej, gdy jest jej dysponentem oraz nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość jej udzielenia, przy czym dokonuje tego w formie czynności materialno-technicznej; nie informuje wnioskodawcy, że jego wniosek nie znajduje podstawy w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż żądanie nie dotyczy informacji mających charakter informacji publicznej, lub też nie wskazuje, że nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.), bądź też nie informuje, że w sprawie obowiązuje inny tryb udzielenia informacji, niż ten, w którym strona się zwróciła (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); nie odmawia udostępnienia informacji lub nie umarza postępowanie w sytuacji wskazanej w art. 14 ust. 2, stosownie do treści art. 16 u.d.i.p., w formie decyzji administracyjnej lub nie odmawia udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ustawy. Skargę na bezczynność organu w postępowaniu o udzielenie informacji publicznej można złożyć nie tylko wobec "milczenia" organu, ale również w sytuacji, w której powstał spór między wnioskodawcą a adresatem wniosku, co do charakteru żądanej informacji oraz co do zasad i trybu jej udostępnienia. Strona ma prawo kwestionowania bezczynności organu w przypadku gdy uznaje, że żądane informacje są informacjami publicznymi i powinny być udzielone w trybie wnioskowym na podstawie u.d.i.p. Wówczas Sąd zobligowany jest do rozpoznania skargi

i rozstrzygnięcia, czy żądana informacja jest informacją publiczną, i czy rzeczywiście wnioskodawca może domagać się jej udostępnienia. Z akt sprawy wynika, że skarżąca skierowała do Prezesa SO wniosek

o udostępnienie informacji publicznej w postaci: "3) skanów zarządzeń wydanych przez Prezesa Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze w okresie od 19 grudnia 2017 roku do dnia dzisiejszego; 4) skanów protokołów ze zgromadzeń sędziów w okresie od 19 grudnia 2017 roku do dnia dzisiejszego; 5) wydanych przez Prezesa Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze w okresie od 19 grudnia 2017 roku do dnia dzisiejszego decyzji odmawiających udzielenia informacji publicznej". Powołany wniosek skarżąca wysłała do organu 12 lutego 2023 r. (w niedzielę, drogą mailową, o godz. 22.22). Należy przyjąć, że datę otrzymania wniosku przez organ stanowi dzień 13 lutego 2023 r. Tym samym, organ winien załatwić wniosek

w podany wyżej sposób do dnia 27 lutego 2023 r. (poniedziałek), czego nie zrobił. Dlatego też, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., stwierdzono, że Prezes SO dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącej w zakresie pkt 3, 4 i 5, co orzeczono w pkt I zdanie pierwsze sentencji wyroku. Jednocześnie, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym przesądzono w pkt I zdanie drugie sentencji wyroku. Oceniając tę kwestię Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa, czy opóźnienia w podejmowanych czynnościach pozbawionego jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W sprawie nie sposób dopatrzeć się w działaniu organu rażącego naruszenia prawa. Działając na zasadzie art. 149 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., Sąd zobowiązał Prezesa SO do rozpatrzenia wniosku skarżącej w powyższym zakresie w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt II sentencji wyroku). Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego

z urzędu w postępowaniu sądowym (pkt IV sentencji wyroku) przyznano na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. Z przedstawionych wyżej względów Sąd orzekł jak w pkt l-IV sentencji wyroku.

Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.