IV SAB/Po 79/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu w dniu 14 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpoznania wniosku mieszkańców ul. [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. w sprawie uznania ich za stronę postępowania postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić stronie skarżącej M. B. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi.

Pismem z 10 listopada 2021 r. M. B. (dalej też jako "Skarżący") wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej też jako "SKO") z [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Sprawa została zarejestrowana

w tut. Sądzie pod sygn. akt IV SA/Po 993/21. M. B. w odpowiedzi na wezwanie Sądu z 09 lutego 2022 r. (k. 22 akt sąd.), pismem z [...] lutego 2022 r.

(k. 25 akt sąd.) wskazał, że wnosi również skargi na bezczynność. W związku

z powyższym, na podstawie zarządzenia z 09 maja 2022 r. skargę M. B. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w przedmiocie rozpoznania wniosku mieszkańców ul. [...] z dnia

[...] sierpnia 2021 r. w sprawie uznania ich za stronę postępowania, zarejestrowano pod sygn. akt IV SAB/Po 79/22.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśla, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie dają podstawy do wydawania odrębnego aktu administracyjnego orzekającego

o tym, czy konkretna osoba jest czy nie jest stroną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ jest niedopuszczalna.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 poz. 329 z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej

i stosują środki określone w ustawie. Art. 3 § 2 p.p.s.a. stanowi, iż kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela

o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa,

z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane

w indywidualnych sprawach;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego

i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego

w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Przedmiotem skargi skarżący uczynił bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpoznaniu wniosku mieszkańców ul. [...]

z dnia [...] sierpnia 2021 r. w sprawie uznania ich za stronę postępowania.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. zakres przedmiotowy skarg na bezczynność wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. Zaskarżenie bezczynności

w postępowaniu organu administracji publicznej jest zatem dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień bądź innych aktów i czynności. Strona może także zaskarżyć bezczynność postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w K.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.).

W sprawie należy zauważyć, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują możliwości wydania orzeczenia w formie postanowienia, czy też jakiegokolwiek innego aktu o uznaniu danego podmiotu za stronę już toczącego się postępowania (wszczętego z urzędu lub na wniosek innej osoby). Obowiązku takiego nie można wyprowadzić z art. 28 k.p.a., ani z jakiegokolwiek innego przepisu tej Ustawy, która jedynie w przypadku organizacji społecznych przewidziała możliwość wydania postanowienia o dopuszczeniu bądź odmowie dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu (art. 31 § 2 k.p.a.). Także przepis art. 61a § 1 k.p.a. – w ocenie Sądu nie stanowi podstawy do wydania takiego postanowienia, gdyż odnosi się do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego, a wniosek o dopuszczenie do udziału w już toczącym się postępowaniu, odrębnego postępowania nie wszczyna. Uznać zatem należy, że organ administracji nie ma podstaw do orzekania w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym danego podmiotu, a więc odmowa bądź dopuszczenie osoby fizycznej do postępowania nie wymaga żadnej procesowej formy, która podlegałaby kontroli sądowej (por. wyroki NSA: z 25.04.2017 r., II OSK 616/16; wyrok NSA

z 02.02.2007 r., II OSK 296/06; postanowienia NSA: z 11.03.2016 r., I OSK 1322/14;

z 18.07.2016 r., II OSK 1393/16; z 16.10.2013 r., II OSK 2543/13; z 21.06.2007 r.,

I OSK 855/07; z 16.10.2008 r., II GSK 340/08; z 16.11.2009 r., I OSK 1523/09 oraz wyroki: WSA z 27.06.2018 r., II SA/Po 243/18; WSA z 12.06.2017 r.,

IV SA/Wa 1352/17; WSA z 29.09.2011 r., III SA/Gd 295/11, CBOSA). Skoro zatem SKO nie było zobowiązane do wydania jakiegokolwiek aktu rozstrzygającego wniosek Skarżącego o dopuszczenie do udziału w postępowaniu mieszkańców ul. [...], ani też wniosek ten nie wszczynał odrębnego postępowania administracyjnego, to nie może być mowy o bezczynności w tym zakresie w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.

Ponadto wskazać należy, że osoba której organ prowadzący postępowanie odmówił przymiotu strony w tym postępowaniu, a posiada ona interes prawny

w sprawie, ma możliwość zaskarżenia wydanej w tej sprawie decyzji. W przypadku, gdy organ odwoławczy uzna odwołanie za niedopuszczalne lub umorzy postępowanie odwoławcze, z tego powodu, że odwołanie wniósł podmiot, który nie jest stroną, rozstrzygnięcie w tym zakresie, może zostać zaskarżone do sądu administracyjnego, co stanowi gwarancję praw strony. Ponadto podmiot, który bezpodstawnie został pominięty w postępowaniu, choć służył mu przymiot strony, może realizować swe uprawnienia

w przypadku wydania ostatecznej decyzji bez jego udziału w postępowaniu administracyjnym w drodze żądania wznowienia postępowania na zasadach przewidzianych w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (por. wyrok NSA z 18.07.2014 r., II OSK 323/13; postanowienie NSA z 16.10.2013 r., II OSK 2543/13; postanowienie NSA

z 17.09.2013 r., I OSK 1990/13, CBOSA).

W ocenie Sądu ewentualna odmowa dopuszczenia Skarżącego do udziału

w postępowaniu bądź uznanie go za stronę postępowania wydane w formie pisma nie będzie mieściło się ani w kategorii postanowień, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., ani aktu lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skoro niedopuszczalna jest droga sądowa w sprawach powyżej wskazanych, wyłączona jest także możliwość wniesienia skargi na bezczynność w tych sprawach.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. należało orzec jak w pkt I sentencji. O zwrocie wpisu sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. pkt II sentencji.