IV SAB/Po 163/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Asesor Sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2021 r. sprawy ze skargi M. U. na bezczynność Dyrektora Instytutu [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Dyrektora Instytutu [...] do rozpatrzenia wniosku M. U. z dnia [...] stycznia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami postępowania administracyjnego; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Dyrektora Instytutu [...] na rzecz skarżącego M. U. kwotę [...]zł ( [...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

M. U. w dniu [...] listopada 2020 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność [...] Instytutu Fizyki [...] (dalej: [...] IFM PAN lub podmiot) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej poprzez nierozpoznanie wniosku z [...] stycznia 2020 r., którym zwrócił się o przesłanie następujących dokumentów zakończonego postępowania dyscyplinarnego:

- niezanonimizowanego wniosku dyscyplinarnego Rzecznika Dyscyplinarnego [...]. A. J. dotyczącego zarzutów naruszenia prawa autorskich w publikacji naukowej, stawianych [...]. L. S. zatrudnionemu na stanowisku [...] w IFM PAN w P., wraz ze wszystkimi załącznikami,

- niezanonimizowanego orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej IFM PAN w P. z listopada/grudnia 2019 r., wraz z uzasadnieniem, a także niezanonimizowanego protokołu z posiedzenia Instytutowej Komisji Dyscyplinarnej, na którym zostało wydane powyższe orzeczenie dyscyplinarne,

- ewentualnych opinii biegłych, z których korzystał skład orzekający pracujący pod przewodnictwem [...]. W. B., dotyczących postępowania dyscyplinarnego prowadzonego w związku z zarzutami popełnienia plagiatu, autoplagiatu oraz nadmiernego cytowania własnych prac w zbiorze artykułów z lat 2015-2018 stawianymi przez Rzecznika Dyscyplinarnego IFM PAN.

Skarżący zarzucił [...] IFM PAN naruszenie:

- art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek,

- art. 1 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm., dalej: udip) w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, poprzez niezasadne uznanie, że żądana przez niego informacja nie stanowi informacji publicznej, a w konsekwencji nieudzielenie informacji publicznej.

M. U. w motywach skargi wyjaśnił, że na złożony [...] stycznia 2020 r. uzyskał [...] stycznia 2020 r. odpowiedź [...] IFM PAN, w której ten poinformował go, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej. Zdaniem podmiotu udostępnienie żądanej informacji naruszałoby prywatność oraz przepisy o ochronie danych osobowych. Skarżący wyjaśnił, że [...] stycznia 2020 r. złożył osobiście wniosek na podstawie art. 2 ust. 1 udip. Wskazał, że skarga na bezczynność przysługuje zarówno w przypadku braku reakcji podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, jak również, gdy podmiot taki stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu na zasadach określonych w udip.

Skarżący podał, że tutejszy Sąd w postanowieniu z 9 czerwca 2020 r. sygn. IV SA/Po 380/20, rozpatrując jego skargę, potwierdził trafność ww. poglądu uznając, że pisma IMF PAN nie można uznać za decyzję administracyjną o odmowie udostępnienia informacji publicznej i w związku z tym przysługuje prawo zaskarżenia bezczynności organu, co pozwoli Sądowi na rozpatrzenie, czy żądana przez skarżącego informacja jest informacją publiczną. O bezczynności organu administracji publicznej można mówić w sytuacji, gdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej został skierowany do podmiotu zobowiązanego do udostępnienia takiej Informacji, a sam zakres wniosku obejmuje informację publiczną. Zdaniem M. U. bezsporne jest, że IFM PAN jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. PAN jest państwową instytucją naukową, która działa m.in. przez utworzone przez siebie instytuty naukowe, które są podstawową jednostką naukową PAN. Tym samym PAN, w tym IFM PAN, jest podmiotem realizującym zadania publiczne i dysponującym środkami publicznymi. IFM PAN jest więc organem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 udip.

Skarżący stwierdził, że nie powinno budzić też wątpliwości, że żądane przez niego informacje stanowią informację publiczną. Prawo do informacji o działalności organów władzy publicznej jest publicznym podmiotowym prawem obywatela przewidzianym w art. 61 Konstytucji. Zgodnie z art. 1 udip informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. W orzecznictwie wskazuje się zaś, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych. Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu wykonującego władzę publiczną lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne. Informacja na temat postępowania dyscyplinarnego, które prowadzone było przeciwko pracownikowi naukowemu IFM PAN stanowi informację o sprawie publicznej. Treść dokumentów o udostępnienie, których zwrócił się skarżący swym wnioskiem została wytworzona w toku realizacji zadań publicznych przez właściwy organ, którym jest Komisja Dyscyplinarna działająca przy IFM PAN.

Ponadto, jak podniósł skarżący, żądane informacje dotyczą pracownika naukowego IFM PAN, więc zasadne jest przyjęcie, że dotyczą one funkcjonariusza publicznego. Osoba, której dotyczył wniosek pełni i pełniła bardzo ważną z punktu widzenia funkcjonowania nauki w Polsce funkcję promotora prac doktorskich. Niezmiernie ważne jest, by obywatele mogli uzyskać informację o tym, w jaki sposób instytucja kształcąca kadrę naukową oraz prowadząca badania naukowe, których wyniki publikowane są w czasopismach o zasięgu międzynarodowym, reaguje na ewentualne przypadki naruszenia przez taką osobę dobrych praktyk w zakresie publikowania. Jest to szczególnie ważne w związku z koniecznością budowania zaufania społeczeństwa wobec działalności naukowców, na badania których państwo przeznacza znaczne środki.

Skarżący wskazał, że o tym zaś, że dokumenty z przebiegu postępowania dyscyplinarnego mają charakter informacji publicznej, wielokrotnie przesądzały sądy administracyjne. Wskazywano, że sprawowanie władzy dyscyplinarnej przez organy uczelni jest formą wykonywania władzy publicznej a jeśli sprawowanie władzy dyscyplinarnej przez organy uczelni jest formą wykonywania władzy publicznej, to bez wątpienia w świetle przyjętego założenia, informacją publiczną są nie tylko dokumenty bezpośrednio zredagowane i wytworzone przez osoby prowadzące postępowanie dyscyplinarne, jak wniosek dyscyplinarny i orzeczenie dyscyplinarne, ale także opinia biegłej i odwołanie, które organ wykorzystał do zrealizowania powierzonych mu prawem zadań. Postępowanie dyscyplinarne wobec pracownika naukowego, jak i dokumentacja przebiegu tego postępowania ma charakter informacji publicznej.

Kończąc skarżący stwierdził, że dla kwalifikacji informacji jako informacji publicznej nie ma znaczenia ocena tychże danych pod kątem ochrony prywatności osoby fizycznej. Ochrona prywatności może uzasadniać wyłącznie zakres ograniczenia prawa do informacji, np. przez anonimizację udostępnianej informacji lub wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Zasadność i zakres takich ograniczeń można jednak rozważać dopiero w przypadku uznania informacji za informację publiczną.

W odpowiedzi [...] IFM PAN wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie od skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Wyjaśnił, iż w odpowiedzi z [...] stycznia 2020 r. znalazło się stanowisko IFM PAN dotyczące wniosku skarżącego. W szczególności wskazano, że wniosek skarżącego dotyczy udostępnienia informacji o konkretnej osobie, a one nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu udip. W przypadku udostępnienia przez Instytut żądanych przez skarżącego Informacji zostałoby naruszone prawo do prywatności oraz przepisy dotyczące ochrony danych osobowych. W tych okolicznościach należało odmówić skarżącemu udzielenia żądanych przez niego dokumentów zgodnie z art. 16 ust. 1 udip. Z uwagi na powyższe Instytut, pismem z [...] stycznia 2020 r. (doręczonym skarżącemu w tym dniu) odmówił udostępnienia skarżącemu żądanych przez niego dokumentów, nie wydając decyzji administracyjnej. Podmiot wskazał, że pismem z [...] lutego 2020 r. skarżący wniósł o "uzupełnienie decyzji z pisma ... w zakresie informacji co do prawa odwołania". Pismem z [...] lutego 2020 r. Instytut odmówił uzupełnienia rozstrzygnięcia o pouczenie dotyczące prawa odwołania, albowiem nie przysługiwało od niego prawo odwołania. Kolejno pismem z [...] lutego 2020 r., skierowanym do Prezesa PAN skarżący wniósł o udostępnienie mu żądanych dokumentów. Ten pismem z [...] lutego 2020 r. odpowiedział skarżącemu, że nie jest organem właściwym do rozstrzygnięcia przedmiotowego sporu, jak również nie jest wobec Instytutu organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów K.p.a., pouczając jednocześnie o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący [...] marca 2020 r. złożył skargę do WSA w Poznaniu, który to postanowieniem z 9 czerwca 2020 r., sygn. akt; IV SA/Po 380/20 skargę odrzucił. Po upływie blisko pół roku od tego czasu, M. U. złożył w Instytucie kolejną skargę, zarzucając Instytutowi bezczynność. [...] IFM PAN stwierdził, że z jej treścią nie sposób się zgodzić. Wyjaśnił, iż skarżący żądał udostępnienia mu dokumentów, które nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu przepisów udip, a zatem organ nie mógł mu tych dokumentów udostępnić. Z uwagi na okoliczność, że żądanie skarżącego nie spełniało ani warunku przedmiotowego (żądana informacja nie miała charakteru informacji publicznej) ani podmiotowego (podmiot nie był zobowiązany do udzielenia żądanej informacji) odmowa udostępnienia skarżącemu żądanych przez niego dokumentów nastąpiła, zgodnie z art. 16 ust. 1 udip, bez wydania decyzji administracyjnej. Z uwagi na powyższe zdaniem [...] IFM PAN przedmiotowa sprawa nie należy do zakresu właściwości sądów administracyjnych i z tego powodu skarga w przedmiotowej sprawie podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Po wtóre skarżący przed złożeniem skargi w Instytucie nie wniósł ponaglenia do właściwego organu zgodnie z art. 53 § 2b P.p.s.a. i z tego powodu skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Z ostrożności podmiot wskazał, że gdyby skarga nie została z jakichkolwiek przyczyn odrzucona, powinna zostać oddalona, ponieważ nie zasługuje na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Stosownie do treści przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 270 z póżn. Zm. dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie między innymi w sprawach skarg na bezczynność organów. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd administracyjny zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa - art. 149 p.p.s.a. W tym zakresie stwierdzić należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym w prawie terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (por. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wydawnictwo Prawnicze "Lexis Nexis", Warszawa 2005, str. 86). Wniesienie skargi na bezczynność organu jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Innymi słowy bezczynność organu administracyjnego można najogólniej określić jako taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa nie została załatwiona, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, a organ nie podejmuje w tym zakresie żadnych działań.

W pierwszej kolejności wskazać należy, odnosząc się do wniosku organu o odrzucenie skargi, że w świetle obowiązujących przepisów prawa możliwość wniesienia skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest uzależniona od wcześniejszego złożenia środka zaskarżania. Przepis art. 52 § 1 p.p.s.a. stanowi bowiem ogólną zasadę, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator. Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Środki zwalczania bezczynności organów administracji wskazuje art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej powoływanej jako k.p.a.), który w dotychczasowym stanie prawnym przyznawał stronie w tym zakresie prawo złożenia zażalenia lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a od 1 czerwca 2017 r. uprawnia do wniesienia ponaglenia. Tak więc w zasadzie tam gdzie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego skarga na bezczynność powinna być poprzedzona środkiem, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a., a więc aktualnie ponagleniem. Jednakże ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, jest ustawą szczególną, regulującą w sposób kompleksowy kwestie związane z prawem dostępu do informacji publicznej. Wobec tego jej uregulowania decydują o trybie postępowania w tych sprawach, a przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mogą znaleźć zastosowanie wyłącznie wtedy gdy przepisy udip tak stanowią. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej odsyła zaś do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w art. 16 ust. 2, odnosząc stosownie przepisów tego kodeksu jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2. W konsekwencji wiec przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają zastosowania do innych przypadków aktywności (jej braku) organów podejmowanych w trybie i na zasadach udip, w tym więc i do mającej charakter czynności materialnotechnicznej - czynności udostępnienia informacji publicznej. Tym samym w przypadku bezczynności organu w zakresie podjęcia tej czynności (udostępnienia informacji publicznej), przepis art. 37 k.p.a. nie znajduje zastosowania. Środków zaskarżenia w takiej sytuacji nie przewiduje też ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Wobec powyższego należy stwierdzić, że z uwagi na brak środków zaskarżania, w postępowaniu dotyczącym czynności udostępnienia informacji publicznej wyłączony jest obowiązek, o którym mowa w art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest więc wymagane poprzedzenie jakimkolwiek środkiem zaskarżania (ponagleniem) na drodze administracyjnej.

Podsumowując przedmiotem skargi jest prawo do informacji publicznej udzielanej na zasadach i w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta w kompleksowy sposób reguluje procedurę dostępu do informacji publicznej, nie zawiera jednak przepisów, które dotyczyłyby bezczynności organu. Jednocześnie powołana ustawa w bardzo wąskim zakresie odsyła do przepisów k.p.a. stanowiąc, że jedynie w kwestii wydania decyzji stosuje się przepisy k.p.a.

Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje, wymienione w art. 7 ust. 1, różne sposoby udostępniania informacji. Jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej na wniosek, o czym stanowi jej art. 10. Pozostaje poza sporem w badanej sprawie, że stosowny wniosek strona skarżąca złożyła, zaś adresat wniosku - [...] Instytutu Fizyki [...] pismem odmówił skarżącemu udostępnienia informacji wskazując, że jej udostępnienie stanowiłoby naruszenie przepisów dotyczących ochrony danych osobowych, a następnie odmówił uzupełnienia pisma poprzez wskazanie, że nie przysługuje od niego odwołanie.

W analizowanej sprawie przedmiotem wniesionej skargi jest zatem bezczynność w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego wniesionego do organu [...] stycznia 2020 r.

W związku z tak sformułowanym żądaniem niezbędne jest ustalenie, czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy podmiot, do którego skierowano wniosek o udzielenie informacji jest podmiotem zobowiązanym do jej udostępniania. Niezbędne jest przy tym również rozstrzygnięcie, czy dane, o których udostępnienie zwrócił się skarżący, stanowią informację publiczną, bowiem charakter żądanej informacji determinuje formę udzielonej odpowiedzi. Jak wynika z ustawy o dostępie do informacji publicznej, podmiot, do którego został złożony wniosek, w zależności od tych okoliczności, zobowiązany jest:

- udostępnić żądaną informację publiczną, w terminie wskazanym w art. 13 ustawy

(w formie czynności materialno-technicznej),

- wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji (art. 16 ust. 1 ustawy), bądź

- wydać decyzję o umorzeniu postępowania (art. 14 ust. 2 ustawy).

Ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 ustawy pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Przedmiotowa ustawa reguluje zasady i tryb dostępu do informacji mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje mogą zostać udostępnione. Ustawa ta znajduje zastosowanie jedynie, gdy spełniony zostanie jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 przedmiotowej ustawy obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

Z brzmienia cytowanego przepisu wynika, że wyliczenie zawarte w powołanym

przepisie nie ma wyczerpującego charakteru, niemniej jednak wskazuje na intencje ustawodawcy dotyczące określenia kategorii podmiotów objętych obowiązkiem udzielenia informacji. Jedną z kategorii podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej na podstawie cytowanego wyżej art. 4 ustawy są podmioty realizujące zadania publiczne. Nie ulega wątpliwości, że Instytut Fizyki [...] realizuje zadania publiczne i ponadto dysponuje majątkiem publicznym, co oznacza, że mieści się w zakresie podmiotowym stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej, wynikającym z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy, a [...] IFM PAN, który jest organem kierowniczym Instytutu jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji mającej walor informacji publicznej. Na taki stan rzeczy wprost wskazują przepisy ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej Akademii Nauk ( t.j. Dz.U. z 2020 r. poz.1726 ze zm.). Wystarczy w tym miejscu jedynie wskazać na to, że Polska Akademia Nauk jest państwową instytucją naukową (art. 1 ust. 1 powołanej powyżej ustawy), a działa nie tylko poprzez swoje organy, ale i utworzone przez Polską Akademię Nauk instytuty naukowe, które są podstawową jednostką naukową tej instytucji (art. art. 1 ust. 2 pkt 2, art. 42 ustawy o Polskiej Akademii Nauk). Polska Akademia Nauk jest instytucją, która służy rozwojowi, promocji, integracji i upowszechnianiu nauki oraz przyczynia się do rozwoju edukacji i wzbogacania kultury narodowej. Ponadto należy podkreślić, że do podstawowych zadań Polskiej Akademii Nauk należy w szczególności kształcenie na studiach doktoranckich, studiach podyplomowych i w innych formach (art. 2 ust. 2 pkt 3 ustawy o Polskiej Akademii Nauk). Z kolei instytuty Polskiej Akademii Nauk mają osobowość prawną, co wymaga wpisu do rejestru instytutów (art. 48 oraz art. 49 ustawy o Polskiej Akademii Nauk), a w ramach swoich zadań instytut - jak to wynika z art. 50 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o Polskiej Akademii Nauk nie tylko prowadzi badania naukowe, ale również może prowadzić studia doktoranckie i studia podyplomowe oraz inne formy kształcenia związane z działalnością instytutu na zasadach określonych w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. W art. 79 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o

Polskiej Akademii Nauk wskazano, że jej przychodami jest m.in. dotacja podmiotowa

i dotacja celowa na zadania w zakresie kształcenia, o którym mowa w art. 2 ust. 2 pkt

3 tej ustawy. [...] IFM PAN jest organem kierowniczym Instytutu (art. 52, art. 53

ust. 1 i art. 54 ust. 1 i 2 ustawy o Polskiej Akademii Nauk).

Natomiast pojęcie informacji publicznej określone zostało w art. 1 ust. 1 ustawy, wedle którego informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności wymienionych w art. 6 ustawy. Informacją publiczną w rozumieniu ustawy jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i

gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Zatem jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy

dotyczą. Niezależnie od powyższego, aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, to musi się odnosić do sfery faktów. Natomiast jest rzeczą oczywistą, że taka forma informacji publicznej może być udostępniona po uwzględnieniu ograniczeń wynikających z treści art. 5 ustawy.

Nie budzi wątpliwości, że podstawowym źródłem i nośnikiem informacji publicznej są dokumenty dotyczące działalności podmiotów wskazanych w art. 4 ust. 1 ustawy. Przy czym charakter regulacji zamieszczonej w treści art. 61 Konstytucji zdaje się przemawiać za szerokim rozumieniem pojęcia "dostępu do dokumentów". Przyjąć więc można, że regulacja konstytucyjna ma charakter otwarty i obejmuje swym zakresem każdy dokument, który odnosi się do działalności podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy. W takim ujęciu dokumenty, niezależnie od ich charakteru (sposobu utrwalenia), muszą zostać objęte roszczeniem o udostępnienie. Wystarczającą przesłanką jest ich związek z działalnością zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej. Wydaje się to uzasadnione ze względu na sprecyzowanie w art. 61 ust. 3 Konstytucji ograniczeń dostępu, których ziszczenie się w określonych sytuacjach powinno powodować skutek nieudostępnienia informacji o

działalności organów i funkcjonariuszy publicznych (zob. M. Jabłoński, Udostępnienie informacji publicznej w formie wglądu do dokumentu, Wrocław 2013, s. 41).

Przechodząc zatem do realiów badanej sprawy stwierdzić należy, że analiza akt sprawy wskazuje na to, że w złożonym dnia [...] stycznia 2020 r. wniosku strona skarżąca domagała się:

- niezanonimizowanego wniosku dyscyplinarnego Rzecznika Dyscyplinarnego [...]. A. J. dotyczącego zarzutów naruszenia prawa autorskich w publikacji naukowej, stawianych [...]. L. S. zatrudnionemu na stanowisku [...] w IFM PAN w P., wraz ze wszystkimi załącznikami,

- niezanonimizowanego orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej IFM PAN w P. z listopada/grudnia 2019 r., wraz z uzasadnieniem, a także niezanonimizowanego protokołu z posiedzenia Instytutowej Komisji Dyscyplinarnej, na którym zostało wydane powyższe orzeczenie dyscyplinarne,

- ewentualnych opinii biegłych, z których korzystał skład orzekający pracujący pod przewodnictwem [...]. W. B., dotyczących postępowania dyscyplinarnego prowadzonego w związku z zarzutami popełnienia plagiatu, autoplagiatu oraz nadmiernego cytowania własnych prac w zbiorze artykułów z lat 2015-2018 stawianymi przez Rzecznika Dyscyplinarnego IFM PAN.

Objęte wnioskiem informacje dotyczą zatem kwestii związanych z postępowaniem dyscyplinarnym prowadzonym wobec pracownika naukowego Instytutu Fizyki [...].

W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym ( wyrok z dnia 5 kwietnia 2013r. , sygn. akt. I OSK 196/13 LEK nr 1336347), wskazać należy, że postępowanie dyscyplinarne wobec pracownika naukowego jak i dokumentacja przebiegu tego postępowania ma charakter informacji publicznej albowiem wytworzona została w toku realizacji zadań publicznych przez właściwy organ jakim jest komisja dyscyplinarna. Odpowiedzialność dyscyplinarna jest przewidziana w pragmatykach służbowych regulujących status funkcjonariuszy służb mundurowych, np. Policji, w pragmatykach regulujących status prawny innych pracowników mianowanych, jak np. właśnie nauczycieli oraz ustawach regulujących ustrój i funkcjonowanie poszczególnych samorządów zawodowych, np. adwokackiego. Jest to odpowiedzialność typu karnego, choć najczęściej sprawowana przez podmioty mające charakter organu administracji publicznej, chociażby w znaczeniu funkcjonalnym (por. art. 1 pkt 2 Kpa) za wykroczenia dyscyplinarne. Najczęściej tym mianem pragmatyki określają naruszenie obowiązków pracowniczych, ale równie często zakres tego pojęcia jest rozciągnięty na uchybienie godności lub zasadom etyki wykonywania danego zawodu. Przy czym sankcja dyscyplinarna należy do grupy środków przymusu państwowego, które mają charakter kary. Jest to więc odpowiedzialność typu karnego, ponieważ jest odpowiedzialnością za popełnienie czynu zabronionego pod groźbą kary. Jeżeli tak, to sprawowanie władzy dyscyplinarnej przez umocowane organy jest formą wykonywania władzy publicznej, a tym samym podlega udostępnianiu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Odpowiedzialność dyscyplinarna pracowników naukowych uregulowana została w Rozdziale 9 ustawy z dnia 30 kwietnia 201 Or o Polskiej Akademii Nauk w art. 107 - 118 . Zgodnie z art. 118 ww. ustawy w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania karnego za wyjątkiem art. 82. Tryb i przebieg postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec pracowników naukowych zatrudnionych w jednostkach naukowych Polskiej Akademii Nauk określa wydane w oparciu o przepis art. 117 tej ustawy rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 23 września 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i przebiegu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec pracowników naukowych i badawczo-technicznych zatrudnionych w jednostkach naukowych Polskiej Akademii Nauk ( Dz.U. z 2010r. Nr 179 poz.1207).

We wskazanym wyżej rozporządzeniu kompleksowo uregulowano kwestie dotyczące dostępu do akt sprawy postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego (§ 9 ust. 4, § 15 ust. ) oraz kwestię doręczeń odpisów wniosków i postanowień wydanych w toku postępowania ( § 7 ust. 4, 23 ust. 4 i § 28 ust. 4). Przy czym dostęp do akt sprawy i znajdujących się w nich dokumentów do czasu rozpoczęcia rozprawy mają wyłącznie osoby wskazane w § 9 ust. 4 rozporządzenia. Z przebiegu rozprawy sporządza się protokół, który powinien zawierać oznaczenie jej miejsca i czasu oraz osób w niej uczestniczących, zwięzłe podanie treści wyjaśnień obwinionego, zeznań świadków, opinii biegłych i innych wyników postępowania dowodowego, przytoczenie wniosków i oświadczeń rzecznika dyscyplinarnego oraz obrońców, jak również postanowienia składu orzekającego. Jednocześnie przepis § 23 ust. 4 rozporządzenia określa w sposób enumeratywny i wyczerpujący krąg podmiotów, którym doręcza się orzeczenie komisji dyscyplinarnej. Według przepisu § 23 ust. 1 rozporządzenia przewodniczący składu orzekającego ogłasza orzeczenie bezpośrednio po naradzie i przytacza ustnie jego motywy. Określone w powołanym rozporządzeniu zasady dostępu do dokumentacji dotyczą wyłącznie postępowań w toku. Bezspornym natomiast w sprawie jest fakt, że przedmiotowy wniosek dotyczy zakończonego postępowania dyscyplinarnego. Rekapitulując powyższe rozważania stwierdzić należy, że informacja o treści prawomocnego orzeczenia komisji dyscyplinarnej dla pracowników naukowych, orzekającej o zastosowaniu jednej z kar dyscyplinarnych, o których mowa w ustawie o Państwowej Akademii Nauk oraz inne orzeczenia i dokumenty wytworzone przez komisję dyscyplinarną dla pracowników naukowych w tym dokumenty wnioskowane przez skarżącego mają walor informacji publicznej i mogą podlegać udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, przy zachowaniu ochrony prawa do prywatności i tajemnic ustawowo chronionych.

Ocena w takim kontekście dotychczasowych działań organu podjętych w celu załatwienia wniosku strony skarżącej o udostępnienie informacji publicznej w zakresie, o którym była mowa wyżej, uzasadnia zarzut jego bezczynności. Podkreślić w tym miejscu należy, że bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej w zakresie dostępu do informacji publicznej jest wówczas, gdy podmiot zobowiązany nie podejmuje żadnych działań wobec wniosku o udzielenie takiej informacji lub odmawia udzielenia informacji w nieprzewidzianej dla tej czynności formie prawnej, względnie nie podejmuje innej czynności uzasadnionej przepisami powołanej ustawy. Z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanej sprawie.

Z tych względów należy stwierdzić, że podmiot zobowiązany pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego, bowiem do dnia orzekania w niniejszej sprawie nie zadziałał we właściwej prawnej formie, tj. formie przewidzianej w ustawie o dostępie do informacji publicznej, a mianowicie: udzielił żądanych kserokopii dokumentów (czynność materialno-techniczna) bądź uznając, że informacja nie może być udzielona - nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia.

W ocenie Sądu stwierdzony stan bezczynności w załatwieniu przedmiotowego

wniosku strony skarżącego nie miał charakteru rażącego naruszenia prawa. Zachowanie podmiotu zobowiązanego w kontrolowanej sprawie świadczyło o błędnym interpretowaniu prawa i nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych na niego mocą ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Konsekwencją niniejszego rozstrzygnięcia Sądu jest konieczność ponownego rozpatrzenia przez organ wniosku o udostępnienie informacji publicznej, z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. W szczególności uznając, że dokumenty, o które zwrócił się skarżący mają walor informacji publicznych należy je udostępnić, bądź odmówić ich udzielenia w formie decyzji administracyjnej.

Z tych względów na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a.. Sąd orzekł, jak w pkt 1 wyroku.

Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 p.p.s.a. ( pkt 2 wyroku).