IV SA/Wr 353/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: odmówić przywrócenia terminu.

Uzasadnienie:

Pismem z dnia 9 maja 2022 r. działający w imieniu strony profesjonalny pełnomocnik złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 25 marca 2022 r. w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Decyzję doręczono stronie w dniu 4 kwietnia 2022 r.

Wraz ze skargą pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wyłączną przyczyną uchybienia terminu było nagłe nieprzewidziane wystąpienie choroby u całej najbliższej rodziny pełnomocnika, tzw. grypy jelitowej. Wszyscy członkowie rodziny, także małżonka i dwaj synowie mieli objawy tej infekcji wirusowej, co skończyło się hospitalizacją najmłodszego syna (w wieku 2,5 miesiąca). Pełnomocnik podał, że objawy chorobowe uniemożliwiające podjęcie jakichkolwiek czynności zawodowych, zarówno merytorycznych jak i technicznych, występowały u niego od dnia 2 do dnia 7 maja 2022 r. (wieczorem), w konsekwencji momentem ustania przyczyny uchybienia terminu był dzień 8 maja (niedziela). Niezwłocznie po ustaniu dolegliwości zdrowotnych pełnomocnik podjął czynności procesowe i już w pierwszym dniu roboczym, tj. 9 maja 2022 r. (poniedziałek) złożył skargę. W dalszych wywodach wskazał, że z uwagi na zawiłość sprawy, zgromadzony materiał dowodowy oraz ogólnie zły stan zdrowia całej rodziny, udzielenie dalszego pełnomocnictwa jak i skorzystanie z pomocy innych osób w dokonaniu czynności w niniejszej sprawie nie było możliwe. Oświadczył, że w kolejnym piśmie procesowym przedstawi posiadaną dokumentację medyczną, w szczególności z wizyty najmłodszego syna u lekarza i w szpitalu.

Do dnia rozpatrzenia wniosku do Sądu nie wpłynęła, żadna korespondencja ani dokumentacja, o której wspominał pełnomocnik.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.

Stosownie do art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4).

Z powołanej regulacji wynika, że warunkami przywrócenia terminu jest złożenie wniosku w określonym prawem czasie, dokonanie czynności dla której termin był zakreślony oraz uprawdopodobnienie okoliczności, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy wnioskodawcy. Przy czym odnotowania wymaga, że użyte w ustawie w powołanym przepisie stwierdzenie o braku "winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym" obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. W przypadku występowania w procesie za pośrednictwem pełnomocnika, ryzyko negatywnych skutków zachowań pełnomocnika ponosi mocodawca (por postawienie NSA z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 993/12 dostępne w CBOSA). Wina pełnomocnika jest zatem zrównana w skutkach z zawinieniem przez samą stronę.

O braku winy można mówić jedynie w przypadku zaistnienia zdarzeń niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 439/10, dostępne w CBOSA). Niezawinione uchybienie terminowi ma miejsce wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt I FZ 474/10, dostępne w CBOSA).

Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy niespornie zostały dopełnione wymogi formalne wniosku. Złożono go we właściwym trybie i w terminie. Biegnie on wedle wskazań pełnomocnika od dnia 8 maja 2022 r. tj od dnia w którym, w którym ustały objawy choroby pełnomocnika strony. Dopełniono także czynności dla której zastrzeżony był termin, do wniosku załączono skargę.

Jednakże, w opinii Sądu w sprawie nie uprawdopodobniono, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Po pierwsze pomimo wcześniejszego awizowania pełnomocnik do dnia rozpoznania wniosku nie załączył wskazywanych dokumentów mających potwierdzać hospitalizację syna. Poza argumentacją wniosku okoliczności dotyczące stanu zdrowia pełnomocnika nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione. Brak jakichkolwiek dokumentów pozwalających na uznanie, że w niniejszym przypadku zaistniała obiektywna i nagła przeszkoda w działaniu i podejmowaniu czynności przez pełnomocnika, która w ocenie np. lekarza uniemożliwiła mu w dniach od 2 do 7 maja 2022 r. wykonywanie obowiązków zawodowych. Sąd nie może natomiast bazować jedynie na niczym nie podpartych twierdzeniach pełnomocnika.

Nadto w żaden sposób nie uprawdopodobniono okoliczności wyłączających posłużenie się pomocą osób trzecich. Jak wynika z wniosku i skargi pełnomocnik Strony wykonuje zawód w ramach [...]Kancelarii Adwokatów i Radców Prawnych [...]. Z samej stopki skargi wynika, że poza pełnomocnikiem strony w Kancelarii zawód wykonuje jeszcze czterech innych profesjonalnych pełnomocników. Samo wskazanie, że strona z uwagi na stopień złożoności sprawy i stan zdrowia nie mogła powierzyć jej innemu pełnomocnikowi nie wypełnia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu. Przede wszystkim odnotowania wymaga, że zgodnie z art. 37a ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2022 r., poz. 1184 ze zm., dalej: Prawo o adwokaturze) adwokat wykonujący zawód w kancelarii adwokackiej oraz w spółkach, o których mowa w art. 4a ust. 1, obowiązany jest zapewnić zastępstwo w przypadku urlopu lub innej przemijającej przeszkody tak, aby prowadzone przez niego sprawy nie doznały uszczerbku. Norma art. 25 ust. 3 ww. ustawy stwierdza zaś, że w wypadku gdy adwokat prowadzący sprawę nie może wziąć osobiście udziału w rozprawie lub wykonać osobiście poszczególnych czynności w sprawie, może on udzielić substytucji.

Z przedstawionych we wniosku okoliczności wynika, że problemy zdrowotne pojawiły się w rodzinie pełnomocnika strony w dniu 2 maja 2022 r. a skończyły w dniu 7 maja 2022 r. Termin zaś na wniesienie skargi upływał z dniem 4 maja 2022 r., zatem dochowując wymogów należytej staranności należało we właściwym terminie zapewnić zastępstwo w dalszym prowadzeniu sprawy, wymagała tego dbałość o interesy strony i przezorność. Brak przewidywania następstw zaistniałych okoliczności mieści się w pojęciu niedbałości będącej stopniem winy, tym samym nie sposób uznać, że w sprawie uprawdopodobniono jej brak.

Odnosząc się do zagadnienia związanego z charakterem, złożonością sprawy, w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę na niewielki materiał aktowy podlegający ewentualnej analizie. Nie bez znaczenia są również znacząco odformalizowane wymogi skargi do sądu administracyjnego I instancji. Co także ważące, to odmiennie niż w postępowaniu kasacyjnym przed sądem administracyjnym I instancji dopuszczalne jest uzupełnianie zarzutów skargi już po jej skutecznym wniesieniu. Zatem podnoszona przez pełnomocnika argumentacja nie może odnieść skutku.

Pełnomocnik skarżącego, jako podmiot świadczący profesjonalne usługi zastępstwa procesowego, powinien był tak zorganizować pracę swojej kancelarii, aby w razie nagłej nieobecności mogła go zastąpić inna osoba, w tym posiadająca równorzędne uprawnienia, co wynika z powołanych już przepisów ustawy Prawo o adwokaturze. Adwokat czy radca prawny podlega bowiem w tym zakresie bardziej rygorystycznym kryteriom oceny. W związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej obligowany jest do zachowania dużo dalej posuniętej staranności niż wymagana od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami (por. postanowienie NSA z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt I OZ 198/09, dostępne CBOSA).

Brak dalszego pełnomocnictwa nie tamuje rozpoznania sprawy, jest to brak formalny podlegający uzupełnieniu. Nadto można również korzystać z dostępnej formy elektronicznej udzielenia pełnomocnictwa substytucyjnego. Zgodnie z art. 12b § 1 p.p.s.a. określony w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a. Zatem profesjonalny pełnomocnik w dobie powszechnego używania Internetu, czyli nowoczesnych środków komunikowania się, miał możliwość udzielenia takiego pełnomocnictwa w celu terminowego złożenia skargi do Sądu.

W konsekwencji brak podstaw do uznania, że pełnomocnik strony uprawdopodobnił brak winy w niedochowaniu terminu wniesienia skargi. Tym samym nie można uznać, że w sprawie wystąpiła przesłanka uzasadniająca przywrócenie terminu.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.