IV SA/Po 422/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Monika Świerczak (spr.) WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 września 2022 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 17 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] listopada 2021 r. Nr [...], 2. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego R. N. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżoną decyzją z 17 maja 2022 r., [...], Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB, organ odwoławczy) po rozpoznaniu odwołania R. N. (dalej: Skarżący, inwestor) od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: PINB, organ I instancji) z dnia [...] listopada 2021 r., [...], nakazującej inwestorowi:

I. wykonanie w terminie 5 miesięcy od daty ostateczności decyzji, robót budowlanych w celu doprowadzenia realizowanej rozbudowy budynku gospodarczego zlokalizowanego na działkach ozn. nr ewid. [...] i [...] do stanu zgodnego z prawem - poprzez:

a) częściową rozbiórkę wykonanej rozbudowy:

i. na działce [...] - w całości,

ii. na działce [...] - w części doprowadzającej rozbudowaną część do lokalizacji południowej ściany z otworem w odległości minimum 4 m od granicy z działką [...]

b) zamurowanie otworów okiennych i drzwiowych w ścianie północnej budynku;

c) obniżenie wysokości budynku do 6,2 m od poziomu terenu zachowując wysokość poddasza nie większą 2 m;

d) rozbiórkę ściany oporowej od strony północnej budynku, o długości 4,8 m i wysokości średniej 1 m, zlokalizowanej na działce ozn. nr geod. [...], obr. Ś., gmina Ś.;

II. sporządzenie i przedstawienie projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno- budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, jak również wskazanych w punkcie I sentencji decyzji - w terminie 6 miesięcy od daty ostateczności decyzji.

- uchylił zaskarżoną decyzję w części pkt II, tj. w jakiej nakazano inwestorowi sporządzenie i przedstawienie projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, jak również wskazanych w punkcie I sentencji decyzji - w terminie 6 miesięcy od daty ostateczności decyzji i orzekł w tym zakresie nakazanie inwestorowi sporządzenie i przedstawienie projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, jak również wskazanych w punkcie I sentencji decyzji - w terminie 6 miesięcy od daty ostateczności decyzji, a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał następujące ustalenia.

W dniu [...] kwietnia 2018 r. PINB, po uprzednim zawiadomieniu z dnia [...] kwietnia 2018 r. przeprowadził kontrolę rozbudowy budynku gospodarczego zlokalizowanego w Ś. na działkach nr ewid. [...] i [...] (dalej: budynek). W trakcie kontroli pracownicy organu powiatowego ustalili, że inwestor realizuje prace na podstawie decyzji o pozwolenia na budowę z dnia [...] kwietnia 2017 r., [...], wydanej przez Starostę K. , jednak nie dopełnił obowiązku wyznaczenia kierownika budowy i nie zawiadomił organu nadzoru budowlanego o planowanym terminie rozpoczęcia realizacji robót budowlanych. Ponadto stwierdzono nieprawidłowości polegające na: a) zwiększeniu powierzchni zabudowy rozbudowywanego budynku o ok. 14 m2; b) zwiększeniu wysokości budynku w kalenicy o ok. 1 m; c) zmianie lokalizacji oraz wymiarów komina, d) wykonaniu biegu schodowego na kondygnację poddasza.

Dnia [...] maja 2018 r. PINB wszczął postępowanie w sprawie wykonanych odstępstw powstałych przy rozbudowie ww. budynku gospodarczego.

Postanowieniem z [...] maja 2018 r. PINB wstrzymał Skarżącemu prowadzenie robót budowlanych przy rozbudowie budynku oraz nakazał zabezpieczenie terenu budowy przed dostępem osób trzecich, a także zobowiązał inwestora do przedłożenia oceny technicznej dotychczas wykonanych robót budowlanych przy rozbudowie budynku gospodarczego pod względem ich zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi wraz z inwentaryzacją geodezyjną wykonanych robót budowlanych. Powyższe postanowienie, wskutek zażalenia Skarżącego, zostało utrzymane w mocy postanowieniem WINB z [...] czerwca 2018 r., [...]

Dnia [...] czerwca 2018 r. inwestor przedłożył inwentaryzację geodezyjną oraz ocenę techniczną wykonanych robót budowlanych przy rozbudowie budynku.

Dnia [...] lipca 2018 r. Skarżący oświadczył, że jest on jednym ze współwłaścicieli nieruchomości dla których prowadzona jest księga wieczysta nr [...] i miał prawo do przedłużenia części garażowej wznoszonego budynku, ponieważ Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w Ś. (dalej: Wspólnota) nie jest zarządcą nieruchomości [...], która nawet nie graniczy z jego działką nr ewid. [...].

PINB decyzją z [...] lipca 2018 r., [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 7 i art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm., dalej: "p.b.") nakazał inwestorowi przedłożenie w terminie 60 dni 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego (pełnobranżowego) rozbudowy budynku gospodarczego wykonanych odstępstw powstałych przy rozbudowie budynku.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Wspólnota.

WINB decyzją z [...] września 2018 r., [...], uchylił decyzję organu I instancji w zakresie terminu wykonania nałożonego obowiązku i ustalił nowy termin na 11 grudnia 2018 r. oraz utrzymał decyzję w mocy w pozostałym zakresie.

Powyższa decyzja, wskutek skargi Wspólnoty, została uchylona wyrokiem WSA w Poznaniu z 11 kwietnia 2019 r., IV SA/Po 1123/18. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 29 kwietnia 2020 r., II OSK 2211/18, oddalił skargę kasacyjną organu od powyższego wyroku.

W międzyczasie, w związku z zawiadomieniem z dnia [...] października 2018 r. o dalszym prowadzeniu robót budowlanych pomimo ich wstrzymania, pracownicy PINB przeprowadzili w dniu 9 listopada 2018 r. kontrolę na nieruchomości, stwierdzając wykonanie przez inwestora obowiązku zabezpieczenia terenu budowy przed dostępem osób trzecich oraz zrealizowanie zabezpieczenia elewacji przed opadami atmosferycznymi od strony północnej.

W dniu [...] listopada 2018 r. inwestor przedłożył projekt zamienny budowy budynku.

Ponadto w dniu [...] stycznia 2019 r. Starosta K. uchylił decyzję z [...] kwietnia 2017 r., [...], udzielającą Skarżącemu pozwolenia na budowę obejmującą budynek.

WINB, mając na uwadze zapadłe w sprawie wyroki WSA i NSA, [...] września 2020 r. wezwał Skarżącego do przedstawienia dokumentów stwierdzających tytuł prawny do nieruchomości wskazujący na uprawnienie inwestora do wykonania robót budowlanych objętych niniejszym postępowaniem. Wezwanie zostało ponowione [...] października 2020 r. Inwestor pismem z dnia [...] września 2020 r. przedłożył tytuł prawny do nieruchomości tj. wydruk z księgi wieczystej nr [...], z którego wynika, iż inwestor posiada udziały w części [...] działki nr ewid. [...]. Kolejnym pismem z dnia [...] października 2020 r. inwestor przedłożył akt notarialny nr [...] wskazujący, iż Państwo R. i D. N. posiadają udział wynoszący [...] części w niezabudowanej działce o nr ewid. [...] o pow. [...] ha.

W odpowiedzi na pismo z [...] listopada 2020 r. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, Wspólnota podtrzymała stanowisko, że inwestor nie uzyskał zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane.

Decyzją z [...] grudnia 2020 r., [...], WINB uchylił decyzję PINB z dnia [...] lipca 2018 r., nakazującą inwestorowi przedłożenie projektu budowlanego zamiennego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W dniu [...] maja 2021 r. pracownicy PINB ponownie przeprowadzili kontrolę budynku.

PINB decyzją z [...] listopada 2021 r., [...], nakazał inwestorowi

I. wykonanie w terminie 5 miesięcy od daty ostateczności decyzji, robót budowlanych w celu doprowadzenia realizowanej rozbudowy budynku gospodarczego zlokalizowanego na działkach ozn. nr ewid. [...] i [...] do stanu zgodnego z prawem - poprzez:

a) częściową rozbiórkę wykonanej rozbudowy:

i. na działce [...] - w całości,

ii. na działce [...] - w części doprowadzającej rozbudowaną część do lokalizacji południowej ściany z otworem w odległości minimum 4 m od granicy z działką [...]

b) zamurowanie otworów okiennych i drzwiowych w ścianie północnej budynku;

c) obniżenie wysokości budynku do 6,2 m od poziomu terenu zachowując wysokość poddasza nie większą 2 m;

d) rozbiórkę ściany oporowej od strony północnej budynku, o długości 4,8 m i wysokości średniej 1 m, zlokalizowanej na działce ozn. nr geod. [...], obr. Ś., gmina Ś.;

II. sporządzenie i przedstawienie projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno- budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, jak również wskazanych w punkcie I sentencji decyzji - w terminie 6 miesięcy od daty ostateczności decyzji.

W odwołaniu od powyższej decyzji inwestor zarzucił błędną wykładnię art. 3 ust. 11 p.b. i przyjęcie, że nie ma prawa do dysponowania nieruchomością do celów budowlanych pomimo, że poprzez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych, a więc Skarżący (inwestor) nie musi być każdorazowo właścicielem nieruchomości, a w tym przypadku jest on właścicielem nieruchomości.

W wyniku zlecenia WINB z [...] lutego 2022 r. – PINB [...] marca 2022 r. uzupełnił akta sprawy o projekt pierwotny budynku gospodarczego. Następnie na zlecenie WINB z [...] kwietnia 2022 r. – PINB [...] kwietnia 2022 r. uzupełnił akta o dokumentację zdjęciową muru oporowego o wysokości 1 m i długości 4,80 m zlokalizowanego od strony północnej budynku.

Mimo zawiadomienia z [...] kwietnia 2022 r., żadna ze stron nie skorzystała z prawa do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia co do zebranych dowodów.

Decyzją z [...] maja 2022 r., wskazaną we wstępie, WINB uchylił zaskarżoną decyzję w części pkt II i orzekł w tym zakresie nakazanie inwestorowi sporządzenie i przedstawienie projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, jak również wskazanych w punkcie I sentencji decyzji - w terminie 6 miesięcy od daty ostateczności decyzji, a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadniając rozstrzygnięcie, po przytoczeniu powyższego stanu faktycznego, zaznaczył, że wobec art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020, poz. 471) i wszczęcia postępowania 07 maja 2018 r. – zastosowanie znajdą przepisy p.b. w brzmieniu dotychczasowym. Poza sporem w sprawie pozostaje zrealizowanie przez inwestora rozbudowy budynku z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego. Odstępstwa te polegały na zwiększeniu powierzchni zabudowy z projektowanych 11,95 m2 do 14 m2, w ten sposób, że wbrew temu co było przewidziane w projekcie budowlanym zajął on pas o szerokości około 1 m na działce nr [...], której inwestor jest współwłaścicielem. Na żadnym etapie postępowania nie podważono również prawidłowości wyboru wdrożonej procedury na podstawie art. 50-51 p.b., którą zresztą potwierdziły Sądy w wydanych w sprawie wyrokach (IV SA/Po 1123/18 i II OSK 2211/19). NSA stwierdził, że organ nadzoru budowlanego w razie stwierdzenia, że doszło do istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego powinien nie tylko nałożyć obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, ale także rozstrzygnąć, czy zachodzi potrzeba nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Taki sposób postępowania umożliwi uwzględnienie w projekcie budowlanym zamiennym robót budowlanych, które są potrzebne do doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, co z kolei może spowodować przyśpieszenie załatwienia sprawy. Gdyby bowiem przyjąć, że organ nadzoru budowlanego dopiero po sporządzeniu i przedstawieniu projektu budowlanego zamiennego rozstrzyga o potrzebie wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, to w razie wystąpienia takiej potrzeby konieczne byłoby ponowne sporządzenie projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego roboty budowlane potrzebne do doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Wobec powyższego konieczne stało się ustalenie, czy w celu legalizacji rozbudowy budynku gospodarczego zrealizowanej przez inwestora wystarczającym będzie przedłożenie przez niego projektu budowlanego zamiennego, czy przed dokonaniem tej czynności winien on wykonać stosowne roboty budowlane konieczne do doprowadzenia rozbudowy do stanu zgodnego z prawem.

Podczas kontroli przeprowadzonej przez PINB w dniu [...] maja 2021 r. stwierdzono zmianę stanu faktycznego według stanu z dnia [...] listopada 2020 r. polegającą na wykonaniu otworu drzwiowego w elewacji północnej budynku, usunięciu otworu okiennego w elewacji północnej, wykonanie tynków gipsowych wewnątrz budynku, wykonanie ścianek murowanych na kondygnacji piętra oraz balustrady balkonowej, wykonaniu ściany oporowej od strony północnej oraz zrealizowanie częściowego podpiwniczenia. Ponadto potwierdzono stwierdzone w wyniku wcześniejszej kontroli z dnia [...] kwietnia 2018 r. nieprawidłowości tj. zwiększenie powierzchni zabudowy rozbudowywanego budynku do ok. 14 m; zwiększenie wysokości budynku w kalenicy o ok. 1 m; zmiana lokalizacji oraz wymiarów komina oraz wykonaniu biegu schodowego na kondygnację poddasza nie zostały usunięte.

Istotne odstępstwa polegające na zwiększeniu powierzchni zabudowy rozbudowywanego budynku do ok. 14 m2 oraz wykonaniu ściany oporowej od strony północnej nie mogą podlegać legalizacji z uwagi na brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wspólnota wielokrotnie podkreślała i nadal podtrzymuje swoje stanowisko, iż nie wyraża zgody udzielającej inwestorowi ww. prawa. W dalszej części organ, odwołując się do wybranych przepisów Kodeksu Cywilnego, doktryny i judykatury, wyjaśnił różnicę pomiędzy własnością a współwłasnością, zaznaczając, że Skarżący nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, bowiem nie jest on właścicielem, a współwłaścicielem rzeczonej nieruchomości, a Wspólnota wyraziła i podtrzymała stanowisko w zakresie braku zgody na udzielenie tego prawa inwestorowi. Zatem nakaz rozbiórki części rozbudowy budynku gospodarczego znajdującej się na działce nr [...] oraz ściany oporowej od strony północnej jest zasadny, bowiem wykonanie tych prac doprowadzi inwestycję do stanu zgodnego z prawem.

W dalszej części WINB przywołał § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm., dalej rozporządzenie MI) stwierdzając, że nakaz częściowej rozbiórki wykonanej rozbudowy na działce [...] - w części doprowadzającej rozbudowaną część do lokalizacji południowej ściany z otworem w odległości minimum 4 m od granicy z działką [...] jest prawidłowy i skutkować będzie doprowadzeniem inwestycji do stanu zgodnego z prawem.

Wykonanie otworów okiennych i drzwiowych w ścianie północnej budynku również narusza przepisy prawa – ze wskazaniem na § 12 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia MI. Organ odwoławczy podzielił stanowisko PINB w zakresie konieczności doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem poprzez zamurowanie otworów okiennych i drzwiowych w ścianie północnej budynku.

Ostatnim elementem koniecznych do wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem w zaskarżonej decyzji jest obniżenie wysokości budynku do 6,2 m od poziomu terenu zachowując wysokość poddasza nie większą niż 2 m. Nieruchomość objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Rady Miejskiej Gminy Ś. (Dz. Urz. Woj. W. nr [...] z 2010 r.), który to plan dopuszcza zrealizowanie na terenie działki [...] obiektów o wysokości do jednej kondygnacji, a zrealizowany przez Skarżącego obiekt posiada dwie kondygnacje. Orzeczenie powyższego nakazu było zatem konieczne także w związku z § 7 ust. 1 pkt ww. uchwały, który stwierdza, że wysokość nowych obiektów lokalizowanych w istniejącym ciągu zabudowy nie powinna przekroczyć wysokości najwyższego budynku w ciągu zabudowy lub budynku położonego bezpośrednio po przeciwnej stronie ulicy.

Końcowo WINB zaznaczył, że konieczna była korekta rozstrzygnięcia PINB ze względu na zastosowanie przez PINB obecnie obowiązującego przepisu art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b., zamiast w brzmieniu obowiązującym przed dniem 19 września 2020 r.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie Skarżący wniósł o jej uchylenie wraz z decyzją ją poprzedzającą, zarzucając jej bezpodstawne przyjęcie, że nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością, pomimo, że jest współwłaścicielem, przez co doszło do naruszenia prawa materialnego tj. art. 3 ust. 11 p.b. Rozwijając argumentację skargi wskazał także, że uzyskał zgodę Wspólnoty, która podjęła uchwałę przyznającą inwestorowi prawo do dysponowania nieruchomością, a tym samym obowiązek wykonania robót określonych w pkt I decyzji PINB stał się zbędny. Do skargi załączył odpis uchwały, wnosząc o przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W zwięzłym uzasadnieniu podniósł w szczególności, że po wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia w dniu [...] maja 2022 r. do WINB wpłynęła informacja o zmianie zarządu Wspólnoty, a następnie [...] czerwca 2022 r. wpłynęła uchwała z [...] maja 2022 r. udzielająca Skarżącemu prawa do dysponowania nieruchomością (działka nr ewid. [...]) na cele budowlane, podpisana przez nowo wybrany zarząd Wspólnoty. WINB nie przyjął ich za podstawę zastosowania art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej w skrócie "p.p.s.a.").

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV tut. Sądu z 2 sierpnia 2022 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.; dalej w skrócie "u.COVID-19"), o czym strony zostały powiadomione.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs(4) ust. 3 u.COVID-19, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału.

Przystępując do rozpoznania skargi w tym trybie, sąd miał na uwadze, że sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznaczają przepis art. 134 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie do pierwszego z powołanych przepisów sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednocześnie, jak stanowi art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.P.A. lub innych przepisach.

Należy także podkreślić, że w myśl art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Jednocześnie zgodnie z art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie organu administracji oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z poglądem wyrażonym w prawomocnym orzeczeniu, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Natomiast moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 P.p.s.a. oznacza, że organy administracji muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Oznacza to zatem zakaz formułowania nowych ocen prawnych sprzecznych z dotychczasowym stanowiskiem sądu (por. Dauter Bogusław, Gruszczyński Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz do art. 170, Lex 2016; wyroki NSA z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 306/10, z dnia 10 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1241/10 oraz z dnia 7 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 1865/11; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W zapadłym w sprawie wyroku NSA z 29 kwietnia 2022 r. sygn. akt II OSK 2211/19, Sąd stwierdził w szczególności, że " kwestia prawa R. N. do dysponowania działką powinna być wyjaśniona przed zobowiązaniem go do sporządzenia i przedstawienia projektu zamiennego". Dalej Sąd wskazał, że " nie można wykluczyć, że potwierdzi się stanowisko skarżącej wspólnoty mieszkaniowej. Wówczas w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem konieczne będzie usunięcie części budynku gospodarczego z działki nr [...]. istotne jest przy tym, że jednocześnie może nie być konieczne usunięcie pozostałych istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, gdyż znajdują się one na działce [...] , co do której prawo R. N. nie jest kwestionowane. W związku z tym projekt budowlany zamienny mogący być podstawą decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust.4 prawa budowlanego będzie musiał zawierać przedstawienie dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz robót budowlanych niezbędnych do tego, aby już wykonane roboty budowlane, w szczególności w zakresie, który spowodował zajęcie części działki [...] doprowadzić do stanu zgodnego z prawem". Zatem dalsze wytyczne, co do działania organu wskazane w wyroku NSA, odnosiły się do sytuacji, gdyby potwierdziło się w sprawie stanowisko wspólnoty mieszkaniowej, co do braku posiadania przez Skarżącego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W tym miejscu wskazać należy, że dysponowanie nieruchomością wspólną na cele budowlane stanowi co do zasady czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu, a więc w odniesieniu do nieruchomości, która objęta jest współwłasnością, wylegitymowanie się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oznacza konieczność przedstawienia przez inwestora zgody wspólnoty bądź zastępującego ją orzeczenia sądu (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 18 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 2066/16, dostępny jw.).

Badając legalność zaskarżonej decyzji, Sąd, w oparciu o powyższe, nie mógł pominąć faktu, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się Uchwała [...] z dnia [...]. 05. 2022 r. Wspólnoty Mieszkaniowej w Ś. przy ul. [...] w sprawie dotyczącej dysponowania nieruchomością na działce budowlanej [...] i [...] w Ś., w której udzielono Panu R. N. prawo do dysponowania nieruchomością oznaczoną numerem geodezyjnym [...] na cele budowlane (dalej: Uchwał). Powyższe, wespół z niekwestionowanym tytułem prawnym inwestora do części wspólnej nieruchomości (współwłasność), stanowi o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Skoro, co prawda już po zakończeniu postępowania administracyjnego, stanowisko wspólnoty mieszkaniowej w sprawie, zdezaktualizowało się na skutek powyższej Uchwały, to kwestia przeprowadzenia postępowania naprawczego w odniesieniu do obiektu będącego przedmiotem niniejszego postępowania pozostaje zatem otwarta. W okolicznościach tej sprawy, w ocenie Sądu, przeprowadzenie ponownego postępowania przez organ, jest nie tylko zgodne z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku NSA z 29 kwietnia 2022 r., ale także z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zgodnie z którym sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Kontrola sądowa nie może więc prowadzić do wydania orzeczenia, co do którego Sąd orzekający nie miałby przekonania, że tak jest. Tak byłoby w niniejszej sprawie, gdyby Sąd zignorował fakt udzielenia skarżącemu przez wspólnotę mieszkaniową prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Za przyjęciem powyższego stanowiska przemawiają również względy celowościowe, gdyż rozwiązanie to pozwala osiągnięcie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.

Z tych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 Ppsa uwzględniając wysokość uiszczonego przez skarżącą wpisu w kwocie 500 zł.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien zastosować się do wskazań i wytycznych zawartych w wydanych w sprawie wyrokach (IV SA/Po 1123/18 i II OSK 2211/19) oraz w niniejszym wyroku.