IV SA/Po 38/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze skargi S. W. z siedzibą w R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego S. W. z siedzibą w R. G. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy C. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji do przerobu kruszywa na terenie działek [...], [...] i [...] w R. G..

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W decyzji z [...] października 2014 r. nr [...] Wójt Gminy C. (dalej też jako "Wójt" lub "organ I instancji") – na podstawie art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4 oraz art. 82 i art. 85 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm.; dalej w skrócie "u.u.i.ś."), a także § 3 ust. 1 pkt 40 lit. a tiret trzecie, czwarte, piąte i siódme rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397 ze zm.; dalej też jako "rozporządzenie RM") oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej w skrócie "k.p.a.") – po rozpatrzeniu wniosku z [...] czerwca 2013 r. Z. W. i U. K. D. W. w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie i eksploatacji odkrywki kruszywa naturalnego piaskowo-żwirowego "R. G. DW" na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w R. G., po przeprowadzeniu postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, ustalił środowiskowe uwarunkowania dla wnioskowanego przedsięwzięcia.

Odwołanie od wyżej opisanej decyzji Wójta złożyło Stowarzyszenie z siedzibą w R. G. (dalej też jako "Stowarzyszenie", "skarżący" lub "skarżący kasacyjnie") a decyzją z [...] lutego 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "SKO" lub "organ II instancji") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Na decyzję Kolegium złożono skargę, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 26 listopada 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 528/15 oddalił tę skargę. Następnie, wyrokiem z 17 października 2017 r. sygn. akt II OSK 257/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 26 listopada 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 528/15 – oddalający skargę Stowarzyszenie z siedzibą w R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia – i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 18 stycznia 2018r. sygn. akt IV SA/Po 1155/17 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C. nr [...] z dnia [...] października 2014 r. i przekazał sprawę organowi do ponownego rozpoznania.

W dniu [...] września 2018 r. do Wójta Gminy [...] zostało złożone pismo pełnomocnika wnioskodawcy ograniczające zakres wniosku z dnia [...] czerwca 2013 r. (k. [...] akt adm.). Przedsięwzięcie określono jako budowa "instalacji do przerobu kruszywa na terenie działek [...], [...] i [...] w R. G.". Dzień później, tj. [...] września 2018 r. do siedziby Urzędu Gminy w C. wpłynął podpisany osobiście przez D. W. "Wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach" dla przedsięwzięcia polegającego na "Budowie instalacji do przerobu kruszywa naturalnego, na terenie działek nr ewid. [...], [...], [...] położonych w miejscowości R. G.". Wskazano, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagana do złożenia wniosku o pozwolenie na budowę (k.175/t.V akt adm.).

Wójt Gminy C. postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r. nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla powyższej inwestycji (k.99/t.V akt adm.).

W dniu [...] marca 2019 r. inwestor przedłożył raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. Wójt Gminy C. ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie "instalacji do przerobu kruszywa na terenie działek [...], [...] i [...] w R. G.". W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że planowane przedsięwzięcie należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Dla terenu objętego opracowaniem nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Organ powołał się na dokonane uzgodnienia oraz stwierdził, że przy uwzględnieniu warunków przedstawionych w wydanej decyzji, skutki oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko nie wywołają niekorzystnych zmian w otoczeniu i nie spowodują zagrożenia w zakresie niekorzystnego oddziaływania na tereny sąsiednie i nie będą naruszać interesów osób trzecich.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyło z zachowaniem terminu ustawowego Stowarzyszenie. W odwołaniu podniesiono, że przedmiotowa inwestycja jest już zrealizowana. Nie jest więc możliwe takie jej wykonanie jak ma to miejsce w raporcie oddziaływania na środowisko - dotyczy to m.in. lokalizacji pryzm - trzeba by było je przesunąć, co nie jest uwzględnione w raporcie oddziaływania na środowisko. Podniesiono też, że w raporcie nie uwzględniono także tego co dzieję się z kruszywem i tzw. opadami w trakcie pracy urządzeń, gdyż już teraz te urządzenia działają. Podkreślono, że nie sprawdzono kumulacji oddziaływania, a postępowanie prowadzono wielokrotnie zmieniając sygnaturę i mieszkańcy nie mieli pojęcia, że toczy się jednak i ta sama sprawa od 2013 r. Należało również zastosować przepisy obowiązujące w dacie składania wniosku w 2013 r., bez uwzględniania zmian na przestrzeni lat 2013-2020.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy C. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji do przerobu kruszywa na terenie działek [...], [...] i [...] w R. G..

W przewidzianym prawem terminie skargę na tę decyzję wywiodło Stowarzyszenie z siedzibą w R. G. zarzucając zaskarżonej decyzji rażące naruszenie przepisu art. 104 § 1 k.p.a. w związku z art. 17 ust. 1 i 2 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych, poprzez wydanie decyzji bez odbycia posiedzenia członków kolegium, bez dyskusji i bez głosowania czyi spełniona została przesłanka nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wskazano, że wedle treści decyzji wydana została ona w dniu [...] lipca 2020 r. a doręczona w dniu [...] listopada 2020r. Wskazano, że uzasadnione obawy co do faktycznego spotkania członków Kolegium budzi różnica miesięcy pomiędzy datą podjęcia decyzji a jej doręczeniem. Dalej podniesiono, że decyzja została oparta jedynie o ustalenia raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko bez przeprowadzenia wizji lokalnej - oględzin, o którą wnioskował Skarżący. Tymczasem, jak zaakcentowano, że przedmiotowa inwestycja jest już zrealizowana. Nie jest więc możliwe takie jej wykonanie jak ma to miejsce w raporcie oddziaływania na środowisko - dotyczy to m.in. lokalizacji pryzm - trzeba by było je przesunąć co nie jest uwzględnione w raporcie oddziaływania na środowisko. W raporcie nie uwzględniono także tego co dzieje się z kruszywem i tzw. opadami w trakcie pracy urządzeń, gdyż już teraz te urządzenia działają. Co więcej - ilość samochodów i godziny ich jazdy oraz trasy są w tej chwili różne od tych przyjętych w raporcie. W skardze zarzucono naruszenie art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i nie przeprowadzenie dowodu oględzin, nie zobowiązanie inwestora do przedstawienia danych dotyczących obecnie użytkowanego sprzętu oraz jaki jest pobór energii, jakie wydobycie i jakie zużycie wody. Jednocześnie wniesiono o zwrot kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowe wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że zarządzeniem nr 26/20 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw i wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-Cov-2 oraz w zw. z Zarządzeniem nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. o odwołaniu rozpraw i kontynuowaniu działalności orzeczniczej Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych, sprawa niniejsza została przez Przewodniczącego Wydziału skierowana na posiedzenie niejawne w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374).W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda Strony na rozpoznanie w tym trybie nie jest zatem konieczna. Przeprowadzenie posiedzenia niejawnego w tym przypadku jest uzależnione od uznania, że rozprawa mogłaby wywołać nadmierne zagrożenie dla życia i zdrowia osób w niej uczestniczących. Mając na uwadze, że Miasto Poznań, będące siedzibą tutejszego Sądu, zostało objęte tzw. obszarem czerwonym przesłanka powyższa została spełniona. Powyższe stanowisko jest zgodne z poglądem zawartym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., wydanej w sprawie o sygn. akt II OPS 6/19, zgodnie z którą przepis art. art. 15zzs4 ust. 3 uCOVID-19 należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019, poz. 2325 – dalej jako: "p.p.s.a."). Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przeprowadzając kontrolę sądowoadministracyjną zgodnie z przedstawionymi wyżej zasadami, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że rozpoznając niniejszą sprawę organy nie wskazały jasno w jakim trybie toczyło się postępowanie administracyjne zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji. W decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] kwietnia 2020 r. wskazano, że decyzja zapadła po rozpatrzeniu "wniosku z dnia [...] czerwca 2013 r. zmienionym następnie podaniem z dnia [...] sierpnia 2018 r.". Analiza akt sprawy wskazuje, że faktycznie pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. złożono wniosek zmieniający zakres przedmiotowy wniosku z dnia [...] czerwca 2013 r. poprzez wskazanie, że dotyczy on wydania decyzji środowiskowej na realizację przedsięwzięcia określonego jako "Instalacja do przerobu kruszywa na terenie działek [...], [...], [...] w R. G." (k.182/t.V akt adm.). Wniosek ten - jak wskazuje prezentata – wpłynął do siedziby Urzędu Gminy w C. [...] września 2018 r. i został podpisany przez pełnomocnika zawodowego D. W.. Klika dni później, tj. [...] września 2018 r. do siedziby Urzędu Gminy w C. wpłynął podpisany osobiście przez D. W. "Wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach" dla przedsięwzięcia polegającego na "Budowie instalacji do przerobu kruszywa naturalnego, na terenie działek nr ewid. [...], [...], [...] położonych w miejscowości R. G.". Wskazano, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagana do złożenia wniosku o pozwolenie na budowę (k.175/t.V akt adm.). Jak wynika zatem z akt sprawy, w imieniu inwestora złożono dwa wnioski, jeden - z [...] września 2018 r. zmieniający żądanie wniosku z 2013 r. oraz drugi - z [...] września 2018 r. stanowiący nowe żądanie inwestora. Z akt sprawy nie wynika, aby kwestię tę kiedykolwiek wyjaśniano.

Jak jednocześnie wskazuje postanowienie P. I. N. B. w C. z dnia [...] marca 2017 r. wydane na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2016, poz. 290) na D. W. został nałożony obowiązek przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy dla instalacji do przerobu kruszywa naturalnego, składającej się z: [...] szt. odwadniacza, [...] szt. przesiewaczy, [...] szt. kruszarki, [...] szt. kosza zasypowego, [...] szt. przenośników taśmowych, wraz z podziemną , wewnętrzną instalacją elektryczną, składającą się z agregatu prądotwórczego, sterowni i zbiornika na paliwo, znajdującej się na terenie nieruchomości położonej w m. R. G., Gm. C., na dz. ewid. [...] nr gruntów [...], [...], [...] stanowiącej własność D. W. (k.112/t.V akt adm.). Postanowienie to w części dotyczącej nałożonego na D. W. obowiązku zostało utrzymane w mocy postanowieniem W. W. I. N. B. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] (k. [...] akt adm.). Z akt sprawy w sposób nie budzący wątpliwości wynika zatem, że w sprawie instalacji do przerobu kruszywa naturalnego, na terenie działek nr ewid. [...], [...], [...] położonych w miejscowości R. G. toczyło się postępowanie legalizacyjne.

Nie jest jednak jasne w jakim trybie toczyło się postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonych decyzji. Należy bowiem zwrócić uwagę, że pismem z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] Wójt Gminy C. zawiadomił

- o wszczęciu postępowania - w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na "Budowie instalacji do przerobu kruszywa naturalnego, na terenie działek nr ewid. [...], [...], [...] położonych w miejscowości R. G." (k.155/t.V akt adm.), co może wskazywać na to że wszczęto postępowanie w sprawie z wniosku złożonego [...] września 2018 r.

Sąd dostrzega również, że Wójt wskazał w swojej decyzji z [...] kwietnia 2020 r., że została ona wydana "po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] czerwca 2013 r. zmienionego podaniem z dnia [...] sierpnia 2018 r." Decyzja ta jednak opatrzona została nr. [...] i jak jednoznacznie wskazano w jej uzasadnieniu – "postępowanie jest wynikiem działań wnioskodawcy zmierzających do uregulowania prawnego funkcjonowania instalacji kruszywa. Z informacji zebranych w toku prowadzenia niniejszego postępowania wynika, że postanowieniem z [...] marca 2017 r. znak: [...] P. I. N. B. w C. wstrzymał budowę instalacji do przerobu kruszywa naturalnego i nałożył na wnioskodawcę obowiązek przedłożenia wymaganych dokumentów (...) niezbędnych do przeprowadzenia procedury legalizacyjnej" (s. 11 uzasadnienia decyzji organu I instancji).

Należy zauważyć, że zaskarżone w niniejszej sprawie decyzje pozostają wewnętrznie sprzeczne. Z jednej bowiem strony wskazuje się, że postępowanie w sprawie toczy się z wniosku inwestora złożonego w 2013 r., a z drugiej strony wskazuje, że wydanie decyzji środowiskowej ma służyć potrzebom postępowania legalizacyjnego, na skutek postanowienia organu nadzoru budowlanego wydanego w 2017 r. Szczególnie w tym miejscu należy zaakcentować, że okoliczność prowadzenia postępowania legalizacyjnego nie była znana sądom administracyjnym orzekającym wyrokami dnia 18 stycznia 2018 r. sygn. IV SA/Po 1155/17 oraz z dnia 17 października 2017 r. sygn. II OSK 257/16, tak więc powoływanie się na związanie tymi wyrokami w sprawie legalizacyjnej wymagało, co najmniej rozważenia tej kwestii - czego nie uczyniono.

Rozpoznając niniejszą sprawę i wskazując, że postępowanie toczy się "po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] czerwca 2013 r. zmienionego podaniem z dnia [...] sierpnia 2018 r.", jednocześnie stwierdzając, że inwestycja objęta tym wnioskiem została już zrealizowana, w ogóle nie rozważono konsekwencji złożenia wniosku o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia tożsamego z przedsięwzięciem już zrealizowanym, ale nie na potrzeby "legalizacji" tego przedsięwzięcia.

Jak wskazuje sam organ I instancji postanowienie PINB w C. zapadło [...] marca 2017 r., a więc niespełna [...] lata po złożeniu wniosku z 2013 r., który (jak podał Wójt w decyzji [...] kwietnia 2020 r.) zainicjował postępowanie w niniejszej sprawie.

Z treści zaskarżonych decyzji nie wynika zatem jednoznacznie, czy decyzje te zostały wydane właśnie w związku z trwającym postępowaniem legalizacyjnym (ustaleniom takim przeczy jednak zawarta w decyzji deklaracja Wójta, że postępowanie zainicjował wniosek z 2013 r., zmieniony w 2018 r.), czy też, organy rozpoznawały równoległy wniosek D. W., dotyczący tej samej nieruchomości, ale nie dotyczący zrealizowanych już obiektów, ani trwającego postępowania legalizacyjnego (czemu z kolei przeczy treść uzasadnienia decyzji Wójta z [...] kwietnia 2020 r.).

Okoliczność ta w ocenie Sądu ma kluczowe znaczenie dla sprawy. Nie ulega wątpliwości, że inwestor może być zainteresowany w uzyskaniu decyzji środowiskowej celem złożenia stosownego wniosku o legalizację samowoli budowlanej, w takim jednak przypadku z decyzji - jednoznacznie - musi wynikać, że jest ona wydawana właśnie na potrzeby trwającego postępowania legalizacyjnego. Kwestia ta jest o tyle istotna, że stan wynikający z istniejącej samowoli musi być uwzględniany w toku postępowania, w szczególności w ramach wariantowania, co jednak nie wyklucza, że raport powinien rzetelnie przedstawić także inne warianty zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r. poz. 247 ze zm.; dalej jako: "ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku", w skrócie "u.u.i.ś."). W uzyskaniu decyzji środowiskowej nie chodzi, bowiem o "dopasowanie" istniejącego użytkowania do ustalanych środowiskowych uwarunkowań, lecz ustalenie tych wymogów, tak aby jak najlepiej zabezpieczyć środowisko przed oddziaływaniem przedsięwzięcia na środowisko. Oznacza to, że niekoniecznie w każdym przypadku decyzja środowiskowa będzie niejako "akceptowała" stan istniejący (chodzi o wykluczenie możliwości "obejścia" prawa) – por. wyrok NSA z dnia 28 października 2016 r. sygn. II OSK 764/16.

Z zaskarżonych decyzji nie wynika w sposób jednoznaczny, czego w istocie dotyczy rozpoznany przez organy wniosek D. W.. Jak wynika z akt sprawy istnieją de facto trzy możliwości, tj.: postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji dotyczyło wniosku z 2013 r. zmienionego w 2018 r. (jak literalnie wskazano w decyzji organu I instancji); postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji dotyczyło legalizacji prowadzonej na skutek postanowienia PINB w C. z [...] marca 2017 r. (jak wskazano w uzasadnieniu decyzji organu I instancji); postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji dotyczyło nowego wniosku inwestora z [...] sierpnia 2018 r. dla noszącego tożsamą nazwę przedsięwzięcia przewidzianego do realizacji na działkach [...], [...], [...] w R. G., przewidzianego do realizacji – niezależnie – od zrealizowanej samowoli (na to może wskazywać sygnatura zawiadomienia o wszczęciu postępowania w dniu [...] listopada 2018 r., tożsama z sygnaturą wystąpień Wójta Gminy C. kierowanych w dniu [...] kwietnia 2019 r. do organów uzgadniających (k.87/t.V akt adm.) oraz sygnatura obwieszczenia z [...] kwietnia 2019 r. (k.83/t.V akt adm.) na skutek których wydano n.in. postanowienie R. D. O. Ś. w P. z dnia [...] października 2019 r. nr [...], które stanowiło podstawę wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji.

Wyjaśnienie tych kwestii, ma w ocenie Sądu zasadnicze znaczenie dla sprawy, bowiem zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko u.u.i.ś., przez "przedsięwzięcie" należy rozumieć "zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu, w tym również na wydobywaniu kopalin; przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty". Już z powyższej definicji, odczytywanej w kontekście dalszych przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (zwłaszcza art. 59 i nast.), wynika, że zamiarem ustawodawcy był wyeliminowanie możliwości dzielenia przez inwestorów zamierzonych przedsięwzięć inwestycyjnych na mniejsze części (elementy, etapy) i objęcie jedną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach (oraz przeprowadzaną ewentualnie w jej ramach OOŚ) danego przedsięwzięcia jako całości (całego zamierzenia), wszystkich jego elementów. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w okolicznościach badanej sprawy, nieprzejrzyste prowadzenie postępowania administracyjnego, tak że w istocie w tej samej decyzji organ wskazuje, że postępowanie toczy się na skutek wniosku z 2013 r. oraz na potrzeby postępowania legalizacyjnego, a jednocześnie powołuje się na uzgodnienia prowadzone – jak wskazują sygnatury korespondencji – na potrzeby jeszcze innego postępowania administracyjnego, powoduje, że zaskarżone decyzje wymykają się kontroli sądowoadministracyjnej.

Na ten aspekt słusznie uwagę zwracała strona Skarżąca, akcentując, że w sprawie nie zbadano kumulacji oddziaływań inwestycji. I rzeczywiście, brak kluczowego ustalenia przez organy, tj. czy decyzja dotyczy inwestycji już zrealizowanej, czy też planowanej powoduje, że zaskarżone decyzje nie poddają się kontroli sądowoadministracyjnej.

W kwestii wariantowania należy zaakcentować, że zarówno Sąd, jak i organy

- w sprawie zainicjowanej wnioskiem z 2013 r. - pozostają związane prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 stycznia 2018 r. sygn. IV SA/po 1155/17 oraz wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2017 r. sygn. II OSK 257/16. Z akt badanej sprawy i treści zaskarżonych decyzji nie wynika jednak w sposób jednoznaczny czy zaskarżone decyzje rzeczywiście wdano po przeprowadzeniu postępowania, które stanowiło kontynuację postępowania administracyjnego, co do którego zapadły powołane wyżej wyroki. Ustaleniom takim przeczy wręcz argumentacja o prowadzeniu tego postępowania na potrzeby legalizacji.

Należy zwrócić uwagę, że stosownie do treści przepisu art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (zob. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. W okolicznościach badanej sprawy, organy kwestii tej nie oceniły w sposób poddający się kontroli, pomimo że w sprawie pojawiły się nowe okoliczności faktyczne.

W kwestii przedłożonego raportu i jego uzupełnień należy wskazać, że nawet gdyby przyjąć - wbrew treści uzasadnienia - ale jak wskazano w rozstrzygnięciu decyzji organu I instancji, że została ona wydana na skutek wniosku z 2013 r., to przedstawione organom wariantowanie nie poddaje się kontroli. Przede wszystkim w raporcie i jego uzupełnieniu z [...] lipca 2019 r. posłużono się nieprecyzyjną (nieustawową) terminologią. "Wariant A" został opisany jako: "wariant polegający na realizacji przedsięwzięcia w zmienionych warunkach lub niepodejmowaniu przedsięwzięcia". Opisując ten wariant posłużono się odwołaniem do "obliczeń wielkości emisji w pkt10 KIP" (s. 16 raportu z marca 2019r.). Należy zauważyć, że nie wyjaśniono tej kwestii w sposób nie budzący wątpliwości, a więc należy przyjąć założenie, że chodzi o dokument z "września 2018 r.". [...]" został opisany jako: "lokalizacja na działce [...], [...]; [...] w zakresie objętym opracowaniem" oraz "wariant realizacji przedsięwzięcia w zakresie określonym w opracowaniu" (s. 17 Raportu z marca 2019 r.). Należy dalej zauważyć, że wezwaniem z [...] maja 2019 r. RDOŚ wzywał inwestora m.in. do opisu wariantów i przedstawienia wariantu proponowanego, racjonalnego wariantu alternatywnego, racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru (k.69/t.V akt adm.). Udzielona na to wezwanie odpowiedź z dnia [...] lipca 2019 r. (k. [...] akt adm.) nie odpowiada jednak ustawowym standardom określonym w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. do których odwoływał się NSA w wyroku z dnia 17 października 2017 r. sygn. II OSK 257/16, a potem Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 18 stycznia 2018 r.

Wszystkie opisane powyżej uchybienia powodują, że nie jest możliwe w aktualnym stanie sprawy odniesienie się przez Sąd do pozostałych zarzutów skargi i udzielenie wiążących w tym zakresie wytycznych. W pierwszej kolejności organy muszą jasno wskazać, w jakim trybie prowadzą postępowanie administracyjne i dopiero w następnej kolejności podjąć działania służące – zgodnemu z prawem – jej załatwieniu. Po zwrocie akt sprawy Wójt powinien zatem zadecydować czy postępowanie prowadzi z wniosku z 2013 r. zmienionego w 2018 r., czy też jest to postępowanie prowadzone na potrzeby postępowania legalizacyjnego (na skutek postanowienia PINB w C. z [...] marca 2017 r. (jak wskazano w uzasadnieniu decyzji organu I instancji); czy też na skutek nowego wniosku inwestora z [...] sierpnia 2018 r. W – każdym przypadku – z rozstrzygnięcia organu i jego uzasadnienia – w sposób jednoznaczny – musi wynikać w jakim trybie jest prowadzone postępowanie, a ustalenia w oparciu o które organ podejmie rozstrzygnięcie muszą zostać udokumentowane w aktach sprawy i opisane w uzasadnieniu, tak aby poddawały się kontroli sądowoadministracyjnej.

Zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 7, art. 8, art. 11, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2021, poz. 735) w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie podziela natomiast stanowiska skargi, co do nieważności zaskarżonej decyzji Kolegium z opisanych w skardze przyczyn. W skardze podniesiono, że znaczny odstęp czasu pomiędzy posiedzeniem Kolegium na którym zapadła zaskarżona decyzja, a jej doręczeniem uzasadnia podejrzenie, że w istocie decyzję wydano bez uprzedniego posiedzenia członków Kolegium. Tym wnioskom przeczy jednak protokół posiedzenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r. w sprawie nr: [...] w składzie M. S.-J., R. G. i M. W., podpisany przez przewodniczącą składu i protokolanta (k.22/t.VI akt adm.).

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, tj. uchylił decyzje organów obu instancji.

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez skarżącego koszt wpisu od skargi ([...] zł), wynagrodzenie jego pełnomocnika ustalone na podstawie odnośnych przepisów wykonawczych ([...] zł) oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa ([...] zł) – łącznie [...] zł.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie zastosować się do wskazań zawartych i szczegółowo omówionych w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w szczególności Wójt powinien zatem zadecydować czy postępowanie prowadzi z wniosku z 2013 r. zmienionego w 2018 r., czy też jest to postępowanie prowadzone na potrzeby postępowania legalizacyjnego; czy też na skutek nowego wniosku inwestora z [...] sierpnia 2018 r. W – każdym przypadku – z rozstrzygnięcia i jego uzasadnienia – w sposób jednoznaczny – musi wynikać w jakim trybie jest prowadzone postępowanie, a ustalenia w oparciu o które organ podejmie rozstrzygnięcie muszą zostać udokumentowane w aktach sprawy i opisane w uzasadnieniu, tak aby poddawały się kontroli sądowoadministracyjnej.