IV SA/Po 1915/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 marca 2021 r. sprawy ze skargi S. P. - Starosty [...] na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie żądania przedstawienia ekspertyzy technicznej 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie P. I. N. B. dla powiatu p. z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...], 2. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz S. P. – Starosty [...] kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

IV SA/Po [...]

Uzasadnienie

P. I. N. B. dla powiatu p. postanowieniem z [...].07.2020 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 62 ust. 3 w zw. z art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2019 poz. 1186 ze zm., dalej p.b.) oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2020 poz. 256 ze zm., dalej k.p.a.) w sprawie złego stanu technicznego wielorodzinnego budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce o nr ew. [...], położonej w M. przy ul. [...], zażądał od Starosty [...] przedstawienia ekspertyzy technicznej określającej stan techniczny budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego na działce o nr ew. [...], położonej w M. przy ul. [...] oraz wskazującej na sposób wykonania niezbędnych robót budowlanych umożliwiających doprowadzenie obiektu do właściwego stanu technicznego w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia tego postanowienia.

W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu [...] września 2019 roku, po wcześniejszym powiadomieniu przez Burmistrza M. o istniejących zagrożeniach w obiekcie zlokalizowanym na działce nr ewide[...], położonej w M. przy ul. [...], pracownicy P. I. N. B. dla powiatu p. ustalili, że na działce nr ewide[...] położonej w M. przy ul. [...] usytuowany jest stary budynek mieszkalny wielorodzinny z przełomu [...] wieku. Budynek [...], zamieszkały wg informacji od pracowników U. G. przez [...] do [...] rodzin. Ustalono, że konstrukcja ścian budynku jest w dostatecznym stanie. Natomiast okapy oraz balkon od strony ulicy [...] są w złym stanie technicznym, są mocno zawilgocone i częściowo zarwane. Drewniana konstrukcja okapów jest silnie zawilgocona oraz przegnita. Z uwagi na powyższe stwierdzono, iż przedmiotowy obiekt może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia.

Ustalono, że dla przedmiotowej działki w dziale [...] księgi wieczystej [...] [...] ujawniony jest "M. M. F. i S.". W toku postępowania ustalono ponadto, że "M. M. F. i S." wpisany do [...] pod nr [...] nie został wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego do dnia [...] grudnia 2015 roku.

Na podstawie z art. 9 ust. 2a ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U z 1997 nr 121 poz. 770) Podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego zgodnie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 1, które były wpisane do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie tej ustawy i które do dnia 31 grudnia 2015 r. nie złożyły wniosku o wpis do rejestru, uznaje się za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r.

Zgodnie z art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U z 1997 nr 121 poz. 770), z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w ust. 2a.

W związku z powyższym w dniu [...] czerwca 2019 r. wystosowano pismo do Wydziału G. M. S. P. w P. z prośbą o przedłożenie w możliwie najkrótszym terminie książki przedmiotowego obiektu budowlanego zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] położonej w M. przy ul. [...] wraz z wymaganymi prawem budowlanym przeglądami okresowymi dla wielorodzinnego budynku mieszkalnego.

W dniu [...] lutego 2020 roku nadeszła odpowiedź z w/w Wydziału potwierdzająca nabycie na rzecz Skarbu Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości, a w dniu [...] lipca 2020 roku wpłynęła dokumentacja związana z założeniem książki obiektu budowlanego oraz wykonanymi: [...] przeglądem budynku, kontrolą przewodów kominowych oraz badaniem stanu instalacji elektrycznej. Według oceny osób uprawnionych, które dokonały przegląd budynku, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości zagrażające życiu i zdrowiu jego mieszkańców, nie nadaje się on do dalszego użytkowania. Tym samym istnieje konieczność wykwaterowania zamieszkujących w nim rodzin i całkowite wyłączenie budynku z eksploatacji.

Na podstawie z art. 61 ust. 1 p.b. właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany: utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2. Zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 2 p.b. obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej (...) Zgodnie z art. 62 ust. 3 p.b. organ nadzoru budowlanego - w razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska - nakazuje przeprowadzenie kontroli, o której mowa w ust. 1, a także może żądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części.

Mając na względzie stan techniczny budynku organ nadzoru budowlanego uznał, iż konieczne jest sporządzenie ekspertyzy technicznej określającej jego stan techniczny oraz wskazującej w sposób szczegółowy jakie roboty budowlane należy wykonać w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z przepisami.

Organ dodał, iż jakkolwiek pracownicy inspektoratów nadzoru budowlanego dysponują wiedzą techniczną niezbędną do oceny stanu technicznego obiektów budowlanych, to jednak kompleksowa ocena stanu technicznego przedmiotowego budynku nie może zostać wydana poprzez przeprowadzenie przez pracowników tutejszego Inspektoratu dodatkowych kontroli, czy też oględzin. Taki zakres niezbędnych do przeprowadzenia badań i pomiarów, które charakteryzują się wysokim stopniem skomplikowania i czasochłonności, wykracza poza możliwości techniczne, jakimi dysponuje organ I instancji.

Wobec powyższego uznano jako uzasadnione żądanie ekspertyzy technicznej od właścicieli przedmiotowej nieruchomości. Taka ekspertyza ma charakter dowodowy i jest niezbędna do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Starosta P. wnosząc o jego uchylenie w całości.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że budynek mieszkalny położony w M. przy ul. [...], stanowi własność Skarbu Państwa, którym na podstawie art. 11 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2020.65), gospodaruje Starosta P., realizujący zadania z zakresu administracji rządowej.

P. I. N. B. dla powiatu p. postanowieniem znak [...] z dnia [...] lipca 2020 r., zażądał od Starosty [...] przedstawienia ekspertyzy technicznej określającej stan techniczny budynku mieszkalnego [...] zlokalizowanego na działce nr [...], położonego w M. przy ul. [...], oraz wskazującej na sposób wykonania niezbędnych robót budowlanych umożliwiających doprowadzenie obiektu do właściwego stanu technicznego, w terminie [...] miesięcy od daty doręczenia postanowienia. Jednocześnie w tym samym postępowaniu [...] [...], decyzją z tego samego dnia, tj. dnia [...] lipca 2020 r., PINB nakazał Staroście P. :

- wyłączyć w całości z użytkowania ww. budynek;

- umieścić na budynku zawiadomienie o stanie zagrożenia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia oraz zakazie jego użytkowania;

- doraźnie zabezpieczyć ww. budynek oraz wygrodzić strefę niebezpieczną;

pod rygorem natychmiastowej wykonalności w terminie do dnia [...] sierpnia 2020 r.

Podstawą do wydania obu orzeczeń była dostarczona przez Wydział G. M. S. P. w P. dokumentacja techniczna z przeglądu budowlanego pięcioletniego wykonanego na zlecenie S. P. w dniu [...] czerwca 2020 r. przez firmę C. Ł. K., która wskazuje na zły stan techniczny budynku.

W związku z powyższym nieuzasadnione jest żądanie przez organ nadzoru budowlanego przedstawienia kolejnych dokumentów potwierdzających stan techniczny przedmiotowego budynku, skoro na podstawie przedłożonej w sprawie dokumentacji zapadła już decyzja o jego wyłączeniu z użytkowania. Działania te będą jedynie generować dodatkowe koszty, jakie będzie musiał ponieść S. P..

Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...].10.2020 r. nr WOA.7722.117.2020.ARO utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w swym wyroku z dnia 15 stycznia 2008 r. sygn.. II OSK 1830/06 (Lex nr 508855) zastosowanie obu powyższych podstaw prawnych nie jest wadą, która spowodowałaby uchylenie postanowienia. Treść art. 62 ust 3 p.b. nie wskazuje w jakiej formie organ nadzoru może żądać przedstawienia ekspertyzy. Z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, właściwy organ na podstawie art. 62 ust. 3 p.b. może wydać decyzję zawierającą nakaz przeprowadzenia kontroli i żądanie przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu budowlanego, ale też może w decyzji zobowiązać tylko do przeprowadzenia kontroli, bądź wydać postanowienie nakładające obowiązek przedstawienia ekspertyzy. Postanowienie żądające przedstawienia ekspertyzy może być wydane bez przeprowadzenia kontroli jeżeli organ nadzoru budowlanego dojdzie do przekonania, że niezbędne jest wykonanie ekspertyzy ponieważ z dotychczasowego materiału dowodowego wynika, że budynek może spowodować zagrożenie życia i zdrowia ludzi.

Żądanie ekspertyzy technicznej może mieć miejsce również na podstawie art. 81c ust 2 p.b. Jednakże orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. II OSK 3886/19) wskazuje, że art. 81 c ust 2 nie może stanowić samodzielnej podstawy prawnej. Przepis art. 81c ust 2 p.b. powinien być stosowany z przepisami szczegółowymi prawa budowlanego, które uzasadnią nałożenie obowiązku przedstawienia ekspertyzy technicznej, a jak wskazuje NSA w wyroku II OSK 549/14 (Lex nr 1990859) art. 62 ust 3 p.b. jest przepisem szczegółowym. Wynika z tego że uzasadnioną wątpliwością o której stanowi art. 81c ust 2 p.b. jest hipoteza spowodowania zagrożenia życia i zdrowia ludzi, o której stanowi art. 62 ust 3 p.b. Ustawodawca przewidział możliwość złożenia zażalenia na postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust 2. Jednakże nie przewidział w przepisach prawa zażalenia na postanowienie wydane na podstawie art. 62 ust 3 p.b. Zgodnie z uchwałą 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 lutego 2016 r. II OPS 4/15 (Lex nr 1976419) na postanowienie nakładające obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej obiektu budowlanego lub jego części, które zostało wydane na podstawie art. 62 ust 3 w zw. z 81c ust 2 p.b. - po wcześniejszym nałożeniu obowiązku kontroli przysługuje zażalenie.

W postępowaniu toczącym się przed PINB, sygn. akt: [...], nałożony został na Starostę obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej budynku położonego na działce [...], przy ul. [...] w M.. Z analizy akt sprawy wynika, że budynek znajduje się w niedostatecznym stanie technicznym, oraz nie nadaje się do dalszego użytkowania. W związku ze stanem technicznym budynku, na Starostę P. , w drodze postanowienia został nałożony obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej. Niniejsze zażalenie zasługuje na rozpatrzenie, ponieważ biorąc pod uwagę orzecznictwo wraz z wyrokiem NSA z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. II OSK 602/18 (Lex nr 2616364), PINB mógł wydać samo postanowienie, ponieważ kontrola budynku miała miejsce gdy wykonywany był przegląd okresowy budynku, do którego przedstawienia organ I instancji zobowiązał Starostę P. . Również z dokumentacji zrobionej podczas kontroli wynika, że przedmiotowy budynek jest w złym stanie technicznym. Wskazano, że art. 81c ust 2 nie uzależnia żądania ekspertyzy technicznej od przeprowadzenia wcześniejszej kontroli. Zatem jeżeli ekspertyza ma być dowodem w postępowaniu nakaz jej przedstawienia nakładany jest w drodze postanowienia. Ze względu na zły stan techniczny oraz opierając się na przeglądzie budynku, który stwierdza, że budynek nie nadaje się do dalszego użytkowania, PINB dla powiatu p. wydał decyzję, o której mowa w art. 68 p.b. Jak wskazuje orzecznictwo sądowoadministracyjne wydanie takiej decyzji musi być podparte wnikliwym postępowaniem dowodowym oraz istnieniem jednej przesłanki - groźby zawalenia się budynku. Istnienie takiej groźby pozwala stwierdzić, że stan budynku jest w złym stanie technicznym co potwierdza przedstawiony przegląd okresowy budynku, zatem wydanie postanowienia żądającego ekspertyzy technicznej nie musi być poprzedzone dodatkową kontrolą. W niniejszej sprawie ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przedmiotowy budynek jest w złym stanie technicznym zatem PINB dla powiatu p. mógł wydać to postanowienie, lecz owa ekspertyza będzie miała wyłącznie charakter dowodowy. Jak wskazuje orzecznictwo sądowoadministracyjne wyjątkowość stosowania art. 81c ust. 2 p.b., którego skutkiem jest przerzucenie na stronę zobowiązaną kosztów stanu technicznego obiektu budowlanego, wynika z faktu, że co do zasady organy wymienione w tym przepisie posiadają wiedzę specjalistyczną z zakresu normowanego prawem budowlanym, nie są jednak w stanie przy użyciu posiadanej wiedzy i środków, którymi dysponują rozstrzygnąć powstałej wątpliwości. Ze względu na to że ekspertyza techniczna dotyczyć będzie budynku wielorodzinnego w zakresie sprawdzenia stanu technicznego całego budynku i instalacji znajdujących się w przedmiotowym budynku co odznacza się znacznym skomplikowaniem czynności, PINB żądając przedstawienia ekspertyzy technicznej zlecił ją zarządcy obarczając go również kosztami jej sporządzenia.

Ekspertyza techniczna, której żąda PINB dla powiatu p. w niniejszym postępowaniu, ma za zadanie ułatwić organowi nadzoru budowlanemu wydanie odpowiedniej decyzji na podstawie art. 66 lub na podstawie art. 67 p.b. Jak stwierdza NSA w wyroku II OSK 1657/11 w zależności od tego co wykaże ekspertyza techniczna, PINB dla powiatu p. na podstawie ustaleń wynikających z ekspertyzy, wyda odpowiednio decyzję nakazującą usunięcie nieprawidłowości lub w drodze decyzji wyda nakaz rozbiórki obiektu w złym stanie technicznym, który nie nadaje się do remontu. Ze względu na to że, PINB wydając decyzje na mocy art. 68 p.b., uznał że rzeczony budynek grozi zawaleniem wskazane jest żądanie takiego dowodu, który stwierdzi, czy przesłanka zawalenia się budynku może mieć miejsce a zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko co może być pomocne w sprawie. Orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazuje, że postanowienia wydane osobno na podstawie art. 62 ust 3 oraz osobno na podstawie art. 81 c ust 2 będą miały charakter materiału dowodowego. Zatem wydanie postanowienia gdzie podstawą prawną będą łącznie dwie powyższe normy prawne, również będzie miało charakter dowodowy.

Skargę na powyższe postanowienie w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Starosta P. wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych.

W skardze wskazano, że podstawą do wydania obu orzeczeń PINB jest dostarczona przez Wydział G. M. S. P. w P. dokumentacja techniczna z przeglądu budowlanego [...] wykonanego na zlecenie S. P. w dniu [...] czerwca 2020 r. przez firmę C. Ł. K., która wskazuje na zły stan techniczny budynku.

W związku z powyższym nieuzasadnione jest żądanie przez organ nadzoru budowlanego przedstawienia kolejnych dokumentów potwierdzających stan techniczny przedmiotowego budynku, skoro na podstawie przedłożonej w sprawie dokumentacji zapadła już ostateczna decyzja o jego wyłączeniu z użytkowania. Przepis art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, który przerzuca na stronę koszty ustalenia stanu faktycznego obiektu budowlanego, powinien być wykorzystywany tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy organy nadzoru budowlanego nie są w stanie, wykorzystując własną wiedzę i środki, rozstrzygnąć powstałych wątpliwości (wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2020 r., II OSK 991/19, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 stycznia 2019 r., II SA/Wr 743/18).

Nieruchomość ta przeznaczona jest, pod warunkiem wyrażenie zgody przez organ nadzorujący, do sprzedaży w trybie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2020.65) - zwanej u.g.n. Celem Starosty jest to, aby nieruchomość zyskała nowego właściciela, który w skonkretyzowanej wizji przeprowadzi niezbędne prace budowlane, które usuną wszelkie nieprawidłowości stanu technicznego budynku oraz przywrócą jego dawną świetność, nadadzą nową funkcję i zachowają wszelkie walory wynikające ze stanowiska konserwatorskiego.

W myśl zapisów art. 12 u.g.n., Starosta P. jest zobowiązany do gospodarowania nieruchomościami w sposób zgodny z zachowaniem zasad prawidłowej gospodarki. Ponoszenie, w obecnej sytuacji, znaczących nakładów finansowych na sporządzenie ekspertyzy, która ma ocenić stan techniczny budynku (który de facto został już określony w protokole z kontroli) oraz wskazywać na sposób wykonania niezbędnych robót budowlanych umożliwiających doprowadzenie obiektu do zgodności z obecnie obowiązującymi przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, Polskimi Normami i zasadami wiedzy technicznej, należy uznać za nieuzasadniony.

PINB po przeprowadzonej dnia [...] września 2017 r. kontroli stanu technicznego przedmiotowego budynku, wszczął postępowanie mające na celu wyłączenie ww. budynku z użytkowania z powodu zagrożenia bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi. Tym samym można uznać, że wydając decyzję z dnia [...] lipca 2020 r. PINB zrealizował założony przez siebie cel.

Starosta jako reprezentujący S. P. właściciel nieruchomości położonej w M. przy ul. [...], w wyznaczonym terminie wypełnił postanowienia decyzji PINB i zabezpieczył nieruchomość przed dostępem osób trzecich, odpowiednio oznakował i wygrodził strefę niebezpieczną oraz wezwał do opróżnienia, opuszczenia nieruchomości przez osoby zajmujące ją bez tytułu prawnego. Podjęto czynności mające na celu doprowadzenie do opuszczenia nieruchomości przez osoby zamieszkałe.

Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 j.t. z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej – p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości postanowienia Inspektor Nadzoru Budowlanego z [...].10.2020 r. nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie P. I. N. B. dla powiatu p. z [...].07.2020 r. nr [...], wydane na podstawie art. 62 ust. 3 w zw. z art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2019 poz. 1186 ze zm., dalej p.b.) oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2020 poz. 256 ze zm., dalej k.p.a.) w sprawie złego stanu technicznego [...] budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce o nr ew. [...], położonej w M. przy ul. [...], w którym zażądano od Starosty [...] przedstawienia ekspertyzy technicznej określającej stan techniczny budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego na działce o nr ew. [...], położonej w M. przy ul. [...] oraz wskazującej na sposób wykonania niezbędnych robót budowlanych umożliwiających doprowadzenie obiektu do właściwego stanu technicznego w terminie [...] miesięcy od daty doręczenia tego postanowienia.

Podstawa materialnoprawna zaskarżonego postanowienia oparta została na art. 62 ust. 3 w zw. z art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2019 poz. 1186 ze zm., dalej p.b.).

Na podstawie z art. 61 ust. 1 p.b. właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany: utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2.

Zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 2 p.b. obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej (...)

Zgodnie z art. 62 ust. 3 p.b. organ nadzoru budowlanego - w razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska - nakazuje przeprowadzenie kontroli, o której mowa w ust. 1, a także może żądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części.

Na podstawie art. 81c ust 2 p.b. organy nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego mogą nałożyć, w drodze postanowienia na właściciela lub zarządcę budynku, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.

Należy wskazać, że przepis art. 81c ust. 2 p.b., który przerzuca na stronę koszty ustalenia stanu faktycznego obiektu budowlanego, powinien być wykorzystywany tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy organy nadzoru budowlanego nie są w stanie, wykorzystując własną wiedzę i środki, rozstrzygnąć powstałych wątpliwości (wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2020 r., II OSK 991/19, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 stycznia 2019 r., II SA/Wr 743/18).

W niniejszej sprawie P. I. N. B. dla powiatu p. postanowieniem z [...].07.2020 r. nr [...] w sprawie złego stanu technicznego wielorodzinnego budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce o nr ew. [...], położonej w M. przy ul. [...] zażądał od Starosty [...] przedstawienia ekspertyzy technicznej określającej stan techniczny budynku mieszkalnego [...] zlokalizowanego na działce o nr ew. [...], położonej w M. przy ul. [...] oraz wskazującej na sposób wykonania niezbędnych robót budowlanych umożliwiających doprowadzenie obiektu do właściwego stanu technicznego w terminie [...] miesięcy od daty doręczenia tego postanowienia. Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...].10.2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Postępowanie toczące się przed PINB dotyczyło stanu technicznego budynku mieszkalnego [...] znajdującego się na działce nr ew. [...] w M. przy ul. [...]. W niniejszym postępowaniu PINB wydał na podstawie art. 62 ust 3 w zw. z art. 81c ust 2 p.b. postanowienie, które nakładało na Starostę P. obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej.

Istotne jest w sprawie to, że organ I instancji wskazał, że: "jakkolwiek pracownicy inspektoratów nadzoru budowlanego dysponują wiedzą techniczną niezbędną do oceny stanu technicznego obiektów budowlanych, to jednak kompleksowa ocena stanu technicznego przedmiotowego budynku nie może zostać wydana poprzez przeprowadzenie przez pracowników tutejszego Inspektoratu dodatkowych kontroli, czy też oględzin. Taki zakres niezbędnych do przeprowadzenia badań i pomiarów, które charakteryzują się wysokim stopniem skomplikowania i czasochłonności, wykracza poza możliwości techniczne, jakimi dysponuje tutejszy Inspektorat".

Sąd wskazuje, że Starosta P. pismem z dnia [...] lipca 2020 r. ([...]), przedłożył na ręce PINB kopie następujących dokumentów:

- Stronę tytułową książki obiektu budowlanego założoną [...] czerwca 2020 r. wraz ze stroną [...] przedmiotowej książki dot. wykazu protokołów okresowej kontroli stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu;

- Protokół z dnia 1 lipca 2020 r. z przeglądu [...] budynku [...];

- Protokół z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...]/20 sprawozdawczo-opiniodawczy z dokonanej kontroli - oględzin przewodów kominowych i podłączeń dymowych, spalinowych, wentylacyjnych oraz urządzeń pomocniczo-kominowych;

- Protokół pomiarowy z czerwca 2020 r. badania instalacji elektrycznej w zakresie stanu ochrony przeciwporażeniowej pięcioletniej.

W świetle zebranych materiałów dowodowych rozstrzygnięcie organów I i II instancji w przedmiocie wezwania do przedłożenia ekspertyzy technicznej jest co najmniej przedwczesne, o ile nie bezzasadne.

Należy w tym miejscu podkreślić, że celem jaki chciał zrealizować PINB było uzyskanie dokumentacji dowodowej określającej stan techniczny budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego na działce o nr ew. [...], położonej w M. przy ul. [...] oraz wskazującej na sposób wykonania niezbędnych robót budowlanych umożliwiających doprowadzenie obiektu do właściwego stanu technicznego.

Natomiast w aktach sprawy znajduje się m.in. protokół z przeglądu budynku [...] z dnia [...] lipca 2020 r. wykonany przez mgr inż. Ł. K., posiadającego uprawnienia budowlane, nr ewid. [...], z którego wynika m.in., że: budynek nie nadaje się do dalszego użytkowania, a jego wartość użytkowa jest niedostateczna. Wskazano, że budynek w stanie jakim znajduje się w momencie kontroli stanowi zagrożenie życia i zdrowia jego użytkowników. Wskazano, że w celu doprowadzenia budynku do stanu użytkowalności należy niezwłocznie dokonać napraw elementów zamieszczonych w protokole oraz generalnego remontu.

Z kolei w załączniku nr [...] do przedmiotowego protokołu dokonano w szerokim zakresie oceny stanu technicznego budynku. Oceniono stan elementów zewnętrznych, wewnętrznych i instalacji budynku, t.j.: ścian zewnętrznych, elewacji, pokrycia dachu, rynien i rur spustowych, obróbek blacharskich, kominów ponad dachem, instalacji odgromowej, urządzeń zamocowanych do ścian dachu budynku, dróg, chodników, małej architektury, kanalizacji, studzienek, schodów zewnętrznych, elementów konstrukcyjnych budynku (stropów, ścian, konstrukcji dachu), powłok malarskich oraz okładzin ścian, sufitów, posadzek, stolarki okiennej i drzwiowej zewnętrznej, stolarki wewnętrznej, instalacji elektrycznej, wodociągowej i kanalizacyjnej, wentylacji, klimatyzacji, instalacji centralnego ogrzewania.

W odniesieniu do powyższych elementów opisano spostrzeżenie i uszkodzenia, określono sugerowany rodzaj naprawy i określono stopień pilności napraw. Wyszczególniono również usterki zagrażające bezpieczeństwu użytkowników.

Sąd wskazuje, że organy zupełnie pominęły dokonanie oceny dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a w szczególności protokołu z przeglądu budynku [...] z dnia [...] lipca 2020 r. wykonanego przez mgr inż. Ł. K., który zawiera także ocenę stanu technicznego budynku. W zaskarżonym postanowieniu W. zignorował podniesione zarzuty zażalenia w zakresie przedłożenia przez Starostę stosownych dokumentów (ww. protokołu). Organy tym samym naruszyły przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, art. 8, art. 77, art. 107 k.p.a.), co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Organ II instancji kilkakrotnie podkreślił, że żądana ekspertyza będzie miała charakter materiału dowodowego. W ocenie Sądu przedłożone dokumenty również mają charakter materiału dowodowego, który dowodzi tego w jakim stanie technicznym znajduje się przedmiotowy budynek oraz jakie prace należy przeprowadzić w budynku.

W celu podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia należy dokonać szczegółowej oceny dowodów znajdujących się w aktach sprawy i ponownie rozważyć, czy zasadne jest zobowiązywanie Starosty do zlecenia stworzenia kolejnego dokumentu, który dowiedzie jaki jest stan techniczny budynku, skoro stan techniczny tego budynku (wraz z zakresem niezbędnych do wykonania prac) został już wyjaśniony i opisany w przedłożonych protokołach. Jeżeli posiadana dokumentacja jest niewystarczająca, to organ winien wskazać dlaczego jest ona niewystarczająca.

Organ powinien przeanalizować dokumentację sprawy ponownie i ocenić, czy informacje znajdujące się w aktach sprawy są wystarczające do dalszego prowadzenia postępowania. Organ powinien mieć przy tym na uwadze, że celem jaki chciał zrealizować poprzez wezwanie do przedłożenia ekspertyzy technicznej było uzyskanie dokumentacji dowodowej określającej stan techniczny budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego na działce o nr ew. [...], położonej w M. przy ul. [...] oraz wskazującej na sposób wykonania niezbędnych robót budowlanych umożliwiających doprowadzenie obiektu do właściwego stanu technicznego. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien zastanowić się, czy cel ten nie może zostać zrealizowany na podstawie dostępnych w aktach dokumentów i informacji. W razie dojścia do konkluzji, że w/w dokumenty są niewystarczające dla dokonania prawidłowej oceny stanu technicznego w/w budynku mieszkalnego organ winien wyjaśnić na podstawie jakich konkretnie przesłanek doszedł do takiego wniosku.

W związku z powyższym Sąd postanowił uchylić postanowienia obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.

Sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art.119 pkt 3 p.p.s.a.