IV SA/Po 1882/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor Sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 marca 2021 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2020 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 roku ([...]) na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020r., poz. 111 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] lipca 2020 roku ([...]) w przedmiocie odmowy przyznania Panu S. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką J. I. S..

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia [...] maja 2020 roku S. S. zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką J. S.. Do wniosku załączono oświadczenie wnioskodawcy z dnia [...] maja 2020 roku, informację dotyczące czynności wykonywanych podczas opieki nad J. S., opis dnia, karty informacyjne z leczenia szpitalnego J. S., orzeczenie z dnia [...] stycznia 2015 roku o stopniu niepełnosprawności J. S. (stopień znaczny, na stałe), orzeczenie z dnia [...] stycznia 2019 roku o stopniu niepełnosprawności S. S. (stopień lekki, do dnia [...] stycznia 2024 r.)

Wójt Gminy W. decyzją z dnia [...] lipca 2020 roku ([...]) na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1-4, ust. 1b pkt 1 i 2, art. 20 ust. 3, art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020r., poz. 111 ze zm.) odmówił przyznania S. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką J. S..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji argumentował, że skutkiem wejścia w życie wyroku TK z dnia 21 października 2014 roku, sygn. akt K 38/13 nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "praw" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Zdaniem organu I instancji nie był on uprawniony do zmiany w zakresie stosowania prawa, które pozostało niezmienione. Powstanie niepełnosprawności J. S. po ukończeniu 18 lub 25 roku życia stanowi nadal, zdaniem organu, przesłankę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad nią, stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Po drugie, organ wskazał, że zastosowanie znalazł w sprawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego synowi J. S. wynikała zatem z tego, że pozostaje ona w związku małżeńskim z L. S., który jest osobą w wieku [...] lat, nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, a co za tym idzie nie istnieją przeszkody w sprawowaniu przez męża J. S. opieki na żoną. Nie posiada on także problemów zdrowotnych uniemożliwiających mu sprawowanie opieki nad żoną.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł pełnomocnik wnioskodawcy domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji Wójta Gminy W.. Odwołujący się zarzucił:

a) naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinny bez uwzględnienia okoliczności, iż wskutek wyroku TK z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz

b) błędne zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiącym o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy nie może on mieć zastosowania w sprawach majach za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz zstępnego.

Co do drugiego zarzutu uzupełniono, że zastosowanie literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy prowadziłoby do sytuacji, w której w okolicznościach niniejszej sprawy pomimo istnienia w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji członka rodziny – syn niepełnosprawnej, który chce i potrafi opiekować się niepełnosprawną matką, zostałaby tej opieki pozbawiona. Według S. S. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności.

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2020 roku organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] lipca 2020 roku odmawiającą przyznania S. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w świetle wyroku TK z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 niezgodny z Konstytucją jest przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdy różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. W konsekwencji niedopuszczalna jest odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która uznana została za niezgodną z Konstytucją. Jednakże, Kolegium wskazało, że uzasadniona jest odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz S. S. – syna J. S. - w związku z zastosowaniem art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem organu, przepis ten, mówiący o nieprzysługiwaniu świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie może być wykładany jedynie literalnie, ale musi podlegać wykładni celowościowej i systemowej oraz prokonstytucyjnej. Oznacza to, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego innym, niż współmałżonek osoby podlegającej opiece, osobom, na których ciążyłby obowiązek alimentacyjny w dalszej kolejności, możliwe staje się, gdyby współmałżonek, nie posiadając orzeczenia o niepełnosprawności, obiektywnie, tj. z przyczyn niezależnych i nie wynikających z jego woli, nie byłby zdolny do sprawowaniu opieki nad drugim współmałżonkiem. To stanowisko organ II instancji oparł o szeroko cytowane orzecznictwo sądowoadministracyjne. Zdaniem organu, mąż J. S. może obiektywnie sprawować opiekę nad swoją żoną. L. S. nie legitymuje się znacznym (ani żadnym innym) stopniem niepełnosprawności. Pracuje zawodowo na pełen etat. Nie przedstawiono także żadnych innych dokumentów czy argumentów wobec których L. S. nie mógłby sprawować opieki na swoją. Jego obowiązek alimentacyjny jest zatem aktualny i bliższy, aniżeli obowiązek alimentacyjny S. S. – syna L. S. i J. S.. To oznacza spełnienie się przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a zatem konieczność odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego S. S..

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] sierpnia 2020roku wniósł S. S. reprezentowany przez adw. M. Ż..

W skardze zarzucono obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się syna, będącego jednocześnie opiekunem faktycznym osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż opieka ta powinna być sprawowana przez męża niepełnosprawnej, który nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy funkcjonalna wykładnia ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie S. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w ocenie skarżącego wykładnia językowa art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonana przez organ II instancji prowadzi do wyników sprzecznych z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Świadczenie pielęgnacyjne, zdaniem skarżącego, zgodnie z zamiarem ustawodawcy stanowić ma formę wsparcia rodziny pozostającej nie tylko w trudnej sytuacji materialnej, ale i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą wymagającą takiej pomocy, ze względu na swój stan zdrowia. Pozostając bowiem wyłącznie przy wyniku wykładni językowej tego przepisu, należałoby uznać, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym przysługiwałoby wyłącznie współmałżonkowi lub dzieciom osoby, które ze swoją sytuację życiową bądź stan zdrowia nie mogą sprawować takiej opieki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi odwołując się do motywów uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, co oznacza, że w zasadzie sąd administracyjny rozpoznając merytorycznie skargę nie przyznaje wnioskowanych świadczeń. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej – "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tym miejscu Sąd wskazuje, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 24 listopada 2020 r., na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (k. 15 akt sąd.). Stronom umożliwiono złożenie dodatkowych wniosków dowodowych lub twierdzeń, które miałyby być podnoszone na rozprawie (k. 19, 24 akt sąd.).

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie dotyczące odmowy przyznania skarżącemu S. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką J. I. S..

W tym miejscu Sąd wskazuje, że organy administracji publicznej I i II instancji prawidłowo i w stopniu wystarczającym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ustaliły stan faktyczny sprawy, który Sąd przyjmuje i uznaje za podstawę do swoich dalszych rozważań. W sprawie niesporne było, że J. I. S. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz pozostaje w związku małżeńskim z L. J. S. nieposiadającym żadnego orzeczenia o niepełnosprawności (k. 2, 41 akt adm. I inst.).

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111), zwanej dalej: "ustawą", obowiązujące na dzień wydania zaskarżonej decyzji), a w szczególności art. 17 ustawy.

Istotą sporu pomiędzy rozstrzygającymi sprawę organami a skarżącym jest zagadnienie, czy dopuszczalna była w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego synowi (skarżącemu) z tytułu rezygnacji z pracy w związku z opieką nad niepełnosprawną w znacznym stopniu matką, w sytuacji, gdy wymagająca opieki matka skarżącego pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności.

Wskazać więc należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z pierwszej kolejności wskazać należy, że zasadnie przyjął organ odwoławczy, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 roku, sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b ustawy uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Skutkiem powyższego wyroku TK nie może wykluczyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności po ukończeniu 18. roku życia, względnie 25. roku życia, u osoby podlegającej opieki, w przypadku gdy wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej. W związku z powyższym, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że fakt, iż nie da się ustalić daty od której istnieje niepełnosprawność J. S. - matki skarżącego nie mógł stanowić przesłanki odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd podzielił także stanowisko organów obu instancji, że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzi do uznania, że niedopuszczalne jest przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że małżonek niepełnosprawnej matki skarżącego, a jego ojciec, nie jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym oraz z przyczyn obiektywnych nie wynika, że nie może sprawować opieki nad żoną.

Podkreślić bowiem należy, że organy szczegółowo oceniły sytuację osobistą małżonka osoby niepełnosprawnej stosowanie do przyjętego stanowiska orzecznictwa sądów administracyjnych, które Sąd w niniejszej sprawie podziela, że wykładnia celowościowa i systemowa art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy prowadzi do wyniku, że pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie powinno być uważane za przesłankę odmowy świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy współmałżonek tej osoby nie jest w stanie takiej opieki sprawować. Istnieją bowiem sytuacje, w których pomimo pozostawania przez osobę niepełnosprawną w związku małżeńskim z osobą, która formalnie nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, możliwe byłoby przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny, mianowicie byłoby to dopuszczalne wówczas, gdy małżonek osoby niepełnosprawnej faktycznie, z przyczyn od siebie niezależnych i nie wynikających z jego woli, nie jest zdolny do sprawowania nad nią opieki. W ocenie Sądu, jak i organów administracji, przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, rozumiany celowościowo umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nią opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale tylko wówczas, gdy małżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i od jego woli (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 11 października 2012 r., sygn. II SA/Bk 642/12 i z 4 kwietnia 2013 r. sygn. II SA/Bk 987/12, a także wyrok WSA we Wrocławiu z 19 lutego 2015 r., sygn. IV SA/Wr 924/14, wyrok NSA z 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1622/15, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Chodzi głównie o takie sytuacje, gdy zobowiązany do sprawowania opieki współmałżonek ze względu na stan zdrowia, czy wiek sam nie jest zdolny tej opieki wykonywać, a jego sytuacja materialna nie pozwala na zastąpienie świadczeń osobistych pomocą finansową pozwalającą na pokrycie kosztów opieki przez inną osobę. Należy bowiem mieć na uwadze, że obowiązek sprawowania opieki stanowiący element obowiązku alimentacyjnego, ze względu na który ustala się krąg podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (w dalszej i bliższej kolejności), nie ogranicza się wyłącznie do osobistych starań, ale może przybrać formę świadczeń pieniężnych.

Podkreślić jednak należy, że z powyższego stanowiska wynika także, że przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny nie może obejmować sytuacji, w których współmałżonek osoby wymagającej opieki ma obiektywną możliwość sprawowania opieki (pozwala mu na to wiek i stan zdrowia), lecz odmawia jej sprawowania. Nie ma przy tym znaczenia, zdaniem Sądu, jakie są subiektywne przyczyny tej odmowy, a więc czy wynika to z wzajemnych relacji między małżonkami, czy też z innych przyczyn np. zdrowy współmałżonek nie chce zrezygnować z pracy zawodowej w celu sprawowania opieki, a wolę takiej rezygnacji wyraża inny członek rodziny (wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Go 254/19, utrzymany w mocy wyrokiem NSA z 23 stycznia 2020r., sygn. akt I OSK 2462/19, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W związku z tym w rzetelnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym zachodzi możliwość wykazania obiektywnego braku zdolności małżonka do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem, zaś oceny niemożności sprawowania opieki nad drugim współmałżonkiem można dokonać kierując się zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego. Organy administracji publicznej sprostały temu obowiązkowi i w świetle prawidłowo i wyczerpująco ustalonego stanu faktycznego zasadnie przyjęły, że małżonek J. S. (osoby niepełnosprawnej) nie znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej sprawowanie przez niego opieki nad żoną – matką skarżącego, czy też finansować tej opieki.

Z akt sprawy wynika, że małżonek J. S. na dzień wydania zaskarżonej decyzji miał [...] lat i nie posiada żadnego orzeczenia o niepełnosprawności. Nadto, organy ustaliły, że jest aktywny zawodowo, pracuje na utrzymanie rodziny, jest zatrudniony na pełen etat w systemie jednozmianowym w firmie "[...]" (k. 50, 46 akt adm. I inst.). Brak informacji by chorował, czy stan jego zdrowia nie pozwalał na sprawowanie opieki nad żoną. W toku postępowania administracyjnego skarżący i jego ojciec podnosili, że ojciec zapewnia zaplecze finansowe swojej rodzinie, zatem matką opiekować może się tylko syn S. . Także w treści wniesionej skargi nie wskazano na obiektywne przyczyny niemożności sprawowania opieki nad J. S. przez jej małżonka, poza tą że pracuje zawodowo i z tego powodu nie może sprawować opieki nad żoną.

Zdaniem Sądu, zebrany materiał dowodowy wskazuje, że brak możliwości sprawowania opieki przez małżonka nie wynika z przyczyn obiektywnych, znajdujących uzasadnienie na gruncie przedstawionej wyżej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skoro więc z akt sprawy wynika, że małżonek osoby niepełnosprawnej jest obiektywnie zdolny do sprawowania opieki - pozwala mu na to wiek i stan zdrowia, natomiast nie wykonuje jej z powodu wykonywania pracy, to innym osobom (w tym skarżącemu) nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest bowiem wystarczające dla przyznania świadczenia osobom zobowiązanym do alimentacji w dalszej kolejności powołanie się na inne przyczyny, w szczególności ekonomiczne, uzasadniające niepodejmowane przez małżonka opieki. Zwrócić również należy uwagę, że okoliczność czy małżonek osoby wymagającej opieki może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, była przedmiotem wykładni sądowej w innych sprawach (np. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2013 roku, sygn. akt I OSK 2796/12, LEX nr 1375585).

Wobec powyższego, nie znajduje także uzasadnienia zarzut skarżącego, że organ odwoławczy zastosował językową wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a ustawy, co narusza konstytucyjne zasady sprawiedliwości społecznej, nakaz ochrony i opieki nad rodziną (art. 2 i art. 18 Konstytucji). Należy także podkreślić, że zgodnie z art. 81 Konstytucji, praw takich jak m.in. prawo rodziny do pomocy ze strony Państwa (art. 71 ust. 1), można dochodzić w granicach określonych w ustawie. Przedstawiona wyżej wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, odchodząc od literalnego brzmienia przepisu, realizuje natomiast przywołane przez skarżącego dyrektywy zasady sprawiedliwości społecznej i nakazu ochrony i opieki nad rodziną.

Wobec powyższego, wniesiona skarga podlega oddaleniu w całości, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., jak Sąd orzekł w wyroku.