IV KZ 30/12

Sygn. akt IV KZ 30/12 P O S T A N O W I E N I E Dnia 30 maja 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dorota Rysińska w sprawie A. K. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 30 maja 2012 r. zażalenia skazanej na zarządzenie Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 10 kwietnia 2012 r. odmawiające przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie IX Ka …/97 Sądu Okręgowego w K. p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie. U Z A S A D N I E N I E W przytoczonym wyżej zarządzeniu odmówiono przyjęcia wniosku A. K. o wznowienie postępowania we wskazanej sprawie, po stwierdzeniu braku formalnego tego wniosku, polegającego na jego niesporządzeniu i niepodpisaniu przez adwokata. W zarządzeniu stwierdzono przy tym, że w postępowaniu wznowieniowym został ustanowiony obrońca z urzędu, który wyraził opinię o braku podstaw prawnych do sporządzenia takiego wniosku, a to stanowisko nie stwarza przesłanki do wyznaczenia skazanej kolejnego adwokata z urzędu. W zażaleniu złożonym na przytaczane zarządzenie A. K. zarzuca naruszenie jej prawa do obrony i domaga się uchylenia zaskarżonego zarządzenia oraz wyznaczenia jej z urzędu nowego adwokata, który sporządzi wniosek. Zdaniem skarżącej, wyznaczony dotąd obrońca nie wywiązał się należycie ze swojego obowiązku, samo zaś przekazanie adwokatom uprawnień do oceny podstaw występowania z wnioskami o wznowienie jest sprzeczne z art. 78 Konstytucji RP. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wnioskodawczyni umyka podstawowa dla niniejszego postępowania kwestia, która łączy się ze stwierdzeniem, że wniosek o wznowienie jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, służącym wzruszeniu prawomocnego już orzeczenia sądowego. Z tej to przyczyny do owego wznowienia na wniosek strony, może dojść tylko w wypadku wskazania jednej z rygorystycznie określonych podstaw prawnych takiego wniosku, to zaś z kolei stanowi uwarunkowanie dla regulacji art. 545 § 2 i art. 84 § 3 k.p.k. Ich treść podyktowania jest założeniem, że wiedza fachowa i zawodowe umiejętności adwokata (radcy prawnego) – którymi nie dysponuje pomiot nieprofesjonalny – gwarantują, z jednej strony, występowanie z tym nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia w sytuacjach rzeczywiście uzasadnionych ściśle uregulowanymi przesłankami prawnymi i faktycznymi, z drugiej zaś, zapewnienie stronie, która nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia adwokata, skutecznej pomocy prawnej. Zgodnie z treścią art. 84 § 3 k.p.k., obrońca wyznaczony z urzędu w postępowaniu o wznowienie ma uprawnienie zarówno do sporządzenia wniosku wszczynającego postępowanie w tym przedmiocie, jak i do wyrażenia stanowiska, że nie stwierdził podstaw do wniesienia takiego wniosku. W żadnej mierze nie oznacza to jednak, jak wywodzi w zażaleniu skarżąca, że postąpienie adwokata zależy tylko i wyłącznie od jego „widzimisię”, czy podejmie się działania na dobro swojego klienta oraz, że taki model czynności zastępuje wymierzanie sprawiedliwości. Obrońca istotnie, jak podnosi skarżąca, nie jest organem niezawisłym, ale też nie rozstrzyga on sprawy, tylko ocenia podstawy do wystąpienia z wnioskiem do sądu. Zawsze też ciąży na nim obowiązek (także ustawowy) działania na korzyść klienta, co stanowi kolejną gwarancję zapewnienia właściwej pomocy prawnej. Godzi się przy tym podkreślić, że zabezpieczenie w tym względzie stanowi także obarczająca sąd powinność kontrolowania, czy gwarantowana przez państwo, udzielona z urzędu pomoc prawna nosi cechę pomocy udzielonej w sposób efektywny. Oczywiste jest, że przeprowadzając tę kontrolę sąd nie dokonuje merytorycznej weryfikacji stanowiska obrońcy, lecz bada, czy owej pomocy prawnej udzielono w sposób rzeczywisty, a więc z zachowaniem niezbędnej staranności. Pozytywna w tym względzie ocena nie daje podstaw do spełnienia żądania strony o wyznaczenie następnego, a być może jeszcze kolejnego obrońcy z urzędu, który sporządzi oczekiwany przez tę stronę wniosek. W przedstawionym świetle nie ma żadnych podstaw do podważenia toku i sposobu podjęcia w niniejszej sprawie poszczególnych czynności procesowych, a ostatecznie do zakwestionowania słuszności zaskarżonego zarządzenia. Kwestia skuteczności udzielonej pomocy prawnej była przedmiotem kontroli poprzedzającej wydanie tegoż zarządzenia a jej wyniku nie da się podważyć. Wyznaczony obrońca z urzędu z całą dbałością wykonał nałożony nań obowiązek, składając obszerną opinię prawną, którą poprzedził badaniem akt sprawy, konsultacją z wnioskodawczynią, a także analizą przedłożonych przez nią dokumentów, jak również badaniem stanu prawnego. Fakt, że stanowisko wnioskodawczyni w kwestii wystąpienia z wnioskiem nie zostało przez obrońcę podzielone, nie uzasadnia stwierdzenia o nieefektywności udzielonej przez niego pomocy prawnej, a dalej wyznaczenia jej innego obrońcy z urzędu. Z tych zatem wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.