IV KS 40/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 20 lutego 2025 r.
SSN Małgorzata Bednarek
w sprawie G.W. i in.
oskarżonej o czyn z art. 273 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 20 lutego 2025 r.
wniosku obrońcy oskarżonej o wyłączenie SSN Marka Siwka
od udziału w sprawie prowadzonej w Sądzie Najwyższym pod sygn. akt IV KS
40/24
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. a contrario
postanowił:
wniosek obrońcy oskarżonej pozostawić bez rozpoznania
UZASADNIENIE
Pismem z 9 grudnia 2024 r. r. obrońca oskarżonej G.W. wniósł o wyłączenie
SSN Marka Siwka od rozpoznania skargi w sprawie zarejestrowanej w Sądzie
Najwyższym pod sygn. IV KS 40/24, wskazując m.in., że wymieniony sędzia został
powołany na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa a skład Sądu Najwyższego co
powoduje, że udział w orzekaniu tego sędziego w orzekaniu prowadzi do
nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. W treści wniosku
IV KS 40/24
2
wnioskodawca powołał się na treść uchwały Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020
r., o sygn. BSA-I-410-1/2020.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Wniosek obrońcy oskarżonej G.W. należało pozostawić bez rozpoznania.
Zgodnie bowiem z treścią art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli
istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co
do jego bezstronności w danej sprawie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego
przyjęto, że należy ją rozumieć jako obiektywną bezstronność sędziego, w tym
zarówno subiektywne poczucie sędziego co do własnej bezstronności, jak i jego
bezstronność w odbiorze zewnętrznym, opartą na zobiektywizowanych
przesłankach oraz analizowaną przez odwołanie się do oceny sytuacji dokonanej
przez przeciętnego, rozsądnie rozumującego obserwatora procesu (zob. uchwała
SN z dnia 26 kwietnia 2007 r., I KZP 9/07, OSNKW 2007/5/39; wyrok SN z dnia 8
stycznia 2009r., III KK 257/08, LEX nr 532400; wyrok SN z dnia 18 marca 2009 r.,
IV KK 380/08, LEX nr 491543). Wątpliwość co do bezstronności sędziego powinna
być więc należycie, a zatem wystarczająco „uzasadniona". Z całą pewnością tego
rodzaju argumentów wniosek obrońcy oskarżonej nie zawiera.
Zarzut braku bowiem bezstronności nie może mieć charakteru
abstrakcyjnego i w istocie odnosić się nie do określonego sędziego w określonych
okolicznościach sprawy, ale do całych grup powołanych sędziów, niezależnie od
tego w jakim okresie i z jakimi ułomnościami w procedurze zostali powołani (szerzej
na ten temat SN w postanowieniach z 24 stycznia 2022 r., sygn. II KO 125/21, z 28
października 2022 r., sygn. II KK 375/22 czy też z 3 listopada 2021, sygn. IV KO
86/21).
Instytucja wyłączenia sędziego z powodu istnienia okoliczności mogących
wywołać wątpliwości co do jego bezstronności ma bowiem charakter procesowej
gwarancji w konkretnym postępowaniu. W konsekwencji zasadność wniosku
o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ
na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Tymczasem wnioskodawca
IV KS 40/24
3
przywołał we wniosku jedynie ramy ustrojowe, w których SSN Marek Siwek został
powołany na urząd sędziego.
Niezależnie od wskazanych wyżej okoliczności wskazać należy, że
zaprezentowany we wniosku pogląd prawny nie uwzględnia obowiązującego
w Polsce porządku konstytytucyjnego. Otóż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 25
marca 2019 r. (sygn. K 12/18; OTK ZU A/2019, poz. 17) wypowiedział się, co do
zgodności powoływania sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej
w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r., nie stwierdzając
naruszenia standardu konstytucyjnego w tym zakresie.
W wyroku z 20 kwietnia 2020 r., sygn. U 2/20, Trybunał Konstytucyjny nadto
orzekł, że uchwała składu połączonych Izb - Cywilnej, Karnej oraz Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r. - jako akt normatywny utraciła moc
obowiązującą, wskazując przy tym, że jest ona niezgodna:
- z art. 179 Konstytucji, ponieważ podważa charakter tego przepisu jako
samodzielnej podstawy skutecznego powołania sędziego przez Prezydenta na
wniosek KRS, a więc jako samodzielnej, zupełnej i wystarczającej regulacji prawnej
umożliwiającej wykonywanie przez Prezydenta wskazanej w tym przepisie
kompetencji. Akt powołania sędziego oznacza bowiem jego upoważnienie do
wydawania orzeczeń w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej (zob. wyroki TK o sygn. K
18/09 i sygn. K 3/17),
- z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji, ponieważ nie można jej pogodzić z istotą
prerogatywy Prezydenta do powoływania sędziów na terenie Rzeczypospolitej
Polskiej. Prerogatywa Prezydenta nie podlega kontroli w żadnym trybie. Tym
bardziej więc nie może stanowić przedmiotu ograniczenia czy jakiegokolwiek
zawężenia interpretacyjnego dokonanego w treści podstawowego aktu
normatywnego. TK przypominał, że prerogatywa jest rodzajem uprawnienia
Prezydenta, które nie wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady
Ministrów, ponoszącego odpowiedzialność polityczną przed Sejmem za akty
Prezydenta wymagające dla swej ważności kontrasygnaty. Ustrojodawca
świadomie wyłączył taką konieczność względem określonych kompetencji głowy
państwa, aby zapewnić Prezydentowi wykonywanie zadań, wskazanych przede
IV KS 40/24
4
wszystkim w art. 126 Konstytucji (por. wyroki TK z: 23 marca 2006 r., sygn. K 4/06,
OTK ZU nr 3/A/2006, poz. 32 oraz 11 września 2017 r., sygn. K 10/17),
- z art. 183 ust. 1 Konstytucji, ponieważ jej treść nadaje nadzorowi judykacyjnemu
SN inne znaczenie niż wynikające z wykładni wskazanego konstytucyjnego wzorca
kontroli. Efektem aktu, stanowiącego w swej zewnętrznej formie akt prawa
wewnętrznego będący - od strony formalnej - dopuszczalną, co do zasady, postacią
aktywności prawotwórczej SN służącej nadzorowi judykacyjnemu, jest (…)
wykluczenie z orzekania wszystkich sędziów SN powołanych na wniosek KRS
ukształtowanej w oparciu o przepisy ustawy nowelizującej, wykluczenie z orzekania
- pod pewnymi warunkami - sędziów sądów powszechnych i sądów wojskowych
powołanych na powyższych zasadach.
Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w części
dyspozytywnej niniejszego postanowienia – stwierdzając, że wniosek w
zaprezentowanej przez skazanego treści jest niedopuszczalny z mocy ustawy – co
w konsekwencji doprowadziło do pozostawienia go bez rozpoznania.
[WB]
r.g.
