IV KO 57/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 11 czerwca 2026 r.
SSN Antoni Bojańczyk
w sprawie X. Y.
oskarżonego z art. 212 § 1 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 11 czerwca 2026 r.,
wniosku Sądu Rejonowego w Olsztynie
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
zawartego w postanowieniu z dnia 28 kwietnia 2026 r., II K 501/26,
na podstawie art. 37 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
nie uwzględnić wniosku o przekazanie.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2026 r., II K 501/26, Sąd Rejonowy w
Olsztynie wystąpił w trybie art. 37 k.p.k. do Sądu Najwyższego z wnioskiem o
przekazanie niniejszej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z
uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że
do ww. Sądu wpłynął prywatny akt oskarżenia K.K. przeciwko X. Y., który jest
sędzią ww. Sądu i aktualnie pełni też funkcję Prezesa tego Sądu. Sędzia stanął pod
zarzutem rzekomego popełnienia czynu z art. 212 § 1 k.k. W opinii sądu
występującego z wnioskiem w trybie przepisu art. 37 k.p.k. charakter i okoliczności
sprawy, a przede wszystkim zarzuty kierowane pod adresem Prezesa Sądu
Rejonowego w Olsztynie X. Y. uzasadniają przyjęcie, iż nie jest możliwe
IV KO 57/26
2
rozpoznanie sprawy w sposób gwarantujący zachowanie dobra wymiaru
sprawiedliwości przez innego sędziego z tego samego Sądu. Sędzia
sprawozdawca wylosowany do rozpoznania sprawy jest zatrudniony w sądzie, w
którym prezesem jest osoba, której zarzucono popełnienie czynu związanego z
pełnieniem tej funkcji, funkcjonowaniem tutejszego Sądu. Za nieuzasadnioną uznał
zatem sąd wnioskujący sytuację, na gruncie której sędzia musiałby orzekać w
sprawie dotyczącej odpowiedzialności karnej swojego bezpośredniego
przełożonego, zauważając zarazem, że podobna sytuacja zajdzie w przypadku
wylosowania innego sędziego sprawozdawcy z tutejszego Sądu. Wskazane
okoliczności bez wątpienia w szczególny sposób mogłyby wpływać negatywnie na
obraz wymiaru sprawiedliwości w odbiorze społecznym, wywołując uzasadnione
wątpliwości co do bezstronności sędziów ww. Sądu przy rozpoznawaniu niniejszej
sprawy. Niewątpliwie sprzeczna z dobrem wymiaru sprawiedliwości i działająca na
niekorzyść obu stron byłaby sytuacja, w której sędziami orzekającymi w niniejszej
sprawie byliby sędziowie utrzymujący zarówno kontakty zawodowe, jak i
koleżeńskie, a jednocześnie podlegający bezpośredniemu nadzorowi służbowemu
osoby, której dotyczy przedmiotowe oskarżenie, tj. Prezesowi Sądu Rejonowego w
Olsztynie, co przemawia za koniecznością rozpoznania sprawy przez inny sąd
równorzędny.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Warunkiem dopuszczalności procesu badanym przez każdy sąd na każdym
etapie postępowania (także zatem w postępowaniu o charakterze incydentalnym)
jest m. in. uprzednie uzyskanie wymaganego zezwolenia na ściganie (art. 17 § 1
pkt 10 k.p.k.). Sprawa, w której sąd właściwy miejscowo wystąpił z wnioskiem w
trybie art. 37 k.p.k. dotyczy sędziego tamtejszego sądu i zarazem jego prezesa ⎯
Sędziego X. Y.
Sędzia sądu powszechnego korzysta z immunitetu (art. 80 zd. pierwsze
Prawa o ustroju sądów powszechnych). Z akt przedstawionych Sądowi
Najwyższemu nie wynika, iżby oskarżycielka prywatna uzyskała wymagane przez
prawo zezwolenie na ściganie karne sędziego Sądu Rejonowego w Olsztynie X. Y.
Zgodnie zaś z ustabilizowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego nim to nastąpi
IV KO 57/26
3
brak jest podstaw do zastosowania art. 37 k.p.k. (zob. m. in. postanowienia SN z: 5
marca 2024 r., sygn. I KO 11/24; 19 maja 2021 r., V KO 29/21, LEX nr 3177292; 25
czerwca 2021 r., V KO 39/21, LEX nr 3363482; 10 lutego 2017 r., sygn. IV KO 1/17).
Inicjatywę Sądu Rejonowego w Olsztynie o przekazanie sprawy do
rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu zawartą w postanowieniu z dnia 28
kwietnia 2026 r., II K 501/26, uznać należało zatem za co najmniej przedwczesną,
co musiało ⎯ w konsekwencji ⎯ przesądzić o nieuwzględnieniu wniosku
skierowanego do Sądu Najwyższego w trybie przepisu art. 37 k.p.k.
Jeżeli w przyszłości okaże się, że zezwolenie na ściganie karne sędziego
Sądu Rejonowego w Olsztynie X. Y. zostało we właściwym trybie wyjednane, to
wówczas brak będzie przeszkody do ponownego wystąpienia z inicjatywą o
przekazanie sprawy karnej do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.
[WB]
[r.g.]
