IV KO 39/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 16 kwietnia 2026 r.
SSN Michał Laskowski
w sprawie z zażalenia S. P.
na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w Rudzie Śląskiej z dnia 13
lutego 2026 r., sygn. akt […],
o odmowie wszczęcia śledztwa,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron
w dniu 16 kwietnia 2026 r.
inicjatywy przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu,
wyrażonej w postanowieniu Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej
z dnia 20 marca 2026 r., sygn. akt II Kp 155/26,
na podstawie art. 37 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
odmówić przekazania sprawy
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynął postulat Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej
o przekazanie innemu sądowi równorzędnemu sprawy z zażalenia S. P. na
postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w Rudzie Śląskiej z dnia 13
lutego 2026 r. z 13 lutego 2026 r. Przedmiotowym postanowieniem odmówiono
wszczęcia śledztwa w sprawie […] o popełnienie czynu zabronionego z art. 231 § 1
k.k. m.in. przez dwóch sędziów Sądu występującego, które miało się wyrażać w
przekroczeniu uprawnień i niedopełnieniu obowiązków przy rozpoznawaniu
IV KO 39/26
2
zażalenia na prokuratorskie postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa. W
przedmiotowej sprawie u podstaw orzeczenia wydanego na podstawie art. 17 § 1
pkt 2 k.p.k. legło stwierdzenie negatywnej przesłanki do nadania dalszego biegu
sprawie, tj. braku ustawowych znamion czynu zabronionego.
W uzasadnieniu wystąpienia Sąd właściwy terytorialnie do rozpoznania
zażalenia wskazał, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy
innemu sądowi równorzędnemu ze względu na brak warunków do obiektywnego
rozpoznania odwołania, albowiem nastąpiła sytuacja, w której Sąd Rejonowy w
Rudzie Śląskiej miałby rozpoznawać zażalenie na postanowienie o odmowie
wszczęcia śledztwa w sprawie, która dotyczy co najmniej dwóch sędziów Sądu
właściwego terytorialnie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Inicjatywa Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej nie zasługiwała na
uwzględnienie.
W postulacie przedstawionym przez Sąd właściwy terytorialnie nie wykazano
w sposób wystarczający, że zachodziły konkretne i rzeczywiste przesłanki do
zastosowania wyjątku z art. 37 k.p.k. Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem
przedstawionym przez Sąd występujący, że w przypadku, gdy strona postępowania
niezadowolona z finałowego zakończenia śledztwa wniosła zażalenie na
postanowienie prokuratora odmawiające wszczęcia postępowania karnego,
uzasadnione było skorzystanie z właściwości delegacyjnej. Punkt widzenia Sądu
właściwego wymagał zdecydowanej krytyki. Trzeba dostrzec, że procedowanie
Sądu w sprawie zażalenia S. P. nie będzie się wiązało z merytorycznym
rozstrzyganiem w przedmiocie jego zarzutów w stosunku do konkretnej osoby.
Oznacza to, że złożone zażalenie będzie prowadziło do kontroli prawidłowości
orzeczenia niesądowego organu procesowego prowadzącego postępowanie
przygotowawcze jedynie w sferze przedmiotowej, tzn. czy w ogóle opisane w
zawiadomieniu zachowania można zakwalifikować jako przestępstwa, a nie na
płaszczyźnie podmiotowej, czyli rozstrzygania o odpowiedzialności karnej
wskazanej w zawiadomieniu osoby. Należało zauważyć, że zawiadomienie o
IV KO 39/26
3
popełnieniu przestępstwa dotyczyło wykonywania obowiązków orzeczniczych przez
sędziów, przeciwko którym nie toczy się ani postępowanie o uchylenie immunitetu,
ani postępowanie dyscyplinarne. Powiązanie przesłanki „dobra wymiaru
sprawiedliwości” w niniejszej sprawie z rozstrzygnięciami w sprawach o sygn. akt IV
KO 14/25 i V KO 41/18 było zdecydowanie zbyt daleko idące gdyż stan faktyczny w
tych sprawach układał się zgoła inaczej niż w przedmiotowej sprawie. W pierwszej
z nich sprawa była już na etapie postępowania sądowego i oskarżycielem
posiłkowym był ławnik sądu występującego a w drugiej – zawiadomienie o
przestępstwie dotyczyło prezesa sądu terytorialnie właściwego do rozpoznania
zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania.
Stanowisko Sądu Najwyższego co do bezzasadności wysuniętego żądania
wzmacniał dodatkowo fakt wynikający wprost z akt, że pomimo wątpliwości
przedstawionych w wystąpieniu nie wyczerpano procedury wyłączeń sędziów
orzekających w sądzie właściwym terytorialnie, w trybie art. 41 § 1 k.p.k. i nie
można w związku z tym z góry przesądzić, że w stosunku do wszystkich sędziów
orzekających w Sądzie Rejonowym w Rudzie Ślaskiej istnieją ograniczenia do
orzekania w kwestii zażalenia S. P..
Z powyższych powodów Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie.
[J.J.]
[r.g.]
