IV KO 25/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 marca 2025 r.
SSN Jarosław Matras
w sprawie J. M.
oskarżonej o czyn z art. 286 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 25 marca 2025 r.
wniosku Sądu Rejonowego w Cieszynie
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,
na podstawie art. 37 k.p.k. a contrario
p o s t a n o w i ł:
wniosku nie uwzględnić.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 13 lutego 2025 r. Sąd Rejonowy w Cieszynie
wystąpił do Sądu Najwyższego o rozważenie możliwości przekazania w trybie art.
37 k.p.k., innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru
sprawiedliwości, sprawy toczącej się przeciwko J. M. o czyn z art. 286 § 1 k.k. w
zw. z art. 12 k.k. W uzasadnieniu postanowienia sąd wskazał, że obecnie
oskarżona nie stawia się na rozprawy, z uwagi na poważny stan zdrowia,
potwierdzony kolejnymi zaświadczeniami lekarza sądowego M. C. (k. 160, 192, 209
i 217). Jednocześnie sąd wskazał, że z pisma tego lekarza sądowego, stan zdrowia
oskarżonej umożliwia jej stawiennictwo w sądzie w jej miejscu zamieszkania (k.
224), a sama oskarżona wyraża chęć uczestnictwa w rozprawie (k. 180).
IV KO 25/25
2
W ocenie sądu wskazane okoliczności uzasadniają wystąpienie do Sądu
Najwyższego z wnioskiem o przekazanie niniejszej sprawy Sądowi Rejonowemu w
Świnoujściu, w którego okręgu mieszka oskarżona, co umożliwi przeprowadzenie
postępowania sądowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Faktem jest, że w określonej w art. 37 k.p.k. przesłance „dobra wymiaru
sprawiedliwości" mieszczą się również takie sytuacje, w których zagrożone jest
przeprowadzenie postępowania w rozsądnym terminie, tak jak wymaga tego
standard konstytucyjny (art. 45 ust. 1) i konwencyjny (art. 6 Europejskiej
Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada
1950 r.). W kontekście realizacji tej zasady oraz unormowania art. 37 k.p.k. należy
postrzegać takie okoliczności, gdzie skuteczne i sprawne przeprowadzenie procesu
wydaje się niewykonalne albo mocno utrudnione, bez przełamania zasady
właściwości miejscowej sądu. Chodzi np. o sytuację, gdy proces jeszcze się nie
zaczął (lub należy go ponownie rozpocząć od początku), a stan zdrowia
oskarżonego, który chce brać udział w rozprawie, wyklucza w istocie możliwość
osobistego w niej uczestniczenia, z uwagi na zagrożenie dla jego zdrowia. Jeżeli w
takim układzie istnieją możliwości prowadzenia i zakończenia procesu w innym
sądzie, to przepis art. 37 k.p.k. powinien zostać wykorzystany, by taką możliwość
stworzyć (por. np. postanowienie SN z dnia 12 grudnia 2017 r., V KO 102/17).
W realiach tej sprawie nie sposób zgodzić się z sądem właściwym, że wystąpiła
przesłanka do zmiany właściwości miejscowej sądu podyktowana dobrem wymiaru
sprawiedliwości (art. 37 k.p.k.). Jak wynika z akt sprawy, występujący z wnioskiem
sąd nie dysponował opinią biegłego co do stanu zdrowia oskarżonej w tej sprawie.
O ile stan zdrowia oskarżonego może determinować przekazanie sprawy w trybie
art. 37 k.p.k. (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dni: 28 września 2021 r., V
KO 70/21; z dnia 23 lipca 2020 r. I KO 21/20), o tyle to jednak na sądzie
wnioskującym ciąży obowiązek wykazania, że stan zdrowia uzasadnia zmianę
właściwości miejscowej sądu, skoro uniemożliwia oskarżonemu, który wyraża wolę
uczestniczenia w rozprawie, stawienie się przed sądem. Niemożność
uczestniczenia w rozprawie w siedzibie określonego sądu z powodów zdrowotnych
IV KO 25/25
3
powinna być jednak zweryfikowana za pomocą opinii biegłych lekarzy. Za
niewystarczające należy uznać załączone do akt sprawy zaświadczenia lekarskie
wystawione przez lekarza sądowego potwierdzające jedynie niemożność
stawiennictwa oskarżonej w konkretnym dniu (wskazanym na wezwaniu sądu) i
zawierające informacje o przewidywanym terminie jej zdolności do stawiennictwa.
Zwrócić trzeba uwagę, że w ostatnim ze wskazywanych przez sąd zaświadczeń
(wystawione w dniu 15 stycznia 2025 r.) wskazano, że stawiennictwo oskarżonej w
sądzie uzależnione jest od jej stanu zdrowia, zaleceń lekarza leczącego, jednak
będzie możliwe nie wcześniej niż 1 maja 2015 r., by końcowo stwierdzono (pismo
dr. n. med. M. C. - k. 224 bez daty) możliwość stawiennictwa oskarżonej w sądzie
w miejscu jej zamieszkania. Z dokumentów tych nie wynika zatem czy rozpoznana
u oskarżonej choroba stanowi trwałe czy też przemijające przeciwskazanie do
brania udziału w rozprawie w ogóle, czy też tylko przed sądem właściwym do
rozpoznania sprawy. Aktualnie, nie ma więc wystarczających podstaw by zasadnie
twierdzić, że jedynym sposobem na sprawne przeprowadzenie postępowania
sądowego jest przekazanie sprawy do rozpoznania sądowi właściwemu ze względu
na miejsce zamieszkania oskarżonej.
Z tych powodów orzeczono jak w postanowieniu.
[J.J.]
[a.ł]
