IV KO 205/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 29 grudnia 2025 r.
SSN Adam Roch
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
w sprawie zażalenia B.S.
na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa
w sprawie o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k.
na posiedzeniu bez udziału stron
w dniu 29 grudnia 2025 r.
wniosku Sądu Rejonowego w Białymstoku z 1 grudnia 2025 r., sygn. III Kp 2685/25
o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu
na podstawie art. 37 § 1 k.p.k.
postanowił:
uwzględnić wniosek i sprawę przekazać do rozpoznania Sądowi
Rejonowemu w Łomży.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 1 grudnia 2025 r., sygn. akt III Kp 2685/25, Sąd Rejonowy
w Białymstoku na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. zwrócił się do Sądu Najwyższego o
przekazanie do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu sprawy dotyczącej
rozpoznania zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa, która to z
kolei decyzja dotyczy czynu z art. 231 § 1 k.k., którego dopuścić się mieli sędziowie
Sądu Okręgowego w Białymstoku X. Y. i X.1 Y.1 Drugi z wymienionych pełni
również funkcję Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego w stosunku do sędziów z
IV KO 205/25
2
obszaru okręgu białostockiego. Powyższe okoliczności, zdaniem sądu
wnioskującego, mogą w odczuciu społecznym wzbudzić przekonanie o braku
warunków do obiektywnego orzekania, co wywołuje potrzebę przekazania sprawy
innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.
Sąd Najwyższy uznał co następuje.
Wniosek Sądu Rejonowego w Białymstoku zasługuje na uwzględnienie.
Określona w art. 37 § 1 k.p.k. instytucja stanowi wyjątek od zasady
rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy, zatem jej zastosowanie
powinno mieć miejsce jedynie wówczas, gdy przemawiają za tym szczególne
względy, związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości. W orzecznictwie Sądu
Najwyższego przyjmuje się, że zastosowanie art. 37 k.p.k. uzasadniają tylko takie
konkretne sytuacje, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub
stwarzać w aspekcie zewnętrznym przekonanie – chociażby mylne – o braku
warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z dni: 13 lipca 1995 r., III KO 34/05, OSNKW
1995, z. 9-10, poz. 68; 17 maja 2006 r., II KO 27/06, Lex 186944; 26 czerwca
2007 r., II KO 36/07, Lex 282245).
Wśród okoliczności uzasadniających skorzystanie z instytucji z art. 37 k.p.k.
słusznie wskazuje się m. in. na sytuację, gdy uczestnikiem postępowania jest
sędzia sądu właściwego lub nadrzędnego (por. m. in. postanowienia Sądu
Najwyższego z dni: 25 lutego 2022 r., I KO 10/22, LEX nr 3322318; 28 grudnia
2021 r., V KO 94/21, LEX nr 3324582; 25 stycznia 2007 r., IV KO 3/07, LEX nr
568473; 25 czerwca 2005 r., II KO 22/05, LEX nr 1615825). W realiach niniejszej
sprawy fakt, iż zaskarżona decyzja odnosi się do choćby tylko potencjalnej
odpowiedzialności karnej sędziów Sądu Okręgowego w Białymstoku, a zatem sądu
nadrzędnego nad właściwym, może w odczuciu społecznym wzbudzić przekonanie
o braku warunków do obiektywnego orzekania – i to niezależnie od tego czy w
rzeczywistości sąd stworzony z sędziów Sądu Rejonowego w Białymstoku byłby w
pełni zdolny do niezależnego orzekania. Nie jest bez znaczenia także wskazana we
IV KO 205/25
3
wniosku okoliczność związana z pełnieniem przez sędziego X.1 Y.1 funkcji
Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego w stosunku do sędziów okręgu
białostockiego. Tego rodzaju sytuacji, mogących rodzić, choćby nawet
nieuzasadniony, negatywny społeczny wydźwięk, bądź też ingerować w swobodę
orzekania, w interesie dobra wymiaru sprawiedliwości należy unikać poprzez
dopuszczalną w drodze wyjątku zmianę właściwości miejscowej sądu. Dobro
wymiaru sprawiedliwości we wskazanych przez sąd wnioskujący okolicznościach
postrzegać bowiem należy jako potrzebę zarówno zagwarantowania warunków
bezstronności orzekania, jak i utwierdzenia opinii społecznej w przekonaniu, że
jedynymi względami mającymi wpływ na treść orzeczenia są kryteria merytoryczne.
Mając zatem na uwadze dobro wymiaru sprawiedliwości uznać należy, że
zaistniała określona w art. 37 § 1 k.p.k. podstawa do przekazania przedmiotowej
sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu spoza okręgu
białostockiego, tj. Sądowi Rejonowemu w Łomży.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
[WB]
[r.g.]
