IV KO 140/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 8 października 2025 r.
SSN Anna Dziergawka
w sprawie oskarżonego M.R.
o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 8 października 2025 r.,
wniosku Sądu Rejonowego w Bytomiu
z dnia 30 lipca 2025 r., sygn. akt II K 928/25,
o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu,
z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości,
na podstawie art. 37 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
przekazać sprawę Sądu Rejonowego w Bytomiu o sygn. akt II K
928/25 do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Chrzanowie.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Bytomiu postanowieniem z dnia 30 lipca 2025 r., sygn. akt
II K 928/25, zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy oskarżonego
M.R., innemu sądowi równorzędnemu, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.
Uzasadniając swój wniosek wskazał, że w przedmiotowej sprawie subsydiarny akt
oskarżenia został wniesiony przez Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe „X.” sp. z
o.o., które jest związane umową o świadczenie usług [...] z Sądem Rejonowym w
Bytomiu, pracownicy tego podmiotu stale pracują na terenie budynku sądu i na
rzecz jego ochrony, co zdaniem sądu może wywierać wpływ na swobodę orzekania
IV KO 140/25
2
lub stwarzać przekonanie, nawet mylne, o braku warunków do rozpoznania sprawy
w sposób obiektywny.
Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 15 lipca 2025 r., sygn. akt IV KO
68/25, przekazał przedmiotową sprawę na wniosek Sądu Rejonowego Katowice-
Zachód w Katowicach do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bytomiu,
bezpodstawnie wskazując, że wskazane we wniosku wątpliwości nie dotyczą tego
sądu.
Z nadesłanego do Sądu Najwyższego pisma wynika, że Sąd Rejonowy w
Chrzanowie nie ma zawartej umowy z Przedsiębiorstwem Handlowo-Usługowym
„X.” sp. z o.o., o świadczenie usług [...].
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek Sądu Rejonowego w Bytomiu zasługuje na uwzględnienie.
Tytułem wstępu należy podkreślić, że stosowanie przepisu art. 37 k.p.k. ma
wyjątkowy charakter z uwagi na możliwość odstąpienia od właściwości miejscowej
sądu. Przekazanie sprawy powinno nastąpić jedynie w sytuacji, gdy występują
realne okoliczności, które mogą zagrażać, w wypadku rozpoznania sprawy przez
sąd właściwy, dobru wymiaru sprawiedliwości. Za takie okoliczności można uznać
tego rodzaju sytuacje, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub
stwarzać przekonanie, nawet mylne, o braku warunków do rozpoznania sprawy w
sposób obiektywny (zob. postanowienie SN z dnia 18 lutego 2021 r., IV KO 4/21;
postanowienie SN z dnia 15 maja 2023 r., III KO 41/23; postanowienie SN z dnia 27
lutego 2025 r., III KO 3/25).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, uznać
należy, że przytoczone we wniosku sądu meriti argumenty, wskazują, że zachodzi
tego rodzaju okoliczność pozwalająca na przyjęcie, że dobro wymiaru
sprawiedliwości wymaga przekazania przedmiotowej sprawy do jej rozpoznania
innemu sądowi równorzędnemu. Z akt sprawy wynika, że Przedsiębiorstwo
Handlowo-Usługowe X., jest związane z Sądem Rejonowym w Bytomiu umową o
świadczenie usług [...], pracownicy tej firmy nadal pracują na terenie budynku tego
sądu i na rzecz jego ochrony. Okoliczność ta, wskazująca na występujące więzy
IV KO 140/25
3
gospodarcze między stroną postępowania a sądem, którego sędziowie mieliby
rozpoznawać przedmiotową sprawę, niewątpliwie mogłaby wywołać u postronnego,
obiektywnego obserwatora takiego procesu wątpliwości, co do bezstronnego i
obiektywnego przeprowadzenia postępowania we właściwym sądzie.
Zgodzić należy się z tezą, ugruntowaną już w licznych orzeczeniach Sądu
Najwyższego, że jeżeli stroną procesu jest sędzia, pracownik sądu lub inna osoba,
która ma ciągły bliski zawodowy, a także osobisty kontakt z sędziami - ten sąd nie
powinien orzekać w sprawie (zob. postanowienie SN z dnia 24 czerwca 2020 r., V
KO 45/20; postanowienie SN z dnia 29 maja 2024 r., IV KO 56/24; postanowienie
SN z dnia 24 stycznia 2025 r., III KO 171/24; postanowienie SN z dnia 20 lutego
2025 r., V KO 22/25).
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy postanowił przekazać sprawę
Sądu Rejonowego w Bytomiu o sygn. akt II K 928/25 do rozpoznania innemu
sądowi równorzędnemu, jednocześnie czyniąc zastrzeżenie, że decyzja powyższa
podyktowana jest troską o dobro wymiaru sprawiedliwości, albowiem okoliczności
tej sprawy, w sytuacji gdyby rozpoznawał ją sąd właściwy, mogłyby w odczuciu
społecznym wywołać wątpliwości co do obiektywności i rzetelności prowadzonego
postępowania (zob. postanowienie SN z dnia 25 października 2024 r., V KO
108/24).
Uwzględniając wskazane okoliczności uznano, że zaistniała podstawa
określona w art. 37 k.p.k. do przekazania przedmiotowej sprawy do rozpoznania
innemu sądowi równorzędnemu, tj. Sądowi Rejonowemu w Chrzanowie,
położonemu w odległości stosunkowo bliskiej od sądu miejscowo właściwego,
którego nie dotyczą wskazane we wniosku okoliczności.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.
[WB]
[a.ł]
IV KO 140/25
4
