IV KO 107/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tomasz Artymiuk
Dnia 3 lipca 2025 r.
w sprawie J. Ł.
w związku z zażaleniem wyżej wymienionego na postanowienie prokurator
Prokuratury Rejonowej Białystok – Południe w Białymstoku z dnia 8 maja 2025 r.,
sygn. akt […], o odmowie wszczęcia śledztwa,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 3 lipca 2025 r.
wniosku Sądu Rejonowego w Białymstoku zawartego w postanowieniu z dnia 17
czerwca 2025 r., sygn. akt III Kp 1350/25, o przekazanie sprawy do rozpoznania
innemu sądowi równorzędnemu,
na podstawie art. 37 § 1 k.p.k.
postanowił
przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w
Augustowie.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2025 r., sygn. akt III Kp 1350/25, Sąd
Rejonowy w Białymstoku wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o
przekazanie, w oparciu o przepis art. 37 § 1 k.p.k., do rozpoznania innemu sądowi
równorzędnemu zażalenia J. Ł. na postanowienie prokurator Prokuratury
Rejonowej Białystok – Południe w Białymstoku z dnia 8 maja 2025 r., sygn. akt […],
o odmowie wszczęcia śledztwa. Uzasadniając inicjatywę sąd meriti wskazał, że
IV KO 107/25
2
postanowienie wydane w toku postępowania przygotowawczego związane jest z
zawiadomieniem J. Ł. o możliwości popełnienia przestępstwa przez sędziego Sądu
Rejonowego w Białymstoku, wcześniej sprawującego funkcję […] Sądu
Okręgowego w Białymstoku. W tej sytuacji – zdaniem Sądu Rejonowego – w
odbiorze społecznym może powstać usprawiedliwione przekonanie o braku
warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy przez ten Sąd.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek Sądu Rejonowego należało uwzględnić.
Wprawdzie przepis art. 37 § 1 k.p.k. ma charakter wyjątkowy i w związku z
tym nie może być interpretowany rozszerzająco, zwłaszcza w kontekście treści
przepisu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, nie ulega wszakże
wątpliwości, że istnieją sytuacje, w których rozpoznanie sprawy przez sąd do tego
właściwy miejscowo, z uwagi na udział w postępowaniu określonych podmiotów,
może wzbudzić w odbiorze społecznych, i to niezależnie od sposobu
rozstrzygnięcia w przedmiocie procesu, mające charakter realny wątpliwości, co do
obiektywnego i bezstronnego rozpoznania sprawy. Taka sytuacja jest bez wątpienia
niewskazana, stanowiąc zagrożenie dla dobra wymiaru sprawiedliwości, które jest
jedyną przesłanką pozwalającą Sądowi Najwyższemu uwzględnić stosowną
inicjatywę sądu, przed którym dana sprawa zawisła.
Wymownym przykładem tego rodzaju jest właśnie niniejsze postępowanie, w
którym przedmiotem rozstrzygania jest zażalenie pokrzywdzonego na
postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie z
zawiadomienia J. Ł. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez sędziego sądu
właściwego miejscowo. W takiej sytuacji trudno odrzucić możliwość, na co trafnie
zwrócono uwagę w uzasadnieniu postanowienia, pojawienia w odbiorze
społecznym (u postronnego obywatela) – wprawdzie bez wątpienia
nieuprawnionych – lecz jednak prawdopodobnych wątpliwości, i to niezależnie od
ostatecznego rozstrzygnięcia, że środek odwoławczy wniesiony przez
pokrzywdzonego rozpoznany został bez jakichkolwiek poza procesowych wpływów.
Zagrożenie dla dobra wymiaru sprawiedliwości jest w takim wypadku ze wszech
miar realne, a nie tylko hipotetyczne.
IV KO 107/25
3
Z tych względów, w interesie wymiaru sprawiedliwości, a więc dla
przeciwdziałania mylnemu odbiorowi społecznemu o braku bezstronności sądu, jest
rozpoznanie wniesionego zażalenia przez inny sąd równorzędny, którym będzie
Sąd Rejonowy w Augustowie położony w relatywnie bliskiej odległości od siedziby
sądu właściwego miejscowo.
Uwzględniając powyższe postanowiono jak na wstępie.
[J.J.]
[a.ł]
