IV KK 61/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 15 kwietnia 2026 r.
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek (przewodniczący,
sprawozdawca)
SSN Barbara Skoczkowska
SSN Paweł Wiliński
w sprawie M. D.,
ukaranego za czyn z art. 87 § 1 k.w.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 15 kwietnia 2026 r.,
w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w.,
kasacji Prokuratora Generalnego na niekorzyść ukaranego,
od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Białymstoku
z dnia 31 października 2025 r., III W 1481/25,
uchyla zaskarżony wyrok nakazowy i przekazuje sprawę Sądowi
Rejonowemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania.
Barbara Skoczkowska Małgorzata Wąsek-Wiaderek Paweł Wiliński
UZASADNIENIE
Wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 31
października 2025 r., III W 1481/25, M. D. został uznany za winnego tego, że w dniu
IV KK 61/26
2
16 sierpnia 2025 r., około godziny 2:35 w B., na ulicy […] , kierował pojazdem marki
H. o nr rej. […] będąc w stanie po użyciu alkoholu z wynikiem 0,43‰ alkoholu
etylowego we krwi w badanej próbce, tj. popełnienia wykroczenia z art. 87 § 1 k.w. i
za ten czyn został ukarany karą 2500 zł grzywny. Sąd Rejonowy orzekł także zakaz
prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na czas 8 miesięcy, na poczet
którego zaliczył okres zatrzymania prawa jazdy, jak również zwolnił obwinionego od
ponoszenia kosztów sądowych. Ten wyrok nakazowy nie został zaskarżony i
uprawomocnił się.
Kasację od tego wyroku nakazowego wniósł Prokurator Generalny, na
niekorzyść ukaranego, zaskarżając go w całości i zarzucając „rażące i mające istotny
wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa procesowego, a mianowicie art.
93 § 2 k.p.w., polegające na rozpoznaniu sprawy w postępowaniu nakazowym
wskutek błędnego uznania, że okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą
wątpliwości, podczas gdy na podstawie ustalonych w sprawie okoliczności, w tym
zwłaszcza związanych z badaniem krwi na zawartość alkoholu, które po upływie
godziny i 25 minut od zatrzymania obwinionego wykazało 0,43‰ alkoholu etylowego
we krwi, nie można wykluczyć, że w czasie kierowania pojazdem stężenie alkoholu
mogło być wyższe i przekraczać granicę wyznaczającą przestępstwo z art. 178a § 1
k.k., co wymagało przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego na
rozprawie”. Formułując taki zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku
w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Białystoku do ponownego
rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiło jej uwzględnienie na
posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w.
W tej sprawie w związku z kontrolą drogową funkcjonariusze Policji ujawnili
kierującego pojazdem pod wpływem alkoholu, którym okazał się M. D.. Zatrzymanie
miało miejsce w dniu 16 sierpnia 2025 r. o godzinie 2:35 (k. 1 akt RSD [...]). Z akt
sprawy (k. 9v akt RSD [...]) wynika, że krew do badania stężenia alkoholu we krwi
została pobrana w dniu 16 sierpnia 2025 r. o godzinie 4:00, czyli ok. półtorej godziny
IV KK 61/26
3
od chwili zatrzymania obwinionego. Wszczęto dochodzenie w sprawie o czyn z art.
178a § 1 k.k. (k. 8 akt RDS [...]). W ramach badania krwi ustalono zawartość 0,43‰
alkoholu etylowego (k. 11 akt RSD [...]). Następnie kopia dokumentacji została
przekazana do dalszego prowadzenia przez Wydział Wykroczeń KMP (k. 13 akt RSD
[...]). W oparciu o ww. materiały prowadzono postępowanie w kierunku wykroczenia
z art. 87 § 1 k.w. (RSoW.[...]), w toku którego przesłuchiwany M. D. przyznał się do
popełnienia zarzucanego mu wykroczenia (k. 19). W aktach sprawy wykroczeniowej
znajduje się poświadczona za zgodność z oryginałem kopia projektu postanowienia
o umorzeniu dochodzenia w sprawie RSD [...] (k. 15). Następnie Sąd Rejonowy
wydał zaskarżony kasacją wyrok nakazowy w sprawie o wykroczenie (k. 32).
Jak wynika z kasacji, równolegle do postępowania w sprawie o wykroczenie,
było prowadzone postępowanie karne, co potwierdza treść akt sprawy karnej (akta
sprawy o sygnaturze RSD [...]). W toku czynności prowadzonych w sprawie o
przestępstwo M. D. przedstawiono zarzut popełnienia czynu z art. 178a § 1 k.k. (k.
32 akt RSD [...]). Analiza akt tej prowadzi do wniosku, że dopiero w dniu 2 grudnia
2025 r. (notatka urzędowa k. 51 akt RSD [...]) ujawniono fakt prowadzenia sprawy
wykroczeniowej i wydania wyroku nakazowego za czyn z art. 87 § 1 k.w. Kopia
wyroku została dołączona do akt sprawy (k. 52v akt RSD [...]). Postępowanie w
sprawie o przestępstwo zostało zawieszone postanowieniem prokuratora z dnia 18
grudnia 2025 r. (k. 59 akt RSD [...]) z uwagi na to, że w sprawie „konieczne jest
przedsięwzięcie czynności zmierzających do wniesienia kasacji od wyroku
wydanego w sprawie III W 1481/25 Sądu Rejonowego w Białymstoku”.
Tryb nakazowy jest przewidziany dla spraw o charakterze oczywistym, gdzie
materiał dowodowy zgromadzony w fazie przedprocesowej w sposób jednoznaczny
przesądza o odpowiedzialności obwinionego, eliminując tym samym konieczność
przeprowadzania pełnego postępowania dowodowego na rozprawie. Brak
wątpliwości, o których mowa w art. 93 § 2 k.p.w. oznacza, że nie ma ich zarówno
odnośnie do sprawstwa danego czynu, jak i winy obwinionego, z uwzględnieniem
zarówno jego wyjaśnień oraz innych dowodów przeprowadzonych w toku czynności
wyjaśniających. Użyte w art. 93 § 2 k.p.w. określenie „wina” ma autonomiczne
znaczenie i obejmuje m.in. całokształt przesłanek przypisania odpowiedzialności za
IV KK 61/26
4
wykroczenie przewidzianych w prawie materialnym (por. wyroki Sądu Najwyższego:
z dnia 18 grudnia 2025 r., I KK 452/25; z dnia 14 maja 2025 r., I KK 114/25).
W tej sprawie Sąd Rejonowy w Białymstoku, bazując na materiałach
zgromadzonych przez Policję, zwłaszcza na wynikach badania krwi i wyjaśnieniach
M. D. , w których ten przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu, wydał wyrok
nakazowy w sprawie o wykroczenie. Ma rację Prokurator Generalny, że
wykorzystanie trybu nakazowego rozpoznania wniosku o ukaranie nastąpiło z
rażącym naruszeniem prawa, bowiem nie zostały spełnione przesłanki do
skorzystania z tego postępowania uproszczonego. Z przesłanych Sądowi
Rejonowemu dokumentów załączonych do wniosku o ukaranie wynikało, że w czasie
zatrzymania obwinionego do kontroli drogowej nie udało się przebadać go
alkomatem na obecność alkoholu w wydychanym powietrzu, a wynik badania krwi
dotyczy próbki pobranej około półtorej godziny od czasu zatrzymania obwinionego.
W rezultacie nie ma w aktach sprawy dowodu, który bezpośrednio wskazywałby na
zawartość alkoholu we krwi M. D. o godzinie 2:35 w dniu 16 sierpnia 2025 r. W aktach
sprawy wykroczeniowej znajduje się także postanowienie o wszczęciu dochodzenia
(k. 10) oraz niezatwierdzony przez prokuratora projekt postanowienia o umorzeniu
dochodzenia (k. 15). Uważna analiza tych dokumentów powinna doprowadzić Sąd
Rejonowy do wniosku, że istnieją w sprawie wątpliwości co do zawartości alkoholu
we krwi obwinionego w chwili czynu, co z kolei wykluczało wydanie w sprawie wyroku
nakazowego. Okoliczności sprawy wymagały przeprowadzenia postępowania
dowodowego na rozprawie.
Prawidłowo wskazał Prokurator Generalny, że występek z art. 178a § 1 k.k.
nie może być jednocześnie uznany za wykroczenie z art. 87 § 1 k.w. Trafnie
wskazano w orzecznictwie, że w pojęciu stanu nietrzeźwości, którym posługuje się
ustawodawca m.in. w art. 178a § 1 k.k. mieści się również „stan po użyciu alkoholu”,
o którym mowa w art. 87 § 1 k.w. Skoro tak, to ustawowy typ przestępstwa
określonego w art. 178a § 1 k.k. w pełni pochłania znamiona wykroczenia
określonego w art. 87 § 1 k.w. i dlatego sprawca czynu realizujący jednym
zachowaniem znamiona wymienionego przestępstwa i wykroczenia, może
IV KK 61/26
5
odpowiadać wyłącznie za popełnienie przestępstwa (por. wyrok Sądu Najwyższego
z dnia 6 lutego 2004 r., WK 27/03).
Procedując ponownie Sąd Rejonowy przeprowadzi czynności zmierzające do
ustalenia relewantnych okoliczności tej sprawy i w zależności od wyników
postępowania dowodowego podejmie stosowne decyzje procesowe.
Mając na uwadze powyższe należało orzec jak w sentencji wyroku.
[J.J.]
[r.g.]
Barbara Skoczkowska
Małgorzata Wąsek-Wiaderek Paweł Wiliński
