IV KK 544/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 23 kwietnia 2025 r.
SSN Marek Motuk (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Adam Roch
SSN Stanisław Stankiewicz
Protokolant Agnieszka Murzynowska
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jerzego Engelkinga,
w sprawie A. S.
uniewinnionego od popełnienia czynu z art. 96 § 3 k.w.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 23 kwietnia 2025 r.,
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego
od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku
z dnia 7 października 2024 r., sygn. akt VIII Ka 419/24
utrzymującego w mocy wyrok zaoczny Sądu Rejonowego w Białymstoku
z dnia 21 marca 2024r. , sygn. akt III W 1876/23,
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi
Okręgowemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania w
postępowaniu odwoławczym.
[J.J.]
Adam Roch
Marek Motuk
Stanisław Stankiewicz
IV KK 544/24
2
UZASADNIENIE
A. P. obwiniony został o to, że w okresie od dnia 14 kwietnia 2023 r. do dnia
28 kwietnia 2023 r., będąc posiadaczem pojazdu marki M. o nr rej. […], na żądanie
funkcjonariusza Straży Miejskiej w X., wbrew obowiązkowi, nie udzielił wiadomości
co do tożsamości osoby, której powierzył do kierowania lub używania ww. pojazd w
dniu 8 lutego 2023 r. o godz. 13:00 na ul. […] w X., tj. o wykroczenie z art. 96 § 3 k.w.
Sąd Rejonowy w Białymstoku wyrokiem zaocznym z dnia 21 marca 2024 r.
uniewinnił obwinionego od popełnienia zarzucanego mu wykroczenia, obciążając
kosztami postępowania Skarb Państwa.
Od powyższego wyroku apelację wniósł Komendant Straży Miejskiej w X.
zarzucając mu:
1. na podstawie art. 438 pkt 1 k.p.k. w związku z art. 109 § 2 k.p.w. obrazę
przepisu prawa materialnego:
1. „art. 96 § 3 k.w. poprzez jego niezastosowanie do ustalonego stanu
faktycznego i mylnym przyjęciu, iż czyn opisany we wniosku o ukaranie,
którego dopuścił się A. P. nie stanowi wykroczenia;
2. art. 78 ust. 4 poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że obwiniony nie miał
obowiązku na żądanie uprawnionego podmiotu wskazania komu powierzył
pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie;
3. na podstawie art. 438 pkt 3 k.p.k. w związku z art. 109 § 2 k.p.w. błąd w
ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na
jego treść polegający na przyjęciu, że A. P., który jako posiadacz pojazdu nie
posiadał obowiązku zajęcia stanowiska wobec żądania wysuniętego przez
Straż Miejską w X. w oparciu o treść art. 129 b ust. 3 pkt 7 ustawy Prawo o
ruchu drogowym do wskazania kto użytkował lub kierował wskazanym we
wniosku o ukaranie pojazdem”.
Podnosząc przytoczone wyżej zarzuty skarżący wniósł o uchylenie
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do
ponownego rozpoznania.
IV KK 544/24
3
Sąd Okręgowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 7 października 2024 r.
zaskarżony wyrok utrzymał w mocy, obciążając kosztami postępowania
odwoławczego Skarb Państwa.
Od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku kasację wywiódł
Prokurator Generalny na niekorzyść uniewinnionego, zaskarżając go w całości oraz
zarzucając mu rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie przepisów
prawa procesowego - art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.s.w. i art. 107 § 3
k.p.s.w., polegające na zaniechaniu przeprowadzenia wszechstronnej kontroli
odwoławczej oraz należytego rozważenia i ustosunkowania się do zarzutów obrazy
art. 96 § 3 k.w., art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu
drogowym oraz błędu w ustaleniach faktycznych podniesionych w apelacji
Komendanta Straży Miejskiej w X., w następstwie czego doszło do niezasadnego
zaakceptowania poglądu Sądu I instancji, że obwiniony A. P. nie miał obowiązku
udzielenia odpowiedzi na żądanie Straży Miejskiej w X., skierowane w trybie art.
129b ust. 3 pkt 7 p.r.d. o wskazanie komu powierzył do kierowania lub używania w
dniu 8 lutego 2023 r. na ul. […] w X. samochód m-ki M. o nr rej.[…], którego był
posiadaczem, ponieważ sam tego pojazdu we wskazanym czasie używał, co
doprowadziło do niezasadnego uniewinnienia go od popełnienia czynu z art. 96 § 3
k.w., o który został obwiniony.
W oparciu o przytoczony zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku oraz utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy
do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Białymstoku.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja Prokuratora Generalnego jest zasadna i zasługuje na
uwzględnienie.
Trafnie podnosi Prokurator Generalny, iż sąd odwoławczy nie rozpoznał istoty
podniesionych w apelacji przez Komendanta Straży Miejskiej w X., zarzutów obrazy
art. 96 § 3 k.w., art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu
drogowym oraz błędu w ustaleniach, co skutkowało akceptacją błędnego poglądu
sądu I instancji, zgodnie z którym sprawcą wykroczenia stypizowanego w art. 96 § 3
IV KK 544/24
4
k.w. może być tylko osoba, która powierzyła pojazd do kierowania lub używania w
oznaczonym czasie. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30
września 2015 r. o sygn. akt K 3/13, pkt III 4.8 sąd odwoławczy stwierdził, że
właściciel lub posiadacz pojazdu nie ma obowiązku wskazania komu powierzył
pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, jeżeli sam tym pojazdem
kierował lub go używał.
Komendant Straży Miejskiej w X. w uzasadnieniu apelacji argumentował, iż
Trybunał Konstytucyjny w dalszej części uzasadnienia wyroku na który powołał się
sąd ad quem, odwołał się do innego wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. P
27/13 z dnia 12 marca 2014 r., w którym Trybunał stwierdził (na przykładzie
wykroczenia polegającego na przekroczeniu dopuszczalnej prędkości), że jeżeli
uprawniony organ nie ustali sprawcy wykroczenia (...), to występuje do właściciela
(posiadacza) pojazdu z żądaniem wskazania, komu powierzył pojazd do kierowania
lub używania w oznaczonym czasie. Jeżeli właściciel (posiadacz) pojazdu nie
wskaże komu powierzył pojazd do kierowania lub używania: 1) postępowanie w
sprawie przekroczenia dopuszczalnej prędkości skierowane jest przeciwko
nieznanemu sprawcy, a nie przeciwko właścicielowi (posiadaczowi) pojazdu; 2) w
razie niewykrycia sprawcy jest ono umarzane; 3) wszczyna się postępowanie w
sprawie popełnienia wykroczenia stypizowanego w art. 96 § 3 k.w. Właściciel
(posiadacz) pojazdu wezwany do wskazania kierującego pojazdem ma de facto pięć
możliwości:
1. wskazać siebie, jeżeli faktycznie prowadził pojazd;
2. przedstawić dowód, że nie jest ani właścicielem, ani posiadaczem pojazdu;
3. wskazać, kto kierował pojazdem lub używał pojazdu;
4. nie wskazać, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania;
5. przedstawić dowód, że pojazd był użyty wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną
osobę, czemu nie mógł zapobiec.
Tylko w czwartym wypadku, gdy właściciel lub posiadacz pojazdu nie wskaże, komu
powierzył pojazd do kierowania lub używania, naraża się na odpowiedzialność za
wykroczenie określone w kwestionowanym art. 96 § 3 k.w.
Autor apelacji podnosił także, iż A. P. zaniechał udzielenia jakiejkolwiek
odpowiedzi na wezwanie skierowane do niego w trybie art. 129b ust. 3 pkt 7 p.r.d. w
IV KK 544/24
5
dniu 7 kwietnia 2023 r. przez Straż Miejską w X. i prawidłowo doręczone mu w dniu
14 kwietnia 2023 r. W szczególności nie przekazał Straży Miejskiej informacji o tym,
że sam używał pojazdu w dniu 8 lutego 2023 r. Informacja taka została przez niego
przekazana dopiero Sądowi Rejonowemu […] w uzasadnieniu sprzeciwu od wyroku
nakazowego z dnia 4 listopada 2023 r. o sygn. akt XIII W 1534/23, na podstawie
którego został uznany za winnego popełnienia czynu z art. 96 § 3 k.w. Przekazanie
przez niego informacji o tym, że to on był użytkownikiem samochodu m-ki M. o nr rej.
[…] w czasie, gdy doszło do popełnienia w dniu 8 lutego 2023 r. w X. na ul. […]
wykroczenia z art. 92 § 1 k.w., wywołałaby skutek w postaci uwolnienia go od
odpowiedzialności na podstawie art. 96 § 3 k.w., ale pod warunkiem, że zostałaby
ona przekazana Straży Miejskiej w X. w odpowiedzi na wezwanie z dnia 7 kwietnia
2024 r. skierowane w trybie art. 129b ust. 3 pkt 7 p.r.d.
Sąd odwoławczy nie odniósł się do podniesionej przez apelującego
argumentacji, a w konsekwencji wbrew nakazowi wynikającemu z art. 433 § 2 k.p.k.,
nie rozpoznał istoty podniesionych przez niego zarzutów.
Z tego też względu Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał
sprawę Sądowi Okręgowemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania w
postępowaniu odwoławczym.
Rozpoznając ponownie sprawę sąd odwoławczy winien odnieść się do
wszystkich argumentów podniesionych przez apelującego, a w szczególności
uwzględnić pełną treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 września 2015
r. o sygn. akt K 3/13 oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. P 27/13 z dnia
12 marca 2014 r. Należy nadto mieć na uwadze fakt, iż A. P. mimo wezwania
skierowanego do niego w trybie art. 129b ust. 3 pkt 7 p.r.d. w dniu 7 kwietnia 2023 r.
przez Straż Miejską w X. nie przekazał temu organowi informacji o tym, że sam
używał pojazdu w dniu 8 lutego 2023 r.
[PŁ]
[r.g.]
Adam Roch Marek Motuk Stanisław Stankiewicz
