IV KK 504/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 marca 2026 r.
SSN Włodzimierz Wróbel (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Paweł Wiliński
SSN Andrzej Tomczyk
Protokolant Anna Kowal
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jerzego Kopcia,
w sprawie H.D.
obwinionego z art. 92a § 1 k.w. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 25 marca 2026 r.,
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego - na niekorzyść
od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Chorzowie
z dnia 26 sierpnia 2025 r., sygn. akt VII W 231/25,
uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze
i środkach karnych i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi
Rejonowemu w Chorzowie do ponownego rozpoznania.
Andrzej Tomczyk
Włodzimierz Wróbel
Paweł Wiliński
UZASADNIENIE
IV KK 504/25
2
Sąd Rejonowy w Chorzowie wyrokiem nakazowym z dnia 26 sierpnia 2025 r.,
sygn. akt VII W 231/25, uznał obwinionego H.D. za winnego tego, że w dniu 6 lipca
2025 roku około godziny 17:17 w C. na ulicy […], kierując pojazdem marki M. o
numerze rejestracyjnym […], nie zastosował się do ograniczenia prędkości
określonej ustawą, przekraczając dopuszczalną prędkość wynoszącą 50 km/h o 19
km/h, czym wyczerpał znamiona wykroczenia z art. 92a § 1 k.w., oraz że w tym
samym miejscu i czasie kierował wymienionym pojazdem bez wymaganych
uprawnień, czym wyczerpał znamiona wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. Za te czyny, na
mocy art. 94 § 1 k.w. w zw. z art. 9 § 1 k.w. w zw. z art. 24 § 1a i 3 k.w., Sąd wymierzył
mu karę 1500 złotych grzywny, a nadto orzekł o kosztach i opłatach sądowych.
Orzeczenie to uprawomocniło się z dniem 26 września 2025 r.
Od powyższego prawomocnego wyroku kasację na niekorzyść obwinionego
wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając orzeczenie w części, w jakiej nie zawiera
ono rozstrzygnięcia o obligatoryjnym środku karnym w postaci zakazu prowadzenia
pojazdów. Prokurator Generalny zarzucił wyrokowi rażące i mające istotny wpływ na
treść wyroku naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 94 § 3 k.w.
w zw. z art. 29 § 1 i 2 k.w., polegające na nieorzeczeniu wobec obwinionego H.D.
obligatoryjnego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów
mechanicznych, do czego zgodnie z treścią przywołanych przepisów, w brzmieniu
obowiązującym od 1 stycznia 2022 r., Sąd był zobowiązany w sytuacji uznania
obwinionego za winnego popełnienia w dniu 6 lipca 2025 r. wykroczenia z art. 94 § 1
k.w. Podnosząc powyższy zarzut, skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej
części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Chorzowie do
ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja Prokuratora Generalnego jest
oczywiście zasadna, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego wyroku w
zakresie dotyczącym wymiaru kary i środków karnych. Analiza akt sprawy oraz treść
zaskarżonego orzeczenia potwierdzają, że Sąd Rejonowy, uznając H.D. za winnego
wykroczenia z art. 94 § 1 k.w., dopuścił się rażącej obrazy prawa materialnego.
Zgodnie z bezwzględnie obowiązującym brzmieniem art. 94 § 3 k.w., w razie
popełnienia wykroczenia polegającego na prowadzeniu pojazdu bez wymaganych
uprawnień, orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów jest obligatoryjne. Brak
IV KK 504/25
3
takiego rozstrzygnięcia w wyroku skazującym stanowi wadę o charakterze rażącym,
która bezpośrednio rzutuje na prawidłowość całego rozstrzygnięcia o karze.
Sąd Najwyższy uznał za konieczne wyjście poza wniosek Prokuratora
Generalnego, który postulował uchylenie wyroku jedynie w części pomijającej środek
karny. W przekonaniu Sądu Najwyższego, w przypadku kwestionowania wysokości
kary lub środka karnego, albo – jak w niniejszej sprawie – braku orzeczenia o
obligatoryjnej karze lub środku karnym, orzeczenie musi być w tym zakresie uchylone
w całości, tj. w odniesieniu do wszystkich rozstrzygnięć o karze i pozostałych
środkach o charakterze penalnym. Sąd, kierując się dyrektywami sądowego wymiaru
kary, musi bowiem na nowo kompleksowo ukształtować wymiar środków penalnych
tak, by nie złamać zakazu orzekania tych środków w zakresie, w którym ich
sumaryczna dolegliwość przekroczyłaby stopień winy.
Sąd Rejonowy, orzekając pierwotnie samą grzywnę w wysokości 1500 zł,
dokonał oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu oraz stopnia winy
obwinionego, uznając taką sankcję za adekwatną. Mając jednak ustawowy
obowiązek orzeczenia dodatkowo środka karnego w określonym wymiarze (zgodnie
z art. 29 § 1 k.w. – od 6 miesięcy do 3 lat), Sąd musi mieć możliwość ponownej oceny,
czy dotychczas orzeczona kara grzywny wraz z nowym, obligatoryjnym środkiem
karnym, nie spowodują naruszenia zakazu przekraczania stopnia winy. Orzekając
obligatoryjny środek karny obok kary, Sąd meriti musi zachować kompetencję do
stosownego zmodyfikowania wysokości samej kary, aby suma wszystkich
zastosowanych dolegliwości pozostała na poziomie sprawiedliwym i zintegrowanym
z dyrektywami wymiaru kary. Tylko uchylenie rozstrzygnięcia o karze w całości
pozwoli Sądowi Rejonowemu przy ponownym rozpoznaniu sprawy na
ukształtowanie reakcji karnej w sposób spójny i zgodny z zasadami kodeksowymi.
Wobec powyższego Sąd Najwyższy orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku
w zakresie całości rozstrzygnięcia o karze i przekazaniu sprawy do ponownego
rozpoznania.
Andrzej Tomczyk Włodzimierz Wróbel Paweł Wiliński
IV KK 504/25
4
[WB]
[r.g.]
