IV KK 310/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 20 października 2025 r.
SSN Barbara Skoczkowska
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 20 października 2025 r., w
trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w sprawie S.M.
ukaranego za wykroczenie z art. 94 § 1 k.w.,
kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść ukaranego
od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Sosnowcu,
z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt IX W 761/24,
1. uchyla zaskarżony wyrok nakazowy i uniewinnia S.M. od
zarzucanego mu wykroczenia;
2. kosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Sosnowcu wyrokiem nakazowym z dnia 27 listopada 2024
r., sygn. akt IX W 761/24, uznał obwinionego S.M. za winnego tego, że:
„w dniu 13 lipca 2024 roku około 15:10 w S. na ul [...], na drodze publicznej
kierował pojazdem mechanicznym — motocyklem K. o nr rej. [...] nie mając do
tego uprawnienia”,
IV KK 310/25
2
tj. wykroczenia z art. 94 § 1 k.w., za które wymierzył mu karę grzywny w
wysokości 1500 złotych. Tym samym wyrokiem nakazowym Sąd Rejonowy w
Sosnowcu na podstawie art. 94 § 3 k.w. w zw. z art. 29 § 1 i 2 k.w. orzekł względem
obwinionego S.M. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres
6 miesięcy od dnia prawomocności wyroku.
Wyrok nakazowy nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w dniu
14 stycznia 2025 r. (k. 24 akt).
Kasację od powyższego wyroku nakazowego wniósł na korzyść ukaranego
Rzecznik Praw Obywatelskich, zaskarżając go w całości, zarzucając:
„rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie prawa procesowego,
tj. art. 93 § 2 k.p.w., polegające na przyjęciu, że wina i okoliczności czynu
przypisanego obwinionemu w zakresie znamion wykroczenia z art. 94 § 1 k.w.
nie budzą wątpliwości, i w konsekwencji wydaniu wyroku nakazowego,
podczas gdy dowody dołączone do wniosku o ukaranie, i podlegające uznaniu
za ujawnione, nie wspierają w wymaganym, niebudzącym wątpliwości stopniu
tezy zarzutu objętego tym wnioskiem, jakoby S.M. nie posiadał w dniu 13 lipca
2024 r. uprawnień do kierowania pojazdami po drodze publicznej, a wręcz tezę
tę podważają, co w konsekwencji winno skutkować powzięciem przez sąd
meriti wątpliwości co do okoliczności czynu i winy, oraz skierowaniem sprawy
do rozpoznania na rozprawie celem ich wyjaśnienia”.
Podnosząc powyższy zarzut Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o uchylenie
zaskarżonego wyroku nakazowego i uniewinnienie S.M. od popełnienia
przypisanego mu wykroczenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja podlegała uwzględnieniu na posiedzeniu ze względu na jej oczywistą
zasadność (art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 Kodeksu postępowania w sprawach o
wykroczenia – dalej: k.p.w.).
Zgodnie z art. 93 § 1 k.p.s.w. Sąd na posiedzeniu może wydać wyrok
nakazowy w sprawach o wykroczenia, w których wystarczające jest wymierzenie
nagany, grzywny albo kary ograniczenia wolności. Z kolei w myśl art. 93 § 2 zd. 1
k.p.w. orzekanie w postępowaniu nakazowym może nastąpić, jeżeli okoliczności
czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości. Uznaje się, że tryb nakazowy jest
IV KK 310/25
3
postępowaniem uproszczonym przewidzianym dla spraw o charakterze oczywistym,
gdzie materiał dowodowy zgromadzony w fazie przedprocesowej w sposób
jednoznaczny przesądza o odpowiedzialności obwinionego, eliminując tym samym
konieczność przeprowadzania pełnego postępowania dowodowego na rozprawie
(zob. np. wyrok SN z dnia 14 maja 2025 r., sygn. akt I KK 114/25). Wymóg ten
oznacza w szczególności brak wątpliwości co do tak zasadniczych kwestii, jak
realizacja przez obwinionego wszystkich znamion określonych w konkretnym
przepisie typizującym dane wykroczenie, jak również wyczerpanie pozostałych
warunków odpowiedzialności, ujętych w części ogólnej Kodeksu wykroczeń (por.
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2024 r., sygn. akt V KK 524/23).
Tymczasem w realiach rozpoznawanej sprawy taka sytuacja nie występowała.
S.M. został ukarany za kierowanie motocyklem bez uprawnień do prowadzenia tego
rodzaju pojazdów mechanicznych. Sądowi Rejonowemu w Sosnowcu umknął fakt,
że w dniu 27 czerwca 2024 r. Starosta O. wydał ukaranemu prawo jazdy w kategorii
„AM, A1, A2, A, B1, B”. Dokument prawa jazdy kategorii „A” został zamówiony tego
samego dnia. Ukarany odebrał dokument w dniu 15 lipca 2024 r. (k. 11 akt).
Oznacza to, że Sąd Rejonowy w Sosnowcu wadliwie uznał, że w dniu 13 lipca
2024 r. S.M. nie posiadał uprawnień do kierowania motocyklem. Uprawnienia te
posiadał, co wynikło z decyzji Starosty O. z dnia 27 czerwca 2024 r., a jedynie
faktycznie w czasie przypisanego mu czynu nie posiadał dokumentu
potwierdzającego to uprawnienie. Rzecz w tym, że opisany w art. 94 § 1 k.w. brak
wymaganych uprawnień zachodzi jedynie wówczas, gdy dana osoba w ogóle nie
uzyskała uprawnień do prowadzenia pojazdu określonej kategorii w sposób
wskazany ustawowo, utraciła je w wyniku cofnięcia i musi ponownie ubiegać się o
uzyskanie takich uprawnień lub posiadając de facto takie uprawnienia nie może w
danej chwili ich realizować i z nich korzystać z uwagi np. na ich czasowe zawieszenie,
nie powodujące jednak ich definitywnej utraty (zob. np. wyrok SN z dnia 30 lipca 2024
r., sygn. akt I KK 232/24). Faktyczny brak posiadania dokumentu potwierdzającego
uprawnienie, które kierujący pojazdem uzyskał, nie realizuje znamion wykroczenia z
art. 94 § 1 k.w. (zob. wyrok SN z dnia 23 października 2024 r., sygn. akt II KK 385/24;
zob. również wyrok NSA we Wrocławiu z dnia 28 listopada 1984 r., sygn. akt SA/Wr
IV KK 310/25
4
566/84). Takie stanowisko wynika z faktu, że sam dokument nie stanowi uprawnienia
do kierowania pojazdem, a uprawnienie to jedynie potwierdza.
Oznacza to, że S.M., będąc w dniu 13 lipca 2024 r. uprawniony do kierowania
motocyklami, nie wypełnił znamion art. 94 § 1 k.w. w ramach przypisanego mu czynu.
Należy ponadto wskazać, że skoro kierujący pojazdem nie ma już obowiązku
posiadania przy sobie dokumentu prawa jazdy wydanego w Rzeczypospolitej
Polskiej, to brak takiego dokumentu nie wypełnia także znamion wykroczenia z art.
95 § 1 k.w. (zob. wyrok SN z dnia 21 listopada 2024 r., sygn. akt II KK 392/24).
Uwzględniając kasację Rzecznika Praw Obywatelskich, należało zatem
uchylić wyrok nakazowy wydany w sprawie oraz – ze względu na oczywistą
niesłuszność ukarania – uniewinnić obwinionego od zarzucanego mu wykroczenia
(art. 537 § 2 k.p.k.). Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia art. 119 § 2 pkt. 1 k.p.w.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w wyroku.
[WB]
[r.g.]
