IV KK 25/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 4 czerwca 2025 r.
SSN Anna Dziergawka
w sprawie skazanego A. B.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 4 czerwca 2025 r.
na posiedzeniu bez udziału stron
wniosków pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego i obrońcy skazanego
o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego
na podstawie art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
(Dz.U. z 2021 r., poz. 1904 t.j. z dnia 21.10.2021 ze zm.) w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. a
contrario
p o s t a n o w i ł
wnioski o wyłączenie sędziego SN Stanisława Stankiewicza,
sędziego SN Pawła Kołodziejskiego i sędziego SN Ryszarda
Witkowskiego pozostawić bez rozpoznania jako niedopuszczalne
z mocy ustawy.
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynęły wnioski pełnomocnika oskarżyciela
posiłkowego i obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego SN Stanisława
Stankiewicza, sędziego SN Pawła Kołodziejskiego i sędziego SN Ryszarda
Witkowskiego od rozpoznania sprawy o sygn. V KK 25/25, z uwagi na istnienie
obawy co do ich bezstronności, bowiem powołani zostali na urząd sędziego Sądu
Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie
IV KK 25/25
2
określonym przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. We wnioskach wskazano
również, iż orzekanie przez tych sędziów naruszałoby zasadę nemo iudex in causa
sua. Ponadto obrońca skazanego dodatkowo podniósł, że decyzją Prezydenta RP
sędzia SN Ryszard Witkowski został powołany do pełnienia urzędu Sędziego Sądu
Najwyższego w Izbie Dyscyplinarnej, a następnie został przeniesiony do orzekania
w Izbie Karnej Sądu Najwyższego.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Wnioski należało pozostawić bez rozpoznania jako niedopuszczalne z mocy
ustawy.
Głównym argumentem na jaki powołali się wnioskodawcy jest fakt powołania
SSN Stanisława Stankiewicza, SSN Pawła Kołodziejskiego i SSN Ryszarda
Witkowskiego na urząd sędziego w trybie przewidzianym w ustawie z 8 grudnia
2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych
ustaw.
Na wstępie należy podkreślić, że zawarte we wnioskach pełnomocnika
oskarżyciela posiłkowego i obrońcy skazanego okoliczności nie mogły zostać
rozpoznane w trybie 41 § 1 k.p.k. W orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie
podkreśla się, że wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być
wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem i to
niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi ułomnościami w procedurze
nominacyjnej doszło to tego powołania (zob. m. in. postanowienie SN z dnia 21
czerwca 2023 r., IV KK 460/19, LEX nr 3598209; postanowienie SN z dnia 31
października 2023 r., V KK 358/23, LEX nr 3621120). Podnoszone zarzuty nie
mogą mieć bowiem charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup
powołanych sędziów (zob. postanowienie SN z dnia 10 sierpnia 2023 r., V KK
162/22, LEX nr 3600648).
Powyższe stanowisko potwierdza również wyrok Trybunału Konstytucyjnego
z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19, z którego wynika, że art. 41 § 1 w
związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania
karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30), w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie
IV KK 25/25
3
wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w
skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12
maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 84, 609, 730 i
914 oraz z 2020 r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3
pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Także z brzmienia art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Najwyższym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 622; dalej ustawa o SN), dodanego ustawą z
dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych
innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1259) wynika, że okoliczności towarzyszące
powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do
podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania
jego niezawisłości i bezstronności. Skoro zatem ustawa o SN w sposób szczególny
reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności
towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu (zob. art.
29 ustawy o SN), to w tym zakresie stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1
k.p.k., wyłączając możliwość badania określonych w niej przesłanek w ogólnej
procedurze (zob. postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2023 r., V KK 485/21).
Konsekwencją tego stanu rzeczy jest konieczność uznania, iż
niedopuszczalne jest zastosowanie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści
wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on okoliczności przewidzianych
w art. 29 § 5 ustawy o SN, a tak właśnie jest w niniejszej sprawie. Podstawą
wniosków stanowiły tu bowiem okoliczności dotyczące powołania sędziów, a de
facto kwestie związane z organem o to wnioskującym, a więc Krajową Radą
Sądownictwa, ukształtowaną na drodze nowelizacji z dnia 8 grudnia 2017 r. Takie
procedowanie zmierzałoby do obejścia zawartego w art. 29 § 4 ustawy o SN
bezwzględnego zakazu, który nie dopuszcza możliwości podważenia orzeczenia
wydanego z udziałem sędziego Sądu Najwyższego lub kwestionowania jego
niezawisłości i bezstronności wyłącznie z powodu okoliczności towarzyszących
powołaniu tego sędziego.
Powyższej oceny nie mogą zmienić podnoszone przez obrońcę skazanego
okoliczności związane z powołaniem sędziego SN Ryszarda Witkowskiego na
IV KK 25/25
4
stanowisko sędziego w Izbie Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, a następnie jego
przeniesienie do Izby Karnej. Argumentacja przedstawiona przez obrońcę
skazanego nie spełnia w tym zakresie wymogów określonych przepisem art. 41 § 1
k.p.k., co uzasadnia brak możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku.
W rozpatrywanej sprawie należy także podkreślić, że nie ma żadnych
podstaw do twierdzenia, jakoby w sprawie miała zostać naruszona zasada nemo
iudex in causa sua. Należy w pełni podzielić pogląd, iż wniosków o wyłączenie
usadowionych tylko na podnoszeniu okoliczności o charakterze ustrojowym nie
wolno uwzględniać automatycznie z tego tylko powodu, iż przedmiot sprawy
znajduje zastosowanie także do osób ją rozstrzygających (zob. postanowienie SN z
dnia 16 stycznia 2024 r., III KK 293/23; postanowienie SN z dnia 11 lipca 2024 r., IV
KK 142/24). Bez zindywidualizowania podnoszonych okoliczności w aspekcie
konkretnych faktów poddających się ocenie sądu, pozostają one w warstwie
wyłącznie teoretycznej, niepowiązanej odpowiednio ani z konkretną sprawą, od
udziału w której wniosek o wyłączenie zostaje złożony, ani z określonym sędzią,
którego wniosek ten dotyczy (zob. postanowienie SN z dnia 11 października 2024 r.,
II KO 110/24).
W uwarunkowaniach niniejszej sprawy nie mogłoby dojść do złamania
zasady nemo iudex in causa sua przez sędziów Sądu Najwyższego powołanych
przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.
Sędzia w takich okolicznościach nie orzeka bowiem „we własnej sprawie”, gdyż
przedmiot konkretnego postępowania nie stanowi „jego sprawy”, a wydane przez
niego orzeczenie w żaden sposób nie będzie miało wpływu na sferę jego własnych
uprawnień lub obowiązków prawnych (zob. postanowienie SN z dnia 30 listopada
2023 r., I Zo 75/2; postanowienie SN z dnia 4 września 2024 r., I Zo 144/24;
postanowienie SN z dnia 2 października 2024 r., V KK 282/24).
Z powyższych względów wnioski pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego i
obrońcy skazanego były niedopuszczalne z mocy ustawy, dlatego Sąd Najwyższy
pozostawił je bez rozpoznania.
[J.J.]
IV KK 25/25
5
[a.ł]
