IV KK 161/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 11 czerwca 2025 r.
SSN Małgorzata Bednarek
w sprawie M. S.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 11 czerwca 2025 r.
na posiedzeniu bez udziału stron
wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Anny Dziergawki
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
odmówić uwzględnienia wniosku o wyłączenie SSN Anny
Dziergawki.
UZASADNIENIE
Pismem z 25 kwietnia 2025 r. obrońca skazanego M. S. wniósł o zbadanie
spełniania przez Annę Dziergawkę wymogów niezawiłości i bezstronności.
Bezstronności w sprawie o sygn. akt sygn. akt IV KK 161/25.Wniosek został
zarejestrowany pod sygnaturą IV KB 57/25. Zarządzeniem z 8 maja 2025 r.
wniosek został odrzucony. Równolegle obrońca M. S. złożył wniosek o wyłączenie
SSN Anny Dziergawki od rozpoznania sprawy kasacyjnej o sygn. akt IV KK 161/25.
W treści wniosku jego autor wskazał m.in., że wymieniona sędzia została
powołana na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz, że sprawa która ma być
rozpoznawana, należy do spraw, które w przekazie medialnym Ministerstwa
IV KK 161/25
2
Sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego Z.Z. miały być rzekomo przedmiotem
zaniedbań ze strony przedstawicieli władzy sądowniczej.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie
Na wstępie należy podkreślić, że zasadnicza część przedstawionych przez
wnioskodawcę argumentów nie mogła zostać rozpoznana w trybie 41 § 1 k.p.k. W
orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie podkreśla się, że wątpliwość co do
bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych
związanych z jego powołaniem i to niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi
ułomnościami w procedurze nominacyjnej doszło to tego powołania (zob. m.in.
postanowienie SN z dnia 21 czerwca 2023 r., IV KK 460/19; postanowienie SN z
dnia 31 października 2023 r., V KK 358/23). Podnoszone zarzuty nie mogą mieć
bowiem charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych
sędziów (vide postanowienie SN z dnia 10 sierpnia 2023 r., V KK 162/22). Gdyby
zatem autor wniosku poprzestał na argumentach systemowych związanych z
powołaniem Anny Dziergawki na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego,
należałoby uznać wniosek za niedopuszczalny z mocy ustawy i pozostawić go bez
rozpoznania. Niemniej jednak obrońca powołał się również na okoliczności
faktyczne, które mogą jego zdaniem stanowić podstawę wniosku o wyłączenie
sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k., co uzasadniało jego merytoryczne rozpoznanie.
Odnosząc się do tych okoliczności, wskazać należy, że zgodnie z treścią art.
41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że
mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej
sprawie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że należy ją rozumieć jako
obiektywną bezstronność sędziego, w tym zarówno subiektywne poczucie sędziego
co do własnej bezstronności, jak i jego bezstronność w odbiorze zewnętrznym,
opartą na zobiektywizowanych przesłankach oraz analizowaną przez odwołanie się
do oceny sytuacji dokonanej przez przeciętnego, rozsądnie rozumującego
obserwatora procesu. Wątpliwość co do bezstronności sędziego powinna być więc
należycie, a zatem wystarczająco „uzasadniona".
IV KK 161/25
3
Instytucja wyłączenia sędziego z powodu istnienia okoliczności mogących
wywołać wątpliwości co do jego bezstronności ma bowiem charakter procesowej
gwarancji w konkretnym postępowaniu. W konsekwencji zasadność wniosku
o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ
na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego w danej sprawie.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, wskazać
należy, że obrońca nie przedstawił żadnych argumentów wskazujących na to, że w
realiach niniejszej sprawy SSN Anna Dziergawka mogłaby naruszyć standard
bezstronności, ograniczając się wyłącznie do prezentacji swoich poglądów
popartych argumentacją o charakterze abstrakcyjnym. Nie stanowi bowiem o braku
bezstronności ww. sędziego pogląd wnioskującego na politykę Ministerstwa
Sprawiedliwości w danej kategorii spraw karnych, w sytuacji, gdy wnioskodawca nie
wskazał na jakikolwiek wpływ tych okoliczności na rozstrzygnięcie sprawy przez
sędziego o wyłącznie którego wnosi (z wyjątkiem tożsamości ze sprawą
rozpoznawaną)
Odnosząc się do treści wniosku wskazać należy, że nie mogą być również
przyczyną wyłączenia wyrażane przez sędziego ogólne poglądy prawne w
poprzednio wydawanych orzeczeniach czy publikacjach naukowych (zob. D.
Świecki (w:) B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks
postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024, art. 41).
Wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu przedmiotowego wniosku, w
rozpatrywanej sprawie nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, jakoby miała zostać
naruszona zasada nemo iudex in causa sua. Należy w pełni podzielić pogląd, iż
wniosków o wyłączenie usadowionych tylko na podnoszeniu okoliczności o
charakterze ustrojowym nie wolno uwzględniać automatycznie z tego tylko powodu,
iż przedmiot sprawy znajduje zastosowanie także do osób ją rozstrzygających (zob.
postanowienie SN z dnia 16 stycznia 2024 r., III KK 293/23; postanowienie SN z 11
lipca 2024 r., IV KK 142/24). Bez zindywidualizowania podnoszonych okoliczności
w aspekcie konkretnych faktów poddających się ocenie sądu, pozostają one w
warstwie wyłącznie teoretycznej, niepowiązanej odpowiednio ani z konkretną
sprawą, od udziału w której wniosek o wyłączenie zostaje złożony, ani z
IV KK 161/25
4
określonym sędzią, którego wniosek ten dotyczy (zob. postanowienie SN z 11
października 2024 r., II KO 110/24).
Mając powyższe okoliczności na uwadze orzeczono jak w części
dyspozytywnej niniejszego postanowienia.
[J.J.]
[a.ł]
