IV KK 1/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 13 marca 2026 r.
SSN Anna Dziergawka
w sprawie R. W.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 13 marca 2026 r.
na posiedzeniu bez udziału stron
wniosku skazanego o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego
na podstawie art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
(Dz.U. z 2021 r., poz. 1904 t.j. z dnia 21.10.2021 ze zm.) w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. a
contrario
p o s t a n o w i ł
wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Zbigniewa
Kapińskiego pozostawić bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek skazanego R. W. o wyłączenie
sędziego Sądu Najwyższego Zbigniewa Kapińskiego od rozpoznania sprawy o
sygn. akt IV KK 1/26, z uwagi na istnienie obawy co do jego bezstronności, bowiem
powołany został na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia
2017 r. Wnioskodawca powołał się także na uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23
stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20 oraz z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn.
akt I KZP 2/22.
IV KK 1/26
2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek skazanego należało pozostawić bez rozpoznania jako
niedopuszczalny z mocy ustawy.
Zasadniczym argumentem na jaki skazany powołał się we wniesionym
wniosku jest fakt powołania sędziego Sądu Najwyższego Zbigniewa Kapińskiego
na urząd sędziego w trybie przewidzianym w ustawie z 8 grudnia 2017 r. o zmianie
ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
Na wstępie należy podkreślić, że zawarte we wniosku obrońcy skazanego
okoliczności nie mogły zostać rozpoznane w trybie 41 § 1 k.p.k. W orzecznictwie
Sądu Najwyższego słusznie podkreśla się, że wątpliwość co do bezstronności
sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z
jego powołaniem i to niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi ułomnościami w
procedurze nominacyjnej doszło to tego powołania (zob. postanowienie SN z dnia
21 czerwca 2023 r., IV KK 460/19; postanowienie SN z dnia 31 października 2023
r., V KK 358/23). Podnoszone zarzuty nie mogą mieć bowiem charakteru
abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów (zob.
postanowienie SN z dnia 10 sierpnia 2023 r., V KK 162/22; postanowienie SN z
dnia 4 czerwca 2025 r., IV KK 25/25).
Powyższe stanowisko potwierdza również wyrok Trybunału Konstytucyjnego
z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19, z którego wynika, że art. 41 § 1 w
związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania
karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30), w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie
wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w
skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12
maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 84, 609, 730 i
914 oraz z 2020 r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3
pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Także z brzmienia art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Najwyższym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 622; dalej ustawa o SN), dodanego ustawą z
dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych
IV KK 1/26
3
innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1259) wynika, że okoliczności towarzyszące
powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do
podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania
jego niezawisłości i bezstronności. Skoro zatem ustawa o SN w sposób szczególny
reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności
towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu (zob. art.
29 ustawy o SN), to w tym zakresie stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1
k.p.k., wyłączając możliwość badania określonych w niej przesłanek w ogólnej
procedurze (zob. postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2023 r., V KK 485/21).
Konsekwencją tego stanu rzeczy jest konieczność uznania, iż
niedopuszczalne jest zastosowanie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści
wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on okoliczności przewidzianych
w art. 29 § 5 ustawy o SN, a tak właśnie jest w niniejszej sprawie. Podstawę
wniosku stanowiły tu bowiem okoliczności dotyczące powołania sędziego, a de
facto kwestie związane z organem o to wnioskującym, a więc Krajową Radą
Sądownictwa, ukształtowaną na drodze nowelizacji z dnia 8 grudnia 2017 r. Takie
procedowanie zmierzałoby do obejścia zawartego w art. 29 § 4 ustawy o SN
bezwzględnego zakazu, który nie dopuszcza możliwości podważenia orzeczenia
wydanego z udziałem sędziego Sądu Najwyższego lub kwestionowania jego
niezawisłości i bezstronności wyłącznie z powodu okoliczności towarzyszących
powołaniu tego sędziego.
Powołanie na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw nie
stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob.
postanowienie SN z dnia 18 lipca 2024 r., V KO 38/24). Podnieść bowiem trzeba,
że sposób powołania sędziów na podstawie art. 9a ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.,
czyli przez Sejm, jest zgodny z Konstytucją, o czym orzekł Trybunał Konstytucyjny
w wyroku z dnia 25 marca 2019 r., sygn. akt K 12/18.
Powyższych ustaleń nie może zmienić treść uchwały trzech połączonych Izb
Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20, na którą
powołuje się wnioskodawca, a która na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z
IV KK 1/26
4
dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20, przestała obowiązywać, albowiem
Trybunał stwierdził, że uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r.,
BSA I-4110-1/20, jest niezgodna z art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art.
45 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 7 i art. 2 Konstytucji RP; art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o
Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 EKPC. Powyższe stwierdzenie dotyczy także
uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22, która
wprost odwołuje się do uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r.
W kontekście przywołanych wyżej wyroków Trybunału Konstytucyjnego
należy zauważyć, że w świetle art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału
Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wobec
tego żaden sąd nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania zmierzającego
do wzruszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, jak też samodzielnego
podważania obowiązywania wyroku tego Trybunału (zob. postanowienie SN z dnia
25 stycznia 2024 r., I KK 107/23).
Także z orzecznictwa międzynarodowego można wywnioskować, że udział
Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie określonym przepisami
ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., w procesie powoływania sędziów, nie może sama
w sobie prowadzić do powzięcia wątpliwości co do niezawisłości sędziów
wyłonionych w tym procesie ani statusu sądu z ich udziałem (zob. np. wyrok TSUE
z 21 grudnia 2023 r. L.G. przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa, C -718/21).
Z powyższych względów wniosek skazanego był niedopuszczalny z mocy
ustawy, dlatego Sąd Najwyższy pozostawił go bez rozpoznania.
[J.J.]
[r.g.]
IV KK 1/26
5
