Wyrok SN z 24 września 2009 r., IV CSK 185/09 - jak powołują go inne sądy

„OSNC 2006, nr 9, poz. 144 i z dnia 27 czerwca 2008 r., III CZP 50/08, OSNC 2009, nr 7-8, poz. 103, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 26 sierpnia 2009 r., I CSK 13/09, nie publ., z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 185/09, OSNC- ZD 2010, nr B, poz. 65, z dnia 3 lutego 2010 r., II CSK 286/09, OSNC 2010, nr 9, poz. 125, z dnia 8 kwietnia 2010 r., II PK 127/09, OSNP 2011, nr 19-20, poz. 248, 7 z dnia 22 lipca 2010 r., I CNP …”

„Poza tym, unormowania tego nie stosuje się, jeżeli sąd nie rozstrzygnął wniosku dowodowego strony (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2009 r. IV CSK 185/09, OSNC ZD 2010, nr B, poz. 65).”

„Problemy związane ze stosowaniem art. 162 k.p.c. zostały już wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego, także w zakresie stosowania tego przepisu do postanowień dowodowych (uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, wyrok z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 185/09).”

„… decyzji procesowych sądu w zakresie postępowania dowodowego (por. m.in. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2008 r., III CZP 50/08, OSNC 2009, nr 7-8, poz. 103 i wyrok z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 185/09, OSNC-ZD 2010, nr B, poz. 65).”

„Gdyby przyjąć, że prekluzja zarzutów odnosi się również do tego rodzaju uchybień, konieczne byłoby wyprzedzające zwracanie uwagi na nie popełnione jeszcze uchybienia, co nie wydaje się rozwiązaniem prawidłowym, a przede wszystkim zgodnym z celem regulacji zawartej w art. 162 k.p.c. (por. wyrok SN z 24 września 2009 r., IV CSK 185/09, nie publ.).”

„… przeprowadzenie dowodu, jeżeli sąd nie wydał postanowienia oddalającego ten wniosek, a taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 185/09, OSNC-ZD 2010, nr B, poz. 65 i z dnia 3 lutego 2010 r., II CSK 286/09, OSNC 2010, nr 9, poz. 125).”

„… uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2008 r., III CZP 50/08, OSNC 2009,nr 7-8, poz. 11 103, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2010 r., II UK 315/09, nie publ., z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 185/09, nie publ.).”

„OSNC 2006, nr 9, poz. 144 i z dnia 27 czerwca 2008 r., III CZP 50/08, OSNC 2009, nr 7-8, poz. 103, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 26 sierpnia 2009 r., I CSK 13/09, niepubl., z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 185/09, M.”

„Jednocześnie podkreśla się, że art. 162 k.p.c. nie ma za- stosowania w sytuacji, w której sąd pominie dowód bez wydania postanowienia od- dalającego wniosek o jego przeprowadzenie (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 23 kwietnia 2010 r., II UK 315/09, LEX nr 604215; z dnia 3 lutego 2010 r., II CSK 286/09, OSNC 2010 nr 9, poz. 125; z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 185/09, LEX nr 533055).”

„O tym, że przepis ten ma zastosowanie do postanowień sądu o oddaleniu wniosków dowodowych, świadczy bowiem ustalone orzecznictwo Sądu Najwyższego (zob. uchwała z dnia 27 października 2005 r., III CZP 55/05, OSNC 2006, nr 9, poz. 144; uchwała z dnia 27 czerwca 2008 r., III CZP 50/08, OSNC 2009, nr 7-8, poz. 103; wyrok z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 185/09, Monitor Prawniczy 2009, nr 20, s. 1082).”

„… oddalającego wniosek dowo- dowy, strona nie traci prawa powoływania się w dalszym toku postępowania na to uchybienie sądu (art. 162 k.p.c.; por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 185/09, OSNC-ZD 2010/B, poz. 65).”

„Przepis ten nie ma natomiast zastosowania, gdy sąd pominie dowód bez wydawania postanowienia oddalającego wniosek o jego przeprowadzenie, mimo że okoliczności sporne nie zostały dostatecznie wyjaśnione (porównaj między innymi wyroki z dnia 24 września 2009 r. IV CSK 185/09 i z dnia 3 lutego 2010 r. II CSK 286/09, nie publ.).”

„… oddalającego wniosek o przeprowadzenie dowodu, ponieważ dopiero wówczas możliwe jest zgłoszenie zastrzeżeń, mogących prowadzić do zmiany stanowiska sądu (zob. wyrok SN z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 185/09, Lex nr 533055).Wobec tego, art. 162 k.p.c. nie ma zastosowania w sytuacji, w której sąd pominie dowód bez wydania postanowienia oddalającego wniosek o jego przeprowadzenie.”

„Podobny wniosek wynika również z uzasadnienia wyroków z dnia 4 października 2006 r., II CSK 229/06, nie publ., i z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 185/09, OSNC-ZD 2010, nr B, poz. 65.”

„… wniosek o przeprowadzenie dowodu, jeżeli nie zwróciła uwagi sądu na to uchybienie i nie zgłosiła zastrzeżenia do protokołu posiedzenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 185/09, nie publ.; uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2008 r., III CZP 50/08, OSNC 2009/7-8/103).”

„W sytuacji, gdy takie postanowienie nie zostało wpisane do protokołu, nie można pozbawiać strony, która nie zgłosiła zastrzeżenia, możliwości powoływania zarzutów dotyczących postępowania dowodowego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2009 roku, IV CSK 185/09, Biul.”

„W uzasadnieniu wyroku z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 185/09 (Lex nr 533055), Sąd Najwyższy wskazał, że ze względu na różnorodność nie jest możliwe stworzenie katalogu możliwych uchybień procesowych wymagających dopełnienia powinności wskazanych w art. 162 …”

„Podnieść należy, że wnioskodawczyni nie zwracała uwagi, aż do momentu wniesienia apelacji na powyższe uchybienie Sądu pierwszej instancji, jednakże Sąd nie wydał postanowienia oddalającego wniosek strony o przeprowadzenie dowodu, zatem strona nie traci prawa powoływania się w dalszym toku postępowania na to uchybienie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2009 roku, IV CSK 185/09, LEX nr 533055).”

„… wyrok SN z dnia 10 grudnia 2004 r., III CK 90/04; wyrok SN z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 237/06; wyrok SN z dnia 3 czerwca 2009 r., IV CSK 96/09; wyrok SN z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 185/09; wyrok SN z dnia 3 lutego 2010 r., II CSK 286/09; wyrok SN z dnia 10 lutego 2010 r., V CSK 234/09; wyrok SN z dnia 27 maja 2010 r., III CSK 248/09; wyrok SN z dnia 7 marca 2012 r., II PK …”

„Wprawdzie Sąd Okręgowy także nie wydał postanowienia dowodowego oddalającego taki dowód, a powód nie zgłosił zastrzeżenia w trybie art. 162 k.p.c., jednakże wskazać trzeba, że przepis art. 162 k.p.c. nie ma zastosowania w sytuacji, w której sąd pominie dowód bez wydania postanowienia oddalającego wniosek o jego przeprowadzenie (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24.09.2009 r., IV CSK 185/09).”

„… z dnia 27 października 2005 r., III CZP 55/05, OSNC 2006, Nr 9, poz. 144 i z dnia 27 czerwca 2008 r., III CZP 50/08, OSNC 2009, nr 7-8, poz. 103, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 185/09, OSNC- ZD 2010, nr B, poz. 65, z dnia 3 lutego 2010 r., II CSK 286/09, OSNC 2010, Nr 9, poz. 125, z dnia 17 czerwca 2014 r., I CSK 401/13, OSNC- ZD 2014, nr C, poz. 49).”

„… że chodzi o przepisy prawa procesowego, których naruszenie sąd powinien wziąć pod rozwagę z urzędu, albo że strona nie zgłosiła zastrzeżeń bez swej winy (wyrok Sądu Najwyższego z 24 września 2009 r., IV CSK 185/09, M.Prawn.”

„Podkreślenia przy tym wymaga, że nie znajduje w tym przypadku zastosowania wymóg z art. 162 k.p.c. - zwrócenia uwagi sądu na uchybienie przepisom postępowania poprzez wpisanie zastrzeżenia do protokołu (por. wyrok S.N. z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 185/09, LEX nr 533055 i postanowienie S.N. z dnia 25 czerwca 2015 roku, III CSK 413/14, LEX nr 1794317).”

„… na uchybienie sądu polegające na pominięciu wniosku o przeprowadzenie dowodu, jeżeli sąd nie wydał postanowienia oddalającego ten wniosek (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 185/09, Biul.”

„Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 września 2009 r., sygn..IV CSK 185/09 uznał, że artykuł 162 k.p.c. nie ma zastosowania w sytuacji, w której sąd pominie dowód bez wydania postanowienia oddalającego wniosek o jego przeprowadzenie, gdyż nie można strony, która nie zgłosiła zastrzeżeń, pozbawiać prawa do formułowania zarzutów co do przebiegu postępowania dowodowego.”

„OSNC 2006/9/144; w wyroku z dnia 24 września 2009 r. w sprawie sygn. akt IV CSK 185/09, opubl.”

„… sądu również w odniesieniu do wadliwych postanowień o oddaleniu wniosku dowodowego (np. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2005 roku, III CZP 55/05, wyrok z 24 września 2009 roku, IV CSK 185/09, wyrok z 21 marca 2014 roku, II UK 365/13, z 21 kwietnia 2014 roku, I UK 311/13, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 4 kwietnia 2014 roku, VI ACa 130/13).”

„… o przepisy prawa procesowego, których naruszenie sąd powinien wziąć pod rozwagę z urzędu, albo że strona nie zgłosiła zastrzeżeń bez swej winy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 185/09, Monitor Prawniczy 2009/20/1082; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2005 r., III CZP 55/05, niepubl.).”

„W sytuacji, gdy takie postanowienie nie zostało wydane i wpisane do protokołu nie można bowiem pozbawiać strony, która nie zgłosiła zastrzeżenia, możliwości powoływania zarzutów dotyczących postępowania dowodowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 185/09, Biuletyn SN 2010, nr 1, s.13).”

„… zastosowanie także do postanowień oddalających wnioski dowodowe (tak SN w uchwale z 27 października 2005 r. w sprawie III CZP 55/05, OSNC 2006/9/144; w wyroku z dnia 24 września 2009 r. w sprawie IV CSK 185/09, M.Prawn.”

„Sąd Apelacyjny, w składzie rozpoznającym apelację, aprobuje pogląd wyrażony w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych, zgodnie z którym przepis art. 162 k.p.c. znajduje zastosowanie także do postanowień oddalających wnioski dowodowe (tak SN w uchwale z 27 października 2005 r. w sprawie III CZP 55/05, OSNC 2006/9/144; w wyroku z dnia 24 września 2009 r. w sprawie IV CSK 185/09, M.Prawn.”

„W takim stanie rzeczy w orzecznictwie przyjęto, iż strona ma prawo w postępowaniu odwoławczym podnosić zarzut nieuzasadnionego pominięcia przez Sąd zawnioskowanych przez nią dowodów, jeżeli Sąd, tak jak w rozpoznawanej sprawie, nie wydał postanowienia oddalającego ten wniosek (por. wyrok Sądu Najwyższego z 24 września 2009r, IV CSK 185/09, Biuletyn Sądu Najwyższego z 2010r, Nr 1, s.13).”

„… uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2005 r., III CZP 55/05, wyrok z dnia 15 czerwca 2007 r., II CSK 96/07, wyrok z dnia 26 sierpnia 2009 r., I CSK 13/09, wyrok z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 185/09 oraz wyrok z dnia 3 lutego 2010 r., II CSK 28609), nie wystąpiła ponadto w apelacji o uzupełnienie materiału o dowód z przesłuchania stron na wskazane okoliczności, nie mogła więc skutecznie wykazać, …”

„… uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2005 r., III CZP 55/05, wyrok z dnia 15 czerwca 2007 r., II CSK 96/07, wyrok z dnia 28 sierpnia 2009 r. I CSK 13/09, wyrok z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 185/09 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2010 r., II CSK 286/09).”

„…, chyba że chodzi o przepisy prawa procesowego, których naruszenie sąd powinien wziąć pod rozwagę z urzędu, albo że strona nie zgłosiła zastrzeżeń bez swej winy (por. wyrok SN z 24 września 2009 r., IV CSK 185/09, M.Prawn.”

„… zastrzeżeń oraz w sytuacji, gdy strona nie była w stanie zorientować się w odpowiednim czasie, że sąd pominął jej wnioski (tak m.in. w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2009 r., sygn. IV CSK 185/09 oraz z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. I CSK 181/10, niepubl., a także w Kodeksie Postępowania Cywilnego.”

„W orzecznictwie jest utrwalone stanowisko,że artykuł 162 k.p.c. nie ma zastosowania w sytuacji, w której sąd pominie dowód bez wydania postanowienia oddalającego wniosek o jego przeprowadzenie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2009 r.,IV CSK 185/09,LEX nr 533055).”

„… przyznać zaś należy, że z zachowaniem wymagań formalnych, wynikających z aktualnego stanowiska Sądu Najwyższego (por. np. wyrok z dnia 3 lutego 2010 r., II CSK 286/09, wyrok z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 185/09 czy też uchwałę z dnia 27 października 2005 r., III CZP 55/05), strona pozwana zgłosiła stosowne w tym zakresie zastrzeżenie do protokołu, zgodnie z art. 162 k.p.c., w apelacji powołała się ponadto na …”

„… dopuszczalne (por. uchwałę z dnia 27 października 2005 r., III CZP 55/05, wyrok z dnia 15 czerwca 2007 r., II CSK 96/07, wyrok z dnia 26 sierpnia 2009 r., I CSK 13/09, wyrok z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 185/09 czy też wyrok z dni 3 lutego 2010 r. II CSK 286/09), w zawartych w niej wnioskach nie zostały jednak wykorzystane właściwe instrumenty kontroli apelacyjnej takiego postanowienia sądu pierwszej …”

„Gdyby przyjąć, że prekluzja zarzutów odnosi się również do tego rodzaju uchybień, konieczne byłoby wyprzedzające zwracanie uwagi na niepopełnione jeszcze uchybienia, co nie wydaje się rozwiązaniem prawidłowym, a przede wszystkim zgodnym z celem regulacji zawartej w art. 162 k.p.c. [vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2009 roku, IV CSK 185/09, LEX 533055].”

„Sąd Apelacyjny w całej rozciągłości zgadza się z motywami przytoczonymi w uzasadnieniu przywołanego wyroku IV CSK 185/2009 aczkolwiek zauważa, że jest to odwołanie całkowicie nieadekwatne w realiach prowadzenia przedmiotowej sprawy.”

„… wziąć pod rozwagę z urzędu, albo że strona nie zgłosiła zastrzeżeń bez swej winy (patrz orzeczenia Sądu Najwyższego - z 3 czerwca 2009 r., IV CSK 96/09, LexPolonica nr 2128144; z 24 września 2009 r., IV CSK 185/09, LexPolonica nr 2079727, OSNC- ZD 2010, nr B, poz. 65; z 3 lutego 2010 r., II CSK 286/09, LexPolonica nr 2222240, OSNC 2010, nr 9, poz. 125; z 10 lutego 2010 r., V CSK 234/09, LexPolonica nr 2372308, …”

„… chyba że chodzi o przepisy prawa procesowego, których naruszenie sąd powinien wziąć pod rozwagę z urzędu, albo że strona nie zgłosiła zastrzeżeń bez swej winy (por. wyrok SN z 24.09.2009 r., IV CSK 185/09, M.Prawn.”

„… przyczynę niedopuszczalności powoływania się w apelacji na zarzut wadliwego oddalenia takich wniosków (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego o2010 r., II CSK 286/09, z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 185/09, z dnia 26 sierpnia 2009 r., I CSK 13/09 i z dnia 15 czerwca 2007 r., II CSK 96/07 oraz uchwała z dnia 27 października 2005 r., III CZP 55/05).”