IV CSK 129/20

Sygn. akt IV CSK 129/20

POSTANOWIENIE

Dnia 4 lutego 2021 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Beata Janiszewska

w sprawie z powództwa G. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w O.
‎przeciwko J. R.
‎o zapłatę,
‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 4 lutego 2021 r.,
‎na skutek skargi kasacyjnej pozwanego

od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)
‎z dnia 25 października 2019 r., sygn. akt I ACa (…),

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

2. zasądza od J. R. na rzecz G. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w O. kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Pozwany J. R. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sąd Apelacyjnego w (…), którym oddalono jego apelację od wyroku częściowo uwzględniającego powództwo G. sp. z o.o. z siedzibą w O. o zapłatę przez pozwanego bliżej określonej kwoty.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna to nadzwyczajny środek zaskarżenia o celu przede wszystkim publicznoprawnym. Celem tym jest zapewnienie jednolitości orzecznictwa oraz spójności i prawidłowości wykładni prawa. Realizacji powyższej funkcji służy uregulowana w art. 398⁹ § 1 i 2 k.p.c. instytucja przedsądu. Stosownie do ww. przepisów Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Podejmowanie odrębnej decyzji w przedmiocie przyjęcia skargi do rozpoznania ma również na celu realizację zasady szybkości postępowania oraz pozwala zaakcentować wysoce sformalizowany charakter postępowania przed Sądem Najwyższym, o czym świadczą określone wymagania konstrukcyjne skargi kasacyjnej.

Jako przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał na jej oczywistą zasadność. Oparcie wniosku na tej przesłance wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej prima facie sprzeczności przyjętej przez Sąd II instancji wykładni lub zastosowania prawa z brzmieniem przepisów lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji prawa. Wnoszący skargę powinien więc zawrzeć w uzasadnieniu wniosku wywód prawny wyjaśniający, w czym wyraża się "oczywista zasadność" skargi i przedstawić odpowiednie argumenty (postanowienie Sądu Najwyższego z 5 września 2008 r., I CZ 64/08).

Do przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie wskazanej przyczyny kasacyjnej nie jest wystarczające samo kwalifikowane naruszenie prawa przez Sąd II instancji. W art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. mowa bowiem o oczywistej zasadności skargi, a nie o trafności zarzutu. Przytoczone przez skarżącego okoliczności powinny zatem jednoznacznie wskazywać na to, że w zasadniczym postępowaniu skarga kasacyjna zostanie rozstrzygnięta na korzyść strony, która ją wniosła (postanowienie Sądu Najwyższego z 10 maja 2019 r., I CSK 768/18).

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący (inwestor) dążył do wykazania, że Sąd drugiej instancji oczywiście błędnie przyjął, iż dokonane przez pozwanego odstąpienie od umowy o roboty budowlane, łączącej go z powódką, nie było skuteczne. Jako alternatywną przyczynę oczywistej zasadności skargi kasacyjnej pozwany wskazał naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 378 § 1 k.p.c. poprzez ograniczenie się do powtórzenia ustaleń faktycznych i  oceny prawnej zawartych w motywach wyroku Sądu pierwszej instancji, bez odniesienia się do racji przywołanych przez skarżącego. Analiza treści uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia oraz argumentacji wspierającej wniosek o  przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie prowadzi jednak do podzielenia stanowiska pozwanego o oczywistej zasadności skargi. Co się tyczy kwestii skuteczności oświadczenia o odstąpieniu od umowy, złożonego powódce przez skarżącego, to należy stwierdzić, że teza o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej nie została wsparta racjami, które prowadziłyby do zakwestionowania podstaw odmiennego stanowiska Sądu Apelacyjnego. Przedstawiona przez Sąd drugiej instancji wykładnia umowy łączącej strony, w tym znaczenia § 13 ust. 2 umowy dla ukształtowania wiążącego kontrahentów trybu skutecznego zniweczenia łączącego ich stosunku zobowiązaniowego, nie budzi dostrzegalnych prima facie zastrzeżeń, podważających osnowę poglądu, którego wyrazem było rozstrzygnięcie zapadłe w  postępowaniu apelacyjnym.

Wbrew twierdzeniom pozwanego Sąd Apelacyjny nie wyraził zapatrywania o  tym, że przesuniecie terminu wykonania obiektu samo w sobie wyklucza możliwość skorzystania przez inwestora z uprawnienia do odstąpienia od umowy na podstawie art. 635 k.c. w zw. z art. 656 k.c. Sąd drugiej instancji ustalił natomiast, że strony uzgodniły zmianę terminu zakończenia robót budowlanych, co miało znaczenie dla oceny skuteczności złożonego przez pozwanego oświadczenia o odstąpieniu. Argumentacja wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania została więc w tym punkcie oparta na nieporozumieniu co do motywów zaskarżonego orzeczenia, przez co wywód pozwanego nie może świadczyć o oczywistej zasadności wniesionego w sprawie środka zaskarżenia.

Wypada zauważyć, że złożenie oświadczenia o odstąpieniu od umowy jest aktem wykonania prawa podmiotowego w postaci uprawnienia prawokształtującego do odstąpienia od umowy. Aby zatem oświadczenie o odstąpieniu mogło wywołać właściwy dla niego, opisany wyżej skutek prawny, podmiotowi składającemu to oświadczenie musi przysługiwać ww. prawo podmiotowe. W badanym przez Sąd Apelacyjny przypadku przesłanką powstania na podstawie art. 635 w zw. z art. 656 k.c. uprawnienia prawokształtującego było zaistnienie stanu opóźnienia. Wskazanie w motywach zaskarżonego wyroku na „zgodne przeniesienie terminu zakończenia robót budowlanych na okres wiosenny 2017 r.” wpłynęło więc na ocenę, czy doszło do stanu opóźnienia, a w konsekwencji przełożyło się na stwierdzenie przez Sąd Apelacyjny, czy oświadczenie o odstąpieniu od umowy oparte na wskazanej podstawie prawnej oraz w terminie, w którym pozwany złożył takie oświadczenie, mogło wywołać oczekiwany przez skarżącego skutek prawny.

O oczywistej zasadności skargi kasacyjnej nie świadczy również argumentacja pozwanego zmierzająca do zakwestionowania stanowiska Sądu drugiej instancji o tym, że dokonane przez inwestora odstąpienie od umowy było spowodowane przedstawieniem gwarancji zapłaty, a przez to bezskuteczne na podstawie art. 649² § 2 k.p.c. Teza pozwanego, że powyższe zapatrywanie Sądu Apelacyjnego zostało wyrażone bez uprzedniego poczynienia ustaleń faktycznych i  prawnych w zakresie rzeczywistych przyczyn odstąpienia od umowy przez inwestora, nie znajduje potwierdzenia w wynikach analizy uzasadnienia zaskarżonego wyroku.

Wniosek o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej nie ma także oparcia w twierdzeniu skarżącego o rzekomym nierozpoznaniu sprawy w granicach apelacji, wyznaczanych, w ujęciu pozytywnym, nakazem wzięcia pod uwagę i rozważenia wszystkich podniesionych w apelacji zarzutów i wniosków. Sąd drugiej instancji  zidentyfikował zarzuty apelacyjne skarżącego (s. 11-14 uzasadnienia) i   szczegółowo odniósł się do nich, wyjaśniając motywy swego stanowiska. Podzielenie ustaleń faktycznych i zasadniczej części oceny prawnej Sądu pierwszej instancji oraz niepodzielenie, co do zasady, racji prezentowanych przez obie skarżące strony postępowania, nie świadczy o nierozpoznaniu sprawy w granicach apelacji. W systemie apelacji pełnej istotą postępowania apelacyjnego jest dokonanie przez sąd drugiej instancji samodzielnej, całościowej oceny sprawy. Wypełnienie przez Sąd Apelacyjny tego obowiązku niewątpliwie nastąpiło i zostało zobrazowane przedstawieniem wyników dokonanej analizy w obszernych motywach zaskarżonego obecnie orzeczenia. Powyższej konkluzji nie podważa oczekiwanie skarżącego, że inną postać przybierze odniesienie się przez ten Sąd do racji podniesionych w złożonym przez apelanta środku odwoławczym.

Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone w  art. 398⁹ § 1 pkt k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania. O kosztach orzeczono na podstawie § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt  2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w  sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265).

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 398⁹ § 1 k.p.c., orzeczono, jak w sentencji postanowienia.

ke