„W związku z czym, korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej na podstawie oświadczenia złożonego bez formy aktu notarialnego jest posiadaniem tej służebności w złej wierze (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 1988 r., IV CR 45/88, OSNC 1990, nr 2, poz. 33).”
„Zdaniem Sądu Okręgowego, nie można uznać za będącą w dobrej wierze osobę, która wie o tym, że nie przysługuje jej do posiadanej rzeczy prawo, jakie sobie uzurpuje (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 1988 r., IV CR 45/88, OSNC 1990/2/33, LEX nr 3529).”
„… ziemi wraz z dołączonymi do nich rurami kanalizacyjnymi znajdującymi się pod powierzchnią gruntu (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 1969 r., II CR 516/68 i z dnia 4 lutego 1988 r., IV CR 45/88, OSNCP 1990, nr 2-3, poz. 33 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2002 r., V CKN 972/00, OSP 2003, nr 7-8, poz. 100).”
„Czynność dokonana bez zachowania takiej formy (np. powoływana zgoda ówczesnego właściciela) nie mogła doprowadzić do ustanowienia służebności (por. wyrok SN z 8 lutego 1988 r., IV CR 45/88, OSNC 1990/2/33), a jedynie do nawiązania stosunku obligacyjnego podlegającego wypowiedzeniu.”
„Z powołaniem na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 1988 r., IV CR 45/88 strona powodowa wskazała, iż korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej na podstawie oświadczenia złożonego bez formy aktu notarialnego jest posiadaniem tej służebności w złej wierze.”
„… 142), a jej brak przesądzał o złej wierze posiadacza służebności, także w późnych latach 80-tych XX wieku (zob.: uchwała Sądu Najwyższego z 6 grudnia 1991 r., III CZP 108/91, wyrok z 4 lutego 1988 r., IV CR 45/88 (OSNC 1990, Nr 2, poz. 33, postanowienie z 4 listopada 1998 r., II CKU 69/98, Prok.”
„Sąd odwołał się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 1988 r. w sprawie IV CR 45/88, w którym wyrażono pogląd, że korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej na podstawie oświadczenia złożonego bez formy aktu notarialnego jest posiadaniem tej służebności w złej wierze.”
II Ca 1430/24Sąd powszechny · 2026-01-14
„Jak zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 lutego 1988 r. (IV CR 45/88), korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej na podstawie oświadczenia złożonego bez formy aktu notarialnego jest posiadaniem służebności w złej wierze.”
I Ns 49/19Sąd powszechny · postanowienie · 2025-09-11 „Ponadto zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 1988 roku, wydanym w sprawie IV CR 45/88, korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej na podstawie oświadczenia złożonego bez formy aktu notarialnego jest posiadaniem tej służebności w złej wierze.”
„W wyroku z dnia 4 lutego 1988 roku, IV CR 45/88, OSNC 1990, Nr 2, poz. 33, Sąd Najwyższy stwierdził, że korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej na podstawie oświadczenia złożonego bez formy aktu notarialnego jest posiadaniem służebności w złej wierze.”
„… z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej na podstawie oświadczenia złożonego bez formy aktu notarialnego (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 1988 r., IV CR 45/88, OSNC 1990/2/33 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2005 r., V CK 700/04).”
I C 1250/19Sąd powszechny · wyrok · 2023-01-11
„… na jakiej drodze i przy wykorzystaniu jakich instytucji znanych systemowi prawnemu powinien uregulować swój tytuł do korzystania z cudzych gruntów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 1988 r., IV CR 45/88, L.).”
II Ca 680/21Sąd powszechny · 2022-06-02
„Zdaniem Sądu Okręgowego, nie można uznać za będącą w dobrej wierze osobę, która wie o tym, że nie przysługuje jej do posiadanej rzeczy prawo, jakie sobie uzurpuje /por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 1988 r., IV CR 45/88, OSNC 1990/2/33/.”
I C 1435/20Sąd powszechny · wyrok · 2021-05-13
„W wyroku z dnia 4 lutego 1988 roku, IV CR 45/88 (OSNC 1990, Nr 2, poz. 33) Sąd Najwyższy stwierdził, że korzystania z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej na podstawie oświadczenia złożonego bez formy aktu notarialnego jest posiadaniem służebności w złej wierze.”
„… władnącej wszedł w posiadanie służebności na podstawie złożonego bez zachowania formy aktu notarialnego oświadczenia woli właściciela nieruchomości mającej być obciążoną (por. wyrok SN z 4.02.1988r., IV CR 45/88, publ. OSNC 1990/2/33, postanowienie SN z 4.11.1998r., II CKU 69/98).”
„Sąd Okręgowy w składzie rozpoznającym niniejszą apelację podziela pogląd, iż korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności na podstawie oświadczenia złożonego bez formy aktu notarialnego jest posiadaniem tej służebności w złej wierze (tak: wyrok SN z dnia 4 lutego 1988 r., IV CR 45/88, publ. OSNCP 1990, z.”
„W wyroku z dnia 4 lutego 1988 r., IV CR 45/88, OSNC 1990/2/33, Sąd Najwyższy przyjął, że korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej na podstawie oświadczenia złożonego bez formy aktu notarialnego jest posiadaniem służebności w złej wierze.”
III Ca 1382/19Sąd powszechny · 2020-03-13
„… woli właściciela nieruchomości mającej być obciążoną (tak w uchwale składu 7 sędziów SN z dnia 6 grudnia 1991 r., III CZP 108/91, OSNC Nr 4 z 1992 r., poz. 48, w wyroku SN z dnia 4 lutego 1988 r., IV CR 45/88, OSNC Nr 2 z 1990 r., poz. 33, w postanowieniu SN z dnia 4 listopada 1998 r., II CKU 69/98, niepubl. i w wielu innych orzeczeniach), to z pewnością nie można usprawiedliwiać przedsiębiorcy przesyłowego, …”
III Ca 150/19Sąd powszechny · 2019-07-03
„Nie można bowiem pominąć poglądu Sądu Najwyższego przedstawionego w wyroku z dnia 4 lutego 1988 roku w sprawie o sygn. akt IV CR 45/88 (OSNC 1990/2/33) oraz w postanowieniu z dnia 4 listopada 1998 roku w sprawie o sygn. akt II CKU 69/98 (Prok. i Pr. - wkł.”
„Korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności na podstawie oświadczenia złożonego bez prawem wymaganej formy aktu notarialnego jest posiadaniem służebności w złej wierze (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 1988 roku o sygn. IV CR 45/88, Legalis nr 26159).”
„… treści służebności są np. rowy odwadniające, nasypy, utwardzenie na gruncie szlaku drożnego, mostek, (por. wyrok SN z dnia 10 stycznia 1969 r., II CR 516/68, wyrok SN z dnia 4 lutego 1988 r., IV CR 45/88, OSNC 1990, nr 2-3, poz. 33 oraz postanowienie SN z dnia 24 kwietnia 2002 r., V CKN 972/00, OSP 2003, nr 7-8, poz. 100), …”
II Ca 922/18Sąd powszechny · 2019-02-21
„Jak zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 lutego 1988 r. (IV CR 45/88, OSNC 1990/2/33), korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej na podstawie oświadczenia złożonego bez formy aktu notarialnego jest posiadaniem tej służebności w złej wierze.”
„W przypadku posiadania nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności (posiadania służebności), władanie to należy ocenić jako posiadanie prawa w złej wierze, jeżeli strony zawarły umowę o ustanowienie służebności bez dochowania formy aktu notarialnego oświadczenia właściciela obciążonej nieruchomości (wyr. SN z 4.2.1988 r., IV CR 45/88, OSN 1990, Nr 2, poz. 33).”
III Ca 1700/17Sąd powszechny · 2018-02-20
„… do nich rurami kanalizacyjnymi znajdującymi się pod powierzchnią gruntu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 1969 r., II CR 516/68; wyrok Sądu Najwyższego z dnia z dnia 4 lutego 1988 r., IV CR 45/88; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2002 r., V CKN 972/00).”
III Ca 395/17Sąd powszechny · postanowienie · 2017-10-18
„W związku z tym Sąd Najwyższy niejednokrotnie stwierdzał, że korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej na podstawie oświadczenia zawartego bez formy aktu notarialnego jest posiadaniem służebności w złej wierze (por. wyroki Sądu Najwyższego z 4.02.1988r., IV CR 45/88 i z 29.01.2008r., IV CSK 410/07).”
„Już w wyroku z dnia 04.02.1988 roku, IV CR 45/88, OSNCP 1990/2/33 Sąd Najwyższy wskazał, że korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej na podstawie oświadczenia złożonego bez formy aktu notarialnego jest posiadaniem tej służebności w złej wierze.”
„Kwestia nie zachowania formy aktu notarialnego zarówno dla potrzeb przeniesienia własności nieruchomości, jak i ustanowienia służebności jako ograniczonego prawa rzeczowego, była przedmiotem rozważania przez Sąd Najwyższy (np. postanowienie z dnia 14 stycznia 1977 roku III CRM 309/76 oraz wyrok z dnia 4 lutego 1988 roku IV CR 45/88).”
I Ns 360/15Sąd powszechny · postanowienie · 2016-12-29
„Zgodzić należy się ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, że korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej na podstawie oświadczenia bez zachowania formy aktu notarialnego jest posiadaniem tej służebności w złej wierze (por. postanowienie z dnia 14 stycznia 1977 roku (...) 309/76 oraz wyrok z dnia 4 lutego 1988 roku IV CR 45/88).”
„… (IV CR 45/88) korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej na podstawie oświadczenia złożonego bez formy aktu notarialnego jest posiadaniem służebności w złej wierze.”
„… (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4.02.1988 r., IV CR 45/88, OSNC 1990/2/33).”
II Ca 754/15Sąd powszechny · postanowienie · 2016-09-22
„… wierze korzystania z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej na podstawie oświadczenia złożonego bez formy aktu notarialnego (por. wyrok SN z dnia 04.02.1988 r., IV CR 45/88, OSNC 1990/2/33 oraz postanowienie SN z dnia 14.06.2005 r., V CK 700/04, LEX nr 301799).”
„… 1999/2/30, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 1988r. sygn. IV CR 45/88 OSNC 1990/2/33).”
II Ca 205/16Sąd powszechny · postanowienie · 2016-09-09
„Zgodnie zaś z poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 lutego 1988 r. (IV CR 45/88, OSNC 1990/2/33) korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej na podstawie oświadczenia złożonego bez formy aktu notarialnego jest posiadaniem tej służebności w złej wierze.”
I C 7/15Sąd powszechny · wyrok · 2016-08-09
„Jeżeli korzystanie to ma swoje źródło w oświadczeniu o ustanowieniu służebności gruntowej złożonym bez zachowania formy aktu notarialnego, posiadanie jest w złej wierze (wyrok Sądu Najwyższego z 4 lutego 1988 roku, IV CR 45/88).”
„… na powierzchni ziemi wraz z dołączonymi do nich rurami kanalizacyjnymi znajdującymi się pod powierzchnią gruntu (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10.01.1969r., II CR 516/68 i z dnia 4.02.1988 r., IV CR 45/88, OSNCP 1990, nr 2-3, poz. 33 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24.04.2002r., V CKN 972/00, OSP 2003, nr 7-8, poz. 100).”
I C 208/11Sąd powszechny · wyrok · 2016-06-21
„Ponadto jak wynika z poglądu wyrażonego w orzecznictwie sądowym korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności na podstawie oświadczenia złożonego bez formy aktu notarialnego jest posiadaniem tej służebności w złej wierze (tak m.in. wyrok SN z 04.02.1988 r., IV CR 45/88, OSNCP 1990, z.2-3, poz.33).”
„Podkreślić zaś należy, że nawet wtedy, gdy korzystanie tego rodzaju ma źródło w oświadczeniu o ustanowieniu służebności gruntowej, ale złożonym bez zachowania formy aktu notarialnego, posiadanie służebności jest posiadaniem bezprawnym, a przy tym w złej wierze (por. wyrok SN z dnia 4 lutego 1988 r., IV CR 45/88, OSN 1990, z.”
I Ns 22/15Sąd powszechny · postanowienie · 2016-02-10
„Podobny pogląd był prezentowany w orzecznictwie już wcześniej (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 1988 r., IV CR 45/88 - OSNCP 1990, nr 2-3, poz. 33).”
„Zgodnie z treścią poglądu Sądu Najwyższego wyrażonego w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 lutego 1988 r. w sprawie IV CR 45/88 (OSNC 1990/2/33) korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej na podstawie oświadczenia złożonego bez formy aktu notarialnego jest posiadaniem tej służebności w złej wierze.”
„Zgodnie zaś z poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z dnia 4.02.1988 r. (IV CR 45/88, OSNC 1990/2/33) korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej na podstawie oświadczenia złożonego bez formy aktu notarialnego jest posiadaniem tej służebności w złej wierze.”
„Przytoczyć w tym miejscu należy wyrok Sądu Najwyższego z 4 lutego 1988 r. - IV CR 45/88, OSNC 1990/2/33: „Korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej na podstawie oświadczenia złożonego bez formy aktu notarialnego jest posiadaniem tej służebności w złej wierze.” Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w postanowieniu z 4 listopada 1998 r. II CKU 69/98, Prok. i Pr. – wkł.”
„W wyroku z dnia 4 lutego 1988 r. IV CR 45/88 Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej na podstawie oświadczenia złożonego bez formy aktu notarialnego jest posiadaniem tej służebności w złej wierze (OSNC 1990/2/33).”
„Tak więc korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej na podstawie oświadczenia złożonego bez formy aktu notarialnego jest posiadaniem służebności w zlej wierze (wyr. SN z dnia 4 lutego 1988r., IV CR 45/88, OSNC 1990/2/33).”
„Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego w przypadku gdy uzyskanie posiadania służebności gruntowej nastąpiło na podstawie oświadczenia woli złożonego bez zachowania formy aktu notarialnego należy przyjąć, że podmiot, który je uzyskał, był w złej wierze (wyr. SN z 4.2.1988 r., IV CR 45/88, OSN 1990, Nr 2-3, poz. 33, s. 36-39).”
