III USK 46/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 marca 2025 r.
SSN Halina Kiryło
w sprawie z odwołania B. G.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Wałbrzychu
o rekompensatę za pracę w warunkach szczególnych,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 27
marca 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego we
Wrocławiu
z dnia 22 sierpnia 2023 r., sygn. akt III AUa 290/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od B.G na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
Oddziału w Wałbrzychu tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych z
ustawowymi odsetkami za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia zobowiązanemu orzeczenia do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2023 r., na
skutek apelacji organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia
26 stycznia 2022 r., zmienił zaskarżone orzeczenie i oddalił odwołanie B. G. od
decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Wałbrzychu z dnia 14
III USK 46/24
2
października 2021 r. odmawiającej mu prawa do rekompensaty za pracę w
warunkach szczególnych.
Odwołujący się wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego we
Wrocławiu, zaskarżając orzeczenie w całości i opierając skargę na podstawie
naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 233 § 1 k.p.c., przez jego
niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że orzekający w pierwszej instancji
Sąd Okręgowy w Świdnicy, analizując materiał dowodowy, niewłaściwie go ocenił,
przyjmując za wiarygodne zeznania świadków i skarżącego, choć zdaniem Sądu
Apelacyjnego zeznania te nie udowadniały, a jedynie uprawdopodobniały pracę
skarżącego w warunkach szczególnych.
Mając na uwadze powyższy zarzut, odwołujący się wniósł o zmianę
zaskarżonego wyroku i oddalenie apelacji oraz o zasądzenie od strony przeciwnej
na rzecz skarżącego kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa procesowego
według norm przepisanych za obie instancje.
W ocenie skarżącego, skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z
uwagi na rażące naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 233 § 1
k.p.c., przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i przyjęcie, że zeznania
świadków i odwołującego się nie stanowią dowodu na jego pracę w warunkach
szczególnych, a jedynie uprawdopodobniają ten fakt, gdy z ustalonego przez Sąd
pierwszej instancji stanu faktycznego wynika, iż są one wystarczającym dowodem
dla ustaleń w tym zakresie, a Sąd drugiej instancji nie mógł bez bezpośredniego
przesłuchania świadków i skarżącego kwestionować ich.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o odmowę
przyjęcia skargi do rozpoznania oraz o zasadzenie od skarżącego kosztów
postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia w celu jej
merytorycznego rozpoznania.
Skarga kasacyjna nie jest kolejnym środkiem zaskarżenia przysługującym
od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w
III USK 46/24
3
sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego.
Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem
weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego
orzeczenia Ewentualna możliwość dalszego postępowania, w tym postępowania
przed Sądem Najwyższym, stanowi uprawnienie dodatkowe, które może zostać
obwarowane szczególnymi przesłankami, w tym określonymi w art. 3989 § 1 k.p.c.
Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).
Oczywista zasadność skargi kasacyjnej ma miejsce tylko wtedy, gdy dla
przeciętnego prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i
jurydycznych dociekań – w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej
podstawy zasługują na uwzględnienie. Skarżący, który powołuje się na tę
przesłankę, powinien wykazać oczywistą zasadność skargi przejawiającą się
kwalifikowanym charakterem naruszenia przepisów prawa. Uzasadnienie wniosku o
przyjęcie przesłanką oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wymaga wykazania
przez skarżącego niewątpliwej, widocznej na pierwszy rzut oka, bez konieczności
dokonywania pogłębionej analizy, sprzeczności wykładni lub zastosowania prawa
materialnego bądź procesowego z brzmieniem przepisów lub powszechnie
przyjętymi regułami interpretacji. Sam stawiany przez skarżącego zarzut
naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) prawa, zawarty
w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, nie prowadzi wprost do
konkluzji, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Możliwa jest bowiem
sytuacja, w której zaskarżony wyrok sądu drugiej instancji, mimo błędnego
uzasadnienia, odpowiada prawu (art. 39814 in fine k.p.c.). Oczywiste naruszenie
prawa występuje wówczas, gdy błąd w interpretacji lub stosowaniu prawa jest
widoczny bez pogłębionej analizy wchodzących w grę przepisów i jednocześnie
sprawia, że zaskarżone orzeczenie powinno być wyeliminowane z obrotu prawnego
ze względu na jego rażącą wadliwość (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26
lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107; z dnia 5 października 2007 r., III CSK
III USK 46/24
4
216/07, LEX nr 560577; z dnia 19 marca 2004 r., II PK 4/04, LEX nr 585785; z dnia
17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18, poz. 437; z dnia 26
lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494).
Oparcie przesłanki przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. na zarzutach
naruszenia tylko przepisów prawa procesowego nie pozwala stwierdzić, że skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Chodzi o brak zarzutów naruszenia prawa
materialnego. Wszak w przypadku rozstrzygnięcia sporu wyrokiem, znaczenie ma
w pierwszej kolejności prawo materialne, gdyż to ono wyznacza, jakie
postępowanie dowodowe było konieczne dla dostatecznego wyjaśnienia spornych
okoliczności, a wcześniej - czy przedmiotem dowodu są fakty mające dla
rozstrzygnięcia sprawy istotne znacznie. Sąd Apelacyjny wskazał na przepisy
prawa materialnego normujące przesłanki nabycia prawa do spornego świadczenia.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (ani w podstawie
kasacyjnej) skarżący nie zarzuca naruszenia prawa materialnego. Nie jest to bez
znaczenia w ocenie przesłanki przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., gdyż sąd
powszechny nie przeprowadza wszystkich zgłoszonych przez stronę dowodów, gdy
uznaje, że dotychczasowy materiał wyjaśnił sprawę do rozstrzygnięcia.
Prawo materialne stanowi punkt odniesienia dla procesowej podstawy
kasacyjnej. Nie każde naruszenie przepisów prawa procesowego przesądza o
zasadności skargi kasacyjnej, lecz tylko takie uchybienie, które mogło mieć istotny
wpływ na wynik sprawy (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.). O wyniku sprawy decyduje zaś
prawo materialne. Nie inaczej analizuje się przesłankę przedsądu z art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c.
Skarżący upatruje oczywistą zasadność skargi wyłącznie w naruszeniu
przepisów prawa procesowego, co w świetle wyżej wskazanych argumentów, nie
może odnieść pozytywnego skutku w postaci przyjęcie skargi do rozpoznania.
Ponadto, utożsamianie oczywistej zasadności skargi z uchybieniem przepisom o
ocenie materiału dowodowego stoi w sprzeczności z kognicją Sądu Najwyższego
wyznaczoną przez art. 3983 § 3 k.p.c. Wyłączenie w art. 3983 § 3 k.p.c. z podstaw
skargi kasacyjnej zarzutów dotyczących oceny dowodów pozbawia skarżącego
możliwości powoływania się na zarzut naruszenia zasady swobodnej oceny
dowodów przewidzianej w art. 233 § 1 k.p.c., a taki przepis powołał skarżący w
III USK 46/24
5
podstawach kasacyjnych. Artykuł 3983 § 3 k.p.c. wprawdzie nie wskazuje expressis
verbis konkretnych przepisów, których naruszenie, w związku z ustalaniem faktów i
przeprowadzaniem oceny dowodów, nie może być przedmiotem zarzutów
wypełniających drugą podstawę kasacyjną, nie ulega jednak wątpliwości, że
obejmuje on art. 233 k.p.c., bowiem właśnie ten przepis określa kryteria oceny
wiarygodności i mocy dowodów (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 26 kwietnia
2006 r., V CSK 11/06, LEX nr 230204; z dnia 4 stycznia 2007 r., V CSK 364/06,
LEX nr 238975; z dnia 5 września 2008 r., II UK 370/07, LEX nr 785533; z dnia 23
września 2005 r., III CSK 13/05, OSNC 2006 Nr 4, poz. 76; z dnia 19 października
2010 r., II PK 96/10, LEX nr 687025; z dnia 24 listopada 2010 r., I UK 128/10, LEX
nr 707405 oraz z dnia 24 listopada 2010 r., I PK 107/10, LEX nr 737366). Oznacza
to, że spór o ocenę poszczególnych dowodów i ustalenie stanu faktycznego nie
może być przenoszony do postępowania przed Sądem Najwyższym, który jest
związany - zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c. - ustaleniami faktycznymi stanowiącymi
podstawę zaskarżonego orzeczenia (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29
października 2008 r., IV CSK 228/08, LEX nr 513257).
Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w sprawie nie występuje
powołana przez skarżącego przesłanka przedsądu, wobec czego Sąd Najwyższy
na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania, orzekając o kosztach postępowania kasacyjnego stosownie do art. 98
§ 1 i 3 w związku art. 39821 k.p.c.
[SOP]
[a.ł]
