III USK 44/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 marca 2025 r.
SSN Agnieszka Żywicka
w sprawie z odwołania A. K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Legnicy
o wysokość renty rodzinnej,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 18
marca 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego we
Wrocławiu
z dnia 24 kwietnia 2023 r., sygn. akt III AUa 1743/21,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
[SOP]
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 18 marca 2025 r. oddalił
apelację wniesioną przez A.K. od wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy z 14 lipca
2021 r., oddalającego odwołanie A.K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych Oddział w Legnicy z 29 kwietnia 2020 r., odmawiającej ubezpieczonej
przeliczenia renty rodzinnej uzyskanej po śmierci męża P.K.; w pkt II. odstąpił od
obciążania ubezpieczonej kosztami postępowania apelacyjnego.
Powyższe rozstrzygniecie Sąd pierwszej instancji oparł o następujące
ustalenia faktyczne:
III USK 44/24
2
Ubezpieczona wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego we
Wrocławiu z 24 kwietnia 2023 r., zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając:
1) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
- art. 244 § 1 i 2 k.p.c. polegające na błędnej wykładni w/w przepisów i
przyjęciu, że wszystkie dokumenty przedłożone przez skarżącą wraz z apelacją
mają charakter dokumentów prywatnych i podlegają weryfikacji,
- art. 73 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z
FUS, art. 88 Kart Nauczyciela polegające na uznaniu, że w chwili śmierci P. K. nie
spełniał przesłanek do uznania, że nabył prawo do emerytury nauczycielskiej -
skarżąca nie wykazała 20 letniego okresu pracy P.K. w szczególnym charakterze;
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik
sprawy, a mianowicie art. 233 k.p.c. polegające na zupełnie dowolnej ocenie
wartości dowodowej dokumentów przedłożonych w toku postępowania
apelacyjnego potwierdzających pracę P.K. na stanowisku nauczyciela w latach
1977-1982.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca powołała
się na art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c. czyli potrzebę wykładni i oczywistą zasadność
skargi.
W uzasadnieniu wniosku wskazała, że wraz z apelacją skarżąca przedłożyła
dokumenty, w tym zaświadczenie wydane przez Urząd Miasta i Gminy w K. z 8
września 2021 r., wydane na podstawie akt osobowych, w którym działająca z
upoważnienia Burmistrza Naczelnik Wydziału Oświaty i Kultury wykazała zakres
pracy P.K. w Szkole Podstawowej Nr […] w K. W/w zaświadczenie zostało wydane
przez organ władzy i w ramach jego kompetencji. Jej zdaniem istniejące dokumenty
źródłowe stanowiące podstawę do wydania przez Urząd Miasta i Gminy
zaświadczenia z dnia 8 września 2021 r. nie pozostawiają wątpliwości co do
zakresu pracy P.K. Powyższe rozważania wskazują, że skarga kasacyjną jest
oczywiście zasadna.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),
III USK 44/24
3
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada
również dodać, iż zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne
skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do
rozpoznania i jego uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej
jedna z okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c.,
a jego uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście,
biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania
skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym)
środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej
instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej
charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości
stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń
faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia.
Wypada także przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem
judykatury skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone tą
skargą orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste
naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby
dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania
prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS
2002 nr 20, poz. 494 oraz z 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003
nr 18, poz. 437) i jest możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy orzeczenie jest
niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni
przepisami prawa (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 30 stycznia 1963 r., II CZ
3/63, OSPiKA 1963 nr 11, poz. 286). Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej
na przesłankę zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje go zatem do
przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania kwalifikowanej
postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na
jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
III USK 44/24
4
prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście uzasadnioną, tj.
podlegającą uwzględnieniu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 grudnia
2009 r., II PK 223/09, LEX nr 585777 oraz z 3 lutego 2010 r., II PK 304/09,
LEX nr 602695).
Wypada także przypomnieć, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z
uwagi na potrzebę wykładni przepisów prawa rodzi po stronie skarżącego
obowiązek określenia, które przepisy wymagają wykładni Sądu Najwyższego, ze
wskazaniem, na czym polegają związane z tym poważne wątpliwości, lub z
przedstawieniem rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, Biuletyn SN 2002 nr 7, s. 10).
Ponadto konieczne jest opisanie tych wątpliwości lub rozbieżności, wskazanie
argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także
przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (por. m.in. postanowienie Sądu
Najwyższego z 3 listopada 2003 r., II UK 184/03, z 22 czerwca 2004 r., III UK
103/04, czy też z 17 grudnia 2007 r., I PK 233/07). W przypadku powoływania się
na rozbieżności w orzecznictwie konieczne jest także, choćby przykładowe,
wskazanie orzeczeń, w których ten sam przepis prawa byłyby odmiennie
wykładany.
Oceniając wniosek skarżącej przy uwzględnieniu wyżej opisanych kryteriów
Sąd Najwyższy stwierdza przede wszystkim, że nie zawiera on uzasadnienia, które
przedstawiałoby jurydyczną argumentację wykazującą wątpliwości (które muszą
być poważne) uzasadniających potrzebę dokonania wykładni wymienionego tam
przepisu. Taką samą wadą dotknięty jest wniosek o przyjęcie skargi w kontekście
wykazania jej oczywistej zasadności.
Tymczasem, w myśl art. 3984 § 2 k.p.c., oprócz wymagań przewidzianych w
§ 1 tego przepisu, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do
rozpoznania i jego uzasadnienie. Jest to szczególne i samoistne wymaganie skargi
kasacyjnej, którego nie można mylić z wymaganiem konstrukcyjnym dotyczącym
przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.).
Wymaganie wynikające z art. 3984 § 2 k.p.c. wiąże się bowiem wyłącznie z
instytucją przesądu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie podkreśla się
zaś w tym względzie, że ze względu na odmienny cel instytucji przedsądu oraz jej
III USK 44/24
5
odrębne i kwalifikowane przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.,
wskazanie i uzasadnienie okoliczności, które miałby decydować o poddaniu skargi
kasacyjnej merytorycznej ocenie, nie może polegać na odwołaniu się do podstaw
kasacyjnych i ich uzasadnienia.
Przede wszystkim jednak argumentacja mająca uzasadniać oczywistą
zasadność skargi kasacyjnej, ogranicza się do przedstawienia stanu faktycznego
sprawy wynikającego z dokonanej przez skarżącą własnej oceny zebranego w tej
sprawie materiału dowodowego. Z całą pewnością brakuje jej zatem waloru
ogólności i uniwersalności, a co szczególnie znamienne, w istocie stanowi ona
próbę podważenia przeprowadzonej przez Sąd drugiej instancji oceny materiału
dowodowego oraz dokonanych na tej podstawie ustaleń faktycznych, z których Sąd
ten wyprowadził wniosek, że brak jest dowodów potwierdzających fakt, że zmarły
wykonywał pracę, która podlegałaby uwzględnieniu jako praca nauczycielska.
Sąd Najwyższy podkreśla w związku z tym, że powoływanie się na błąd w
przeprowadzonej ocenie dowodów i dokonanych na tej podstawie ustaleniach
faktycznych nie może być podstawą skargi kasacyjnej (art. 3983 § 3 k.p.c.),
ponieważ ustalenia te są wynikiem swobodnej oceny dowodów dokonywanej przez
sąd meriti. Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c., jest natomiast związany
ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, co
oznacza, że w przypadku poddania skargi kasacyjnej merytorycznej ocenie i tak
musiałby uwzględnić owe ustalenia faktyczne przy rozpatrywaniu powołanych w
skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego, którego przepisy stanowiły
podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku.
Uwzględniając powyższe motywy Sąd Najwyższy jest więc zdania, że
sformułowany przez skarżącą wniosek o przyjęcie jej skargi kasacyjnej do
rozpoznania nie wykazuje potrzeby poddania owej skargi merytorycznej ocenie.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
[a.ł]
III USK 44/24
6
