III USK 371/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 6 listopada 2025 r.
SSN Agnieszka Góra-Błaszczykowska
w sprawie z odwołania K. K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Rzeszowie
o emeryturę pomostową,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 6
listopada 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w
Rzeszowie
z dnia 9 lipca 2024 r., sygn. akt III AUa 69/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od odwołującego się na rzecz organu rentowego
kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) zł wraz z ustawowymi
odsetkami za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
zobowiązanemu orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu
kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Decyzją z 4 kwietnia 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w
Rzeszowie na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o
emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz.
504 ze zm.) oraz ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych
(Dz. U. z 2023 r. poz. 164), odmówił wnioskodawcy K. K. prawa do emerytury
III USK 371/24
2
pomostowej na podstawie art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, ponieważ po
dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał on prac w szczególnych warunkach lub o
szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ww. ustawy o emeryturach
pomostowych.
Wyrokiem z dnia 14 listopada 2023 r., Sąd Okręgowy w Przemyślu oddalił
odwołanie.
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 9 lipca 2024 r., oddalił
apelację. Sąd Apelacyjny w pełni podzielił i przyjął za własne ustalenia faktyczne i
rozważania prawne poczynione przez Sąd I instancji. Wnioskodawca nie spełnił
jednej z wymaganych przesłanek z art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, a
więc nie może otrzymać prawa do emerytury pomostowej według tej podstawy
prawnej, ponieważ po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał pracy w szczególnych
warunkach w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.
Odnośnie do naruszenia art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych, Sąd
Apelacyjny stwierdził, że aby uniknąć obowiązku wykazania pracy w szczególnych
warunkach lub o szczególnym charakterze po dniu 31 grudnia 2008 r. w rozumieniu
art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, konieczne jest wykazanie
okresu pracy w szczególnych warunkach wyłącznie w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3
ustawy o emeryturach pomostowych przed tym dniem (w wymiarze co najmniej 15
lat).W sprawie natomiast ustalono, że praca wnioskodawcy może spełniać warunki
(i je spełnia) z przepisów dotychczasowych, tj. z art. 32 i 33 ustawy emerytalnej, to
nie spełnia warunku z art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, a w tym
przypadku cały ten okres zatrudnienia wnioskodawcy musiałby być kwalifikowany
wyłącznie na podstawie art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, z
pominięciem przepisów dotychczasowych, tj. art. 32 i 33 ustawy emerytalnej.
Wnioskodawca zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w całości.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniono jej
oczywistą zasadnością wyrażającą się „w oddaleniu apelacji wnioskodawcy jako
bezzasadnej przy przyjęciu, iż wnioskodawca nie spełnia łącznie warunków do
przyznania emerytury pomostowej, tj. nie spełnia warunku przewidzianego w art. 4
pkt 6) ustawy o emeryturach pomostowych poprzez fakt, iż nie wykonywał po dniu
31 grudnia 2008 roku pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym
III USK 371/24
3
charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych,
podczas gdy wnioskodawca taką pracę wykonywał, a ponadto wskazać należy, iż:
na przesłanki nabycia prawa do emerytury pomostowej należy patrzeć w sposób
całościowy i umieszczać je w pewnym kontekście związanym z sytuacją życiową
pracownika. Skupienie się jedynie na okresie wykonywania pracy przez
ubezpieczonego po 31 grudnia 2008 r. i wyprowadzanie wniosków dotyczących
warunków spełnienia przesłanek nabycia prawa do emerytury pomostowej,
określonych w art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, powoduje zatracenie
pewnego kontekstu, do którego uchwycenia konieczne jest szersze spojrzenie na
cel wprowadzenia analizowanych przepisów.
W uzasadnieniu wniosku, skarżący wskazał, że „Sąd II instancji – w ocenie
wnioskodawcy błędnie – uznał, że powoływanie się na wyrok SN z 18 października
2022 r., I USKP 108/21 jest chybione, odnosi się do zupełnie innej przesłanki
legitymowania się okresem co najmniej 2-miesięcznym pracy w warunkach
szczególnych po 31 grudnia 2008 r. nie zaś uznaniem, że można się legitymować
tylko pracą w warunkach szczególnych na gruncie ustawy o emeryturach u rentach
z FUS”. Ponadto, że „Zgodnie z prawidłowymi zdaniem Sądu Apelacyjnego w
Rzeszowie ustaleniami Sądu Okręgowego w Przemyślu ubezpieczony nie spełnił
warunków wskazanych w z art. 49 ust. 1 w związku z art. 4 pkt 6 ustawy o
emeryturach pomostowych oraz nie wykonywał po dniu 31 grudnia 2008 r. prac w
szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i
3 ustawy o emeryturach pomostowych stale i w pełnym wymiarze czasu, a więc nie
spełniał również warunków do przyznania prawa do emerytury pomostowej
wynikających z art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych.”. Skarżący stwierdził, że
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona wobec naruszeń przepisów prawa
materialnego przez Sąd Apelacyjny w Rzeszowie - skutkujących niezgodnym z
prawem rozstrzygnięciem, które to uchybienia w niewątpliwy sposób decydowały o
wyniku przedmiotowej sprawy. Skarżący „przedstawił dowody, okoliczności i
zdarzenia, które powinny skutkować uznaniem jego roszczeń zawartych w
złożonym przez niego odwołaniu oraz następnie w złożonej przez niego apelacji.”
III USK 371/24
4
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o odmowę
przyjęcia jej do rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego
według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę
kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne
(pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi
nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).
Zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne skargi kasacyjnej,
skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego
uzasadnienie. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien
wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w
powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie winno zawierać
argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w
ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga
kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od
każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w
sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego.
Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem
weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego
orzeczenia.
Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na przesłankę zawartą w art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje go do przedstawienia wywodu prawnego
zmierzającego do wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa
materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima
facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy do
uznania skargi za oczywiście uzasadnioną, tj. podlegającą uwzględnieniu (por.
postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11 grudnia 2009 r., II PK 223/09 oraz z
dnia 3 lutego 2010 r., II PK 304/09). Innymi słowy, jeżeli skarżący powołuje się na
III USK 371/24
5
oczywistą zasadność skargi, to powinien zawrzeć w niej wywód prawny, z którego
ta oczywista zasadność będzie wynikała. Ma to być przy tym zasadność łatwo
dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 7 maja 2010 r., V CSK 459/09).
Oceniany w niniejszym postępowaniu wniosek skarżącego nie spełnia wyżej
określonych kryteriów. Skarżący nie wykazał kwalifikowanego naruszenia
przepisów prawa materialnego mającego wpływ na rozstrzygnięcie tej sprawy.
Uwzględniając całościowo skargę kasacyjnej, na wstępnie konieczne jest
wyjaśnienie, że sądy powszechne jak i Sąd Najwyższy nie są organami tworzącymi
prawo, ale stosującym obowiązujące normy prawne. Normy prawne wyznaczają
zatem granice, w których sądy powszechne jak i Sąd Najwyższy mogą wydać
rozstrzygnięcie. Ustawodawca ustanowił przepisy ustawy o emeryturach
pomostowych i nie przewidział w nich jako okoliczności istotnej dla rozstrzygania o
prawie do emerytury pomostowych „kontekstu związanego z sytuacją życiową
pracownika”. Dlatego nie jest uzasadniony zarzut skarżącego nieuwzględnienia tej
okoliczności przez Sąd Apelacyjny w zaskarżonym wyroku i oczekiwanie od Sądu
Najwyższego, że okoliczność taka (nieuwzględnienie w zaskarżonym wyroku
całościowego kontekstu związanego z sytuacją życiową pracownika) uzasadnia
zarzut naruszenia prawa materialnego i przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
W sprawie ustalono, że praca wnioskodawcy zarówno przed 1 stycznia 2009
r. jak i po 31 grudnia 2008 r., nie była pracą w szczególnych
warunkach/charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach
pomostowych; nie była pracą bezpośrednio przy obsłudze agregatów i urządzeń do
produkcji metali nieżelaznych czy pracą mechaników lotniczych związaną z
bezpośrednią obsługą potwierdzającą bezpieczeństwo statków powietrznych na
płycie lotniska. Jednocześnie Sąd Apelacyjny stwierdził (a z twierdzeniem tym
skarżący się zgadza - zob. uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania), że ubezpieczony nie spełnił warunków wskazanych w z art. 49 ust. 1
w związku z art. 4 pkt 6 ustawy o emeryturach pomostowych oraz nie wykonywał
po dniu 31 grudnia 2008 r. prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym
charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych stale
i w pełnym wymiarze czasu. W skardze kasacyjnej nie wyjaśniono na czym miałaby
III USK 371/24
6
polegać błędna wykładnia ww. przepisów lub ich błędne zastosowanie w ustalonym
stanie faktycznym. Nie jest uzasadnieniem dla zarzutu naruszenia prawa
materialnego, a tym bardziej oczywistego naruszenia, kwestionowanie ustaleń
faktycznych dokonanych przez Sąd Apelacyjny.
Odnosząc się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2002 r. I
USKP 108/21, który w wielu fragmentach – podobnie jak skarżący – odwołuje się
do uzasadnienia uchwały Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2022 r., III UZP 2/22
OSNP 2023/1/6, odwołanie do tych orzeczeń nie uzasadnia twierdzenia o
oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ze względu na naruszenia prawa
materialnego wskazane w skardze. W niniejszej sprawie ustalono, że po dniu 31
grudnia 2008 r. skarżący w ogóle nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach
lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 19
grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, nie miało więc miejsca naruszenie
przywoływanych w skardze przepisów praw materialnego.
Mając na względzie przedstawione argumenty, Sąd Najwyższy, na
podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. oraz art. 108 § 1 i art. 98 § 1, 11 k.p.c. w związku art.
39821 k.p.c. w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z § 9 ust. 2 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za
czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935), orzekł jak w sentencji..
[KK]
[a.ł]
