III USK 326/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Leszek Bielecki
Dnia 2 lipca 2025 r.
w sprawie z odwołania U. Z.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Rzeszowie
o rentę,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 2 lipca
2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w
Rzeszowie
z dnia 12 czerwca 2024 r., sygn. akt III AUa 749/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
wyrokiem z 12 czerwca 2024 r., III AUa 749/23, oddalił apelację Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Rzeszowie od wyroku Sądu Okręgowego w
Rzeszowie z 5 października 2023 r., IV U 1534/22, którym zmieniono zaskarżoną
przez odwołującą się U. Z. decyzję organu rentowego z 12 października 2022 r. w
ten sposób, że przyznano jej prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do
pracy za okres od 1 lipca 2022 r. do 31 grudnia 2025 r.
Organ rentowy w całości zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą
kasacyjną. Wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c., jako oczywiście uzasadnionej, wobec rażącego naruszenia
III USK 326/24
2
przepisów prawa materialnego, tj. art. 57 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998
r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.
U. z 2024 r., poz. 1631 ze zm. dalej jako ustawa rentowa) w związku z art. 58 ust. 1
pkt 2 tej ustawy, przez ustalenie dla wnioskodawczyni prawa do renty z tytułu
częściowej niezdolności do pracy na okres od dnia 1 lipca 2022 r. do dnia 31 grudnia
2025 r., mimo tego, iż wnioskodawczyni ani przed dniem powstania niezdolności do
pracy ani przed dniem złożenia wniosku o rentę nie posiadała wymaganych okresów
składkowych i nieskładkowych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia w celu jej merytorycznego
rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę
kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne
(pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi
nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).
Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż
tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2
k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności powołane przez
skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.
Ponadto dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo
jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej
funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią
instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie
stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie (por. postanowienie
Sądu Najwyższego z 14 września 2016 r., V CSK 143/16, LEX nr 2135552; z 21
III USK 326/24
3
czerwca 2016 r., V CSK 21/16, LEX nr 2069457; z 1 grudnia 2015 r., I PK 71/15, LEX
nr 2021944).
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący organ
powołał się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., tj. oczywistą zasadność skargi.
Jeżeli skarżący powołuje się na oczywistą zasadność skargi, to powinien
zawrzeć w niej wywód prawny, z którego ta oczywista zasadność będzie wynikała.
Ma to być przy tym zasadność łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze
skargi (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 3 marca 2012 r., II PK 294/11, LEX
nr 1214578). Ponadto z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika konieczność nie tylko
powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale
również wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący
musi wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się „oczywistość” zasadności skargi
oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest oczywiście
uzasadniona. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu
(przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona. Skarżący powinien więc w wywodzie prawnym wykazać
kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego
polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu
podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 14 lipca
2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 75; z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06,
LEX nr 198531; z 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126; z 1 stycznia 2012
r., I PK 104/11, LEX nr 1215774).
Ponadto przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej w ujęciu art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c. rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej
instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Oczywiste
naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna natychmiast, bez potrzeby
dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania
prawa z brzmieniem przepisów albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji
(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr
453107; z 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109; z 26 lutego 2001 r., I PKN
15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494; z 17 października 2001 r., I PKN 157/01,
OSNP 2003 nr 18, poz. 437; z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz.
III USK 326/24
4
100 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr
375616). Oznacza to, że we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne jest powołanie konkretnych przepisów prawa,
z którymi wyrok sądu drugiej instancji jest w oczywisty sposób sprzeczny (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr
1675171). Przyjmuje się, że nie spełnia tych wymagań odwołanie się do podstaw
kasacyjnych i opatrzenie zawartego tam zarzutu dodatkowo określeniem „rażącego”,
„ewidentnego”, „kwalifikowanego” lub „oczywistego”, jeżeli nie zostanie wykazane, w
czym przejawia się oczywistość wydania wadliwego orzeczenia (por. postanowienia
Sądu Najwyższego: z 5 lutego 2014 r., III PK 86/13, LEX nr 1644571; z 20 sierpnia
2014 r., II CSK 77/14, LEX nr 1511117; z 11 kwietnia 2018 r., III UK 98/17, LEX nr
2497587). Chodzi zatem o taką sytuację, gdy nie tylko zgłoszony zarzut naruszenia
przepisu prawa jest słuszny, ale także stwierdzona nieprawidłowość jest tego rodzaju,
że powoduje jaskrawą wadliwość zaskarżonego orzeczenia (por. postanowienie
Sądu Najwyższego z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, LEX nr 2057365).
Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania nie spełnia powołanej przesłanki,
a jej uzasadnienie w istocie zmierzało do zakwestionowania przyjętych w sprawie
ustaleń faktycznych, z których wynikało, że odwołująca się w dacie 1 kwietnia 2021
r. posiadała łącznie 5 lat i 8 dni okresów składkowych i nieskładkowych w
dziesięcioleciu przed powstaniem niezdolności, a sama niezdolność powstała w
czasie podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Powołani w sprawie biegli przed
Sądem zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, w sposób jednoznaczny wskazali,
że częściowa niezdolność do pracy powstała zdecydowanie w okresie późniejszym,
niż ten który podnosił organ rentowy. Zatem podnoszone przez organ rentowy w tym
zakresie argumenty nie mogą stanowić polemiki z oceną dowodów i wynikającymi z
niej ustaleniami faktycznymi, ponieważ zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. nie podlega ona
kontroli kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w sprawie nie występuje
powołana przez skarżący organ przesłanka przedsądu, wobec czego Sąd Najwyższy
na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
[r.g.]
III USK 326/24
5
