III USK 320/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 9 października 2025 r.
SSN Jarosław Sobutka
w sprawie z odwołania L.K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Opolu
w przedmiocie skargi na bezczynność organu,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 9
października 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego we
Wrocławiu
z dnia 19 stycznia 2024 r., sygn. akt III AUa 1071/22,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
DS
UZASADNIENIE
Wnioskodawca L.K. wniósł odwołanie w trybie art. 4779 § 4 k.p.c. od
„milczącej” decyzji ZUS o oddaleniu wniosku złożonego w trybie art. 114 ustawy o
emeryturach i rentach FUS i ponowne ustalenie przez organ rentowy prawa do
świadczenia i przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, zaskarżając
ją w całości. Skarżący zarzucił sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z treścią
zebranego w sprawie materiału, która miała wpływ na treść zaskarżonej decyzji,
wyrażającą się w przyjęciu, że skarżący nie jest niezdolny do pracy oraz nie spełnił
warunków określonych w art. 57 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o emeryturach i rentach
FUS. W uzasadnieniu odwołania wnioskodawca podniósł m.in., że ZUS nie
III USK 320/24
2
rozpoznał wniosku z 16 lutego 2019 r., skierowanego do ZUS Wydział Umów
Międzynarodowych w Zielonej Górze o ponowne ustalenie przez organ rentowy
prawa do świadczenia. Na rozprawie w dniu 27 maja 2022 r. pełnomocnik
wnioskodawcy sprecyzował żądanie, jako skargę na bezczynność organu i podał,
że stanowi ona „klasyczne odwołanie”.
Sąd Okręgowy w Opolu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych,
wyrokiem z 30 maja 2022 r. (sygn. akt V U156/22), wydanym w sprawie L.K.,
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu, w przedmiocie
skargi na bezczynność organu oddalił odwołanie oraz zasądził od wnioskodawcy
L.K., na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu kwotę 180 zł,
wraz z odsetkami liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia
zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Na skutek apelacji odwołującego, Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydział
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 19 stycznia 2024 r. (sygn. akt III
AUa 1071/22), oddalił apelację.
Skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego od wyroku Sądu Apelacyjnego we
Wrocławiu wywiódł odwołujący, zaskarżając judykat w całości, zarzucając
rozstrzygnięciu naruszenia przez Sąd II instancji prawa materialnego, o którym
mowa w art. art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c., tj.: art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 1998 r. (Dz.U. Nr
162, poz. 1118; t.j. z dnia 25 maja 2023 r., Dz.U. z 2023 r., poz. 1251), poprzez jego
niewłaściwe niezastosowanie, pomimo że roszczenie o przyznanie skarżącemu
świadczeń rentowych należnych od dnia złożenia pierwotnego wniosku, tj. od 13
grudnia 2016 r., było przedmiotem odwołania złożonego w niniejszej sprawie, a
przedtem żądanie to zostało zgłoszone Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych.
W związku z powyższym, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku,
w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Opolu Wydziałowi V Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz
zasądzenie od organu rentowego na rzecz skarżącego kosztów procesu wg norm
przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu wszczętym
wniesieniem skargi.
III USK 320/24
3
Skarżący wniósł także o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, z uwagi
na fakt, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, co zdaniem skarżącego
możliwe jest do stwierdzenia bez pogłębionej analizy zaskarżonego wyroku.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikuje się do przyjęcia i merytorycznego
rozpoznania.
Na wstępie należy przypomnieć, że skarga kasacyjna podlega badaniu (na
etapie przedsądu) w zakresie spełnienia przez nią warunków formalnych. Zgodnie z
art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,
jeżeli istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi
nieważność postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Nakładając na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej
przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego
przedsądu, ustawodawca zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny
środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje
publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do
czterech ma, w konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania ustrojowo i procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych
przypadkach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a
skarga nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej jednostkowej
sprawie. Ostatecznie, nie w każdej sprawie, nawet takiej, w której prawomocne
orzeczenie zostało wydane w warunkach błędu w subsumpcji, czy też wyniku
wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. W
przeciwnym bowiem razie Sąd Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym
przepisom, sądem trzeciej instancji, a jego zadaniem nie jest przecież dokonywanie
korekty ewentualnych błędów w zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w
każdej indywidualnej sprawie. Podkreślenia wymaga także, że wniosek o przyjęcie
III USK 320/24
4
skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu,
natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero
po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania.
Oba te elementy muszą być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie
przedstawione i uzasadnione – czego w niniejszej sprawie zabrakło. Skarga
kasacyjna powinna być więc tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd
Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych
elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich domyślać (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z 19 maja 2022 r., I USK 434/21, Legalis nr
2740849).
W motywach wniosku opartego na przesłance przedsądu, jaką jest oczywista
zasadność skargi kasacyjnej, powinien być zawarty wywód prawny wyjaśniający, w
czym wyraża się owa oczywistość i przedstawione argumenty na poparcie tych
twierdzeń (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 kwietnia 2006 r., II CZ
28/06, LEX nr 198531; z 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035; z 9
stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07,
LEX nr 448205; z 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z 5 września
2008 r., I CZ 64/08, LEX nr 512050). O ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że
jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do dalszego jej
rozpoznania niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia
przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości
widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez
potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy przepisów
prawa i doszukiwania się ich znaczenia (tak m.in. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274; z 22 stycznia
2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616; z 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr
453107; z 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364; z 21 maja 2008 r., I UK
11/08, LEX nr 491538 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134). W
judykaturze podkreśla się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa
materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało
wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet
III USK 320/24
5
oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego:
z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z 11 stycznia 2008 r.,
I UK 285/07, LEX nr 442743; z 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z 9
czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133). Strona skarżąca nie przedstawiła
jakichkolwiek wywodów, które mogłyby uzasadniać oczywistą zasadność
wniesionej skargi kasacyjnej. Argumentacja mająca przemawiać za oczywistością
skargi kasacyjnej sprowadzała się jedynie do stwierdzenia, że analiza
zaskarżonego wyroku nie wymaga pogłębionych dociekań, aby stwierdzić
oczywistą zasadność wniesionej skargi kasacyjnej. Tego typu konstruowanie
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej nie spełnia wymogów z art. 3989 § 1 pkt 4
k.p.c., a nie jest rolą Sądu Najwyższego doszukiwanie się w nadzwyczajnym
środku zaskarżenia argumentacji, która mogłaby stanowić podstawy do przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania. Ustawodawca w sposób niebudzący wątpliwości
przeniósł ten obowiązek na stronę, która w przedmiotowej sprawie z tego zadania
się nie wywiązała.
Z uwagi na powyższe Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
DS.
[a.ł]
