III USK 292/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 czerwca 2025 r.
SSN Leszek Bielecki
w sprawie z odwołania D.M.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w Poznaniu
o emeryturę,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 25
czerwca 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w
Poznaniu
z dnia 6 lutego 2024 r., sygn. akt III AUa 459/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od organu rentowego na rzecz odwołującej się
tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego kwotę 240 zł
(dwieście czterdzieści złotych) z ustawowymi odsetkami za czas
po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu
orzeczenia do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
wyrokiem z 6 lutego 2024 r., III AUa 459/23, oddalił apelację organu rentowego
wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z 4 lipca 2018 r., VIII U
III USK 292/24
2
2526/17, zmieniającego decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w
Poznaniu z 31 lipca 2017 r. odmawiającej przyznania D.M. prawa do emerytury.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ rentowy,
zaskarżając go w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
organ rentowy wskazał, że skarga jest oczywiście uzasadniona, albowiem wyrok
Sądu Apelacyjnego został wydany wbrew jednoznacznemu brzmieniu przepisów
prawa, w szczególności § 2 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego
1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych
warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r. nr 8 poz. 43 ze zm.),
wskazującymi na wymóg pracy wykonywanej w pełnym wymiarze czasu pracy przy
jednoczesnym braku przepisów stanowiących podstawę objęcia odwołującej
skróconym czasem pracy, w wymiarze 6 godzin dziennie w 5 dniowym tygodniu
pracy (30 godzin tygodniowo).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną ubezpieczona wniosła o wydanie
postanowienia odmawiającego przyjęcia jej do rozpoznania oraz zasądzenie od
skarżącego organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu
kasacyjnym według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego
rozpoznania.
Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Funkcje
postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do
rozpoznania i jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w
III USK 292/24
3
konkretnej sprawie zachodzą istotne okoliczności przemawiające za interwencją
Sądu Najwyższego.
Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż
tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2
k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności
powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.
Ponadto dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest
uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje
publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest
trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w
zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z 14 września 2016 r., V CSK 143/16, LEX nr
2135552; z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, LEX nr 2069457; z 1 grudnia 2015 r.,
I PK 71/15, LEX nr 2021944).
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał
się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (oczywista zasadność).
Jeżeli skarżący powołuje się na oczywistą zasadność skargi, to powinien
zawrzeć w niej wywód prawny, z którego ta oczywista zasadność będzie wynikała.
Ma to być przy tym zasadność łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze
skargi (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 3 marca 2012 r., II PK 294/11,
LEX nr 1214578). Ponadto z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika konieczność nie tylko
powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,
ale również wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że
skarżący musi wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się „oczywistość”
zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest
oczywiście uzasadniona. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego
przepisu nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona. Skarżący powinien więc w wywodzie prawnym wykazać
III USK 292/24
4
kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego
polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu
podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 14 lipca
2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 75; z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06,
LEX nr 198531; z 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126; z 1 stycznia 2012
r., I PK 104/11, LEX nr 1215774).
Ponadto przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej w ujęciu art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c. rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej
instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Oczywiste
naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna natychmiast, bez
potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub
stosowania prawa z brzmieniem przepisów albo powszechnie przyjętymi regułami
interpretacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 lutego 2008 r., II UK
317/07, LEX nr 453107; z 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109; z 26
lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494; z 17 października
2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18, poz. 437; z 8 marca 2002 r., I PKN
341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 22 stycznia
2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616). Oznacza to, że we wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne jest
powołanie konkretnych przepisów prawa, z którymi wyrok sądu drugiej instancji jest
w oczywisty sposób sprzeczny (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 30
listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171). Przyjmuje się, że nie spełnia tych
wymagań odwołanie się do podstaw kasacyjnych i opatrzenie zawartego tam
zarzutu dodatkowo określeniem „rażącego”, „ewidentnego”, „kwalifikowanego” lub
„oczywistego”, jeżeli nie zostanie wykazane, w czym przejawia się oczywistość
wydania wadliwego orzeczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 5 lutego
2014 r., III PK 86/13, LEX nr 1644571; z 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, LEX nr
1511117; z 11 kwietnia 2018 r., III UK 98/17, LEX nr 2497587). Chodzi zatem o
taką sytuację, gdy nie tylko zgłoszony zarzut naruszenia przepisu prawa jest
słuszny, ale także stwierdzona nieprawidłowość jest tego rodzaju, że powoduje
jaskrawą wadliwość zaskarżonego orzeczenia (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, LEX nr 2057365).
III USK 292/24
5
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że
skarżąca nie sformułowała prawidłowo wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania.
Praca w szczególnych warunkach, uprawniająca do wcześniejszej emerytury, to
tylko praca wymieniona w rozporządzeniu z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku
emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w
szczególnym charakterze, wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy
obowiązującym na danym stanowisku. Rodzaje prac w szczególnych warunkach
wyróżnia kryterium merytoryczne i formalne (wyrok Sądu Najwyższego z 10 lutego
2009 r., II UK 199/08). Pierwsze kryterium zależy od wykonywania zatrudnienia
stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach. Drugie
kryterium natomiast wymaga aby praca ta była wymieniona w załączniku do
rozporządzenia z 7 lutego 1983 r.
W sprawie tej ustalano, że ubezpieczona wykonywała w spornym okresie
pracę w warunkach szczególnych, o której mowa w wykazie A dział XI poz. 3
stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. Pracę
tę wykonywała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, który w jej przypadku
wynosił 6 godzin dziennie w 5 dniowym systemie pracy. Taki wymiar czasu pracy
obowiązywał wszystkich pracowników z jej działu. Był to zatem jej pełny wymiar
czasu pracy na danym stanowisku.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji na
podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c.
[SOP]
III USK 292/24
6
