III USK 288/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 czerwca 2025 r.
SSN Leszek Bielecki
w sprawie z odwołania P. Z.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Opolu
o zasiłek chorobowy,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 25
czerwca 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w
Opolu
z dnia 9 kwietnia 2024 r., sygn. akt V Ua 16/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od organu rentowego na rzecz odwołującego się
tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego kwotę 240 zł
(dwieście czterdzieści złotych) z ustawowymi odsetkami za czas
po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu
orzeczenia do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Opolu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
wyrokiem z 9 kwietnia 2024 r., V Ua 16/23, po rozpoznaniu apelacji organu
rentowego oraz odwołującego się P. Z., zmienił w punktach I i II wyrok Sądu
Rejonowego w Opolu z 16 listopada 2022 r., IV U 59/20, w ten sposób, że w
punkcie I. przyznał wnioskodawcy prawo do zasiłku chorobowego za okres od 4
listopada do 17 grudnia 2014 r., od 1 do 26 lipca 2015 r., od 15 do 22 października
III USK 288/24
2
2015 r. oraz ustalił, że wnioskodawca nie jest zobligowany do zwrotu pobranego
zasiłku chorobowego za wyżej wskazany okres; w punkcie II zmienił zaskarżony
wyrok w pkt IV w ten sposób, że zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
Oddział w Opolu na rzecz wnioskodawcy kwotę 270 zł tytułem zwrotu kosztów
zastępstwa procesowego; w punkcie III. dalej idącą apelację organu rentowego
oraz apelację wnioskodawcy oddalił; w punkcie IV zniósł wzajemnie koszty
postępowania apelacyjnego między stronami.
Organ rentowy zaskarżył powyższy wyrok w części, tj. w zakresie punktów I,
II, IV oraz punkt III w zakresie w jakim Sąd oddalił dalej idącą apelację organu
rentowego. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania sformułował
istotne zagadnienie prawne: Czy czynność zlecenia - podmiotowi trzeciemu - przez
osobę prowadzącą jednoosobową pozarolniczą działalność gospodarczą, w okresie
orzeczonej niezdolności do pracy, wystawienia faktury VAT za prace budowalne, w
okresach dowolnie przez siebie wybranych niewynikających z żadnej umowy
i rodzących skutki podatkowe, stanowi pracę zarobkową w rozumieniu art. 17 ust. 1
ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia
społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r., poz.
501 ze zm., dalej jako ustawa zasiłkowa)?
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wnioskodawca wniósł o wydanie
postanowienie w przedmiocie odmowy przyjęcia skargi do rozpoznania oraz
o zasądzenie od skarżącego organu rentowego zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego
rozpoznania.
Zgodnie z utrwaloną judykaturą, wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania
i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone
podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do
rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy
powinny być zatem przez stronę skarżącą wyodrębnione, oddzielnie przedstawione
III USK 288/24
3
i uzasadnione, a dla spełnienia wymagania z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy
odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Sąd Najwyższy
w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające
przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś szczegółowo podstaw kasacyjnych
i ich uzasadnienia.
Skarga kasacyjna powinna być zatem tak zredagowana i skonstruowana,
aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw,
pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich domyślać
(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2010 r., II PK 80/10, LEX nr
688680).
W pierwszym rzędzie wskazać należy, że skarżący organ rentowy w treści
skargi nie sformułował prawidłowo zagadnienia prawnego, a tym bardziej
zagadnienia mającego rangę „istotnego”. Zagadnieniem prawnym jest takie
zagadnienie, które wiąże się z określonym przepisem prawa materialnego lub
procesowego lub uregulowaniem prawnym, których wyjaśnienie ma nie tylko
znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia
innych podobnych spraw. Wskazanie zagadnienia prawnego uzasadniającego
wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno zatem nastąpić przez określenie
przepisów prawa, w związku z którymi zostało sformułowane i wskazanie
argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Dopiero wówczas Sąd
Najwyższy ma podstawę do oceny, czy przedstawione zagadnienie jest
rzeczywiście zagadnieniem „prawnym” oraz czy jest to zagadnienie „istotne” (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002 nr 1,
poz. 11; z 13 sierpnia 2002 r., I PKN 649/01, OSNP 2004 nr 9, poz. 158; z 14
lutego 2003 r., I PK 306/02, Wokanda 2004 nr 7-8, s. 51). Twierdzenie
o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy,
kiedy - po pierwsze - przedstawiony problem prawny nie został jeszcze
rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym
zakresie wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to
zagadnienie (por. postanowienie z 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468)
oraz po drugie - jego wyjaśnienie ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy
III USK 288/24
4
w ustalonym stanie faktycznym (por. postanowienie z 27 stycznia 2009 r., II PK
248/09, LEX nr 736732). Rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych nie może
się sprowadzać do odpowiedzi na zarzuty skarżącego skierowane pod adresem
zaskarżonego orzeczenia, ani też do odpowiedzi na wątpliwości skarżącego, które
można wyjaśnić za pomocą obowiązujących reguł wykładni bądź w drodze
prostego zastosowania przepisów (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 16
stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP - wkładka 2003 nr 13, poz. 5).
Tymczasem argumentacja skarżącego sprowadza się do kwestionowania
poczynionych ustaleń faktycznych oraz oceny dowodów. Sąd Najwyższy w wyroku
z 16 marca 2023 r., III USKP 38/22 (LEX nr 3549917), dokonując wykładni art. 17
ust. 1 ustawy zasiłkowej, przypomniał, że wymieniona w tym przepisie praca
zarobkowa jako negatywna przesłanka prawa do zasiłku chorobowego nie może
być utożsamiana z każdą aktywnością ludzką zmierzającą do osiągnięcia zarobku
realizowana na każdej podstawie prawnej. W przypadkach sporadycznych,
incydentalnych i wymuszonych okolicznościami przejawów aktywności zawodowej
przyjmuje się możliwość wyłączenia stosowania tego przepisu (por. wyroki Sądu
Najwyższego: z 5 kwietnia 2005 r., I UK 370/04, OSNP 2005 Nr 21, poz. 342; z 12
maja 2005 r., I UK 275/04, OSNP 2006 nr 3-4, poz. 59; z 5 października 2005 r.,
I UK 44/05, OSNP nr 17-18, poz. 279; z 15 czerwca 2007 r., II UK 223/06, OSNP nr
15-16, poz. 231; z 4 kwietnia 2012 r., II UK 186/11, LEX nr 1216851). Przy
stosowaniu art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej należy zatem odróżnić "pracę
zarobkową" wykonywaną w ramach działalności gospodarczej przez osobę
jednoosobowo prowadzącą tę działalność (w ramach handlu, świadczenia usług lub
produkcji), od czynności formalno-prawnych, do jakich jest ona zobowiązana jako
pracodawca, podatnik i płatnik składek (por. wyrok Sądu Najwyższego z 6 maja
2009 r., II UK 359/08, OSNP 2011 nr 1-2, poz. 16).
Argumentacja skarżącego sprowadza się do dokonania innej oceny
zgromadzonego materiału dowodowego niż Sąd Okręgowy. Skarżący polemizuje
z oceną środków dowodowych, nadając im inny charakter w kontekście przesłanek
zastosowania art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Jednakże w myśl art. 3983 § 3 k.p.c.
podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub
oceny dowodów. Nie można uznać za zasadne zarzutów sformułowanych jako
III USK 288/24
5
zarzuty naruszenia prawa materialnego, które jednak w istocie sprowadzają się do
polemiki z ustaleniami poczynionymi przez sąd drugiej instancji (postanowienie
Sądu Najwyższego z 8 marca 2013 r., III CSK 190/12, LEX nr 1324295).
W rozpoznawanej sprawie Sąd zatem uznał, że czynności wykonywane
przez ubezpieczonego nie stanowiły takiego przejawu aktywności zawodowej, który
powodowałby utratę prawa do zasiłku chorobowego i zasiłku opiekuńczego w myśl
art. 17 ust. 1 przywołanej ustawy. Oznacza to, że pobrane przez niego świadczenie
w spornym okresie nie było nienależne.
Wobec niewykazania przez skarżącego istnienia wskazanej przesłanki
przedsądu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł o odmowie
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego
orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c.
[a.ł]
