III USK 255/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 15 kwietnia 2025 r.
SSN Leszek Bielecki
w sprawie z odwołania A. K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Wałbrzychu
o emeryturę górniczą,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 15
kwietnia 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego we
Wrocławiu
z dnia 29 listopada 2023 r., sygn. akt III AUa 1074/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od skarżącego na rzecz Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych Oddziału w Wałbrzychu kwotę 240 zł (dwieście
czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami za czas po upływie
tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu orzeczenia do dnia
zapłaty.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
wyrokiem z 29 listopada 2023 r., III AUa 1074/22, na skutek apelacji organu
rentowego, zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z 9 czerwca 2022 r.,
VII U 756/21, w ten sposób że oddalił odwołanie A. K. od decyzji Zakładu
III USK 255/24
2
Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Wałbrzychu z 1 października 2021 r.
odmawiającej przyznania odwołującemu się prawa do emerytury górniczej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł odwołujący się
zaskarżając go w całości. Wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
powołując się na potrzebę wykładni powołanych w skardze przepisów prawnych, tj.
art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2024 r., poz. 1631 ze
zm., dalej jako ustawa emerytalna). W ocenie skarżącego Sąd Apelacyjny
dokonując wykładni tych przepisów w zakresie określenia prac przy bieżącej
konserwacji agregatów i urządzeń wydobywczych uczynił to niewłaściwie, zbyt
wąsko, niezasadnie wykluczając z możliwości zaliczenia do tych prac - pracy
kierowcy operatora sprzętu rolniczego, która wbrew stanowisku Sądu - poza
czynnościami transportowymi, które obejmowały transport na miejsce prowadzenia
robót górniczych narzędzi, części i materiałów eksploatacyjnych, obejmowała także
czynności związane z bieżącym utrzymaniem w ruchu maszyn i urządzeń
górniczych. Dodatkowo wskazał, że skarga jest oczywiście uzasadniona, albowiem
Sąd Apelacyjny rozpoznając sprawę bezzasadne przyjął, że skarżący jedynie
okazjonalnie wykonywał prace pomocnicze przy rozwijaniu kabli, malowaniu,
podczas gdy z materiału dowodowego wynika zdecydowanie szerszy zakres
czynności.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o wydanie
postanowienia w przedmiocie odmowy przyjęcia skargi do rozpoznania oraz o
zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów
zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego
rozpoznania.
Zgodnie z utrwaloną judykaturą, wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i
jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone
podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do
III USK 255/24
3
rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy
powinny być zatem przez stronę skarżącą wyodrębnione, oddzielnie przedstawione
i uzasadnione, a dla spełnienia wymagania z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy
odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Sąd Najwyższy w
ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające
przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś szczegółowo podstaw kasacyjnych i
ich uzasadnienia.
Skarga kasacyjna powinna być zatem tak zredagowana i skonstruowana,
aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw,
pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich domyślać
(postanowienie Sądu Najwyższego z 25 listopada 2010 r., II PK 80/10, LEX nr
688680).
W razie powołania przesłanki przedsądu, jaką jest potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie, przepisy mające być przedmiotem wykładni Sądu
Najwyższego powinny należeć do katalogu przepisów, których naruszenie przez
sąd drugiej instancji zarzucono w ramach podstawy skargi (postanowienie Sądu
Najwyższego z 4 września 2002 r., I PKN 682/01, OSNP 2004 nr 12, poz. 211).
Rzeczą skarżącego jest zaś wykazanie, że określony przepis prawa, mimo iż budzi
poważne wątpliwości, ze sprecyzowaniem, na czym te poważne wątpliwości
polegają, nie doczekał się wykładni, bądź niejednolita jego wykładnia wywołuje
rozbieżności w orzecznictwie sądów, które to orzecznictwo należy przytoczyć
(postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC
2002 nr 12, poz. 151; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr 315351; z 15
października 2002 r., II CZ 102/02, LEX nr 57231; z 13 grudnia 2007 r., I PK 233/07,
OSNP 2009 nr 2-4, poz. 43 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133).
Oczywiste jest, iż budzący wątpliwości interpretacyjne przepis musi mieć
zastosowanie w sprawie, a jego wykładnia – mieć znaczenie dla jej rozstrzygnięcia.
Przedmiotem zainteresowania Sądu Najwyższego jest jednak sam przepis, a nie
rozstrzygnięcie konkretnego sporu. Stąd też wspomniane wątpliwości
interpretacyjne powinny być na tyle poważne, by ich wyjaśnienie nie sprowadzało
się do prostej wykładni przepisów. W tym wyraża się publicznoprawny charakter
III USK 255/24
4
skargi kasacyjnej. Celem realizowanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej
jest bowiem ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni
przepisów prawa oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój jurysprudencji i prawa
pozytywnego, a nie korekta orzeczeń wydawanych przez sądy powszechne
(postanowienie Sądu Najwyższego z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr
7-8, poz. 147).
Co do przesłanki przedsądu, jaką jest oczywista zasadność skargi
kasacyjnej, należy w motywach wniosku zawrzeć wywód prawny wyjaśniający, w
czym wyraża się owa oczywistość i przedstawić argumenty na poparcie tego
twierdzenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06,
LEX nr 198531; z 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035; z 9 stycznia
2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr
448205; z 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z 5 września 2008 r.,
I CZ 64/08, LEX nr 512050). O ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej
podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne
jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego
lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w
szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę
przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z
16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK
218/07, LEX nr 375616; z 26 lutego 2008 r., II UK 317/ 07, LEX nr 453107; z 9 maja
2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364; z 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538
i z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134). W judykaturze podkreśla się, że
przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste
naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz
sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego
orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu
(przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02,
OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z
III USK 255/24
5
11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08,
LEX nr 494133).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że autor
skargi nie sformułował prawidłowo wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania oraz nie zawarł w treści skargi stosownego uzasadnienia tegoż
wniosku.
W istocie, uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania stanowi jedynie polemikę z oceną stanu faktycznego dokonaną przez
Sąd drugiej instancji, a także próbę przeforsowania własnej oceny materiału
dowodowego zebranego w sprawie przez stronę odwołującą się. Należy zatem
zauważyć, że zarzuty dotyczące ustaleń faktycznych oraz oceny materiału
dowodowego nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej (art. 3983 § 3 k.p.c.).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowane jest jednolite stanowisko,
że uprawnienie do emerytury górniczej wynika z wykonywania określonej pracy
górniczej, a nie jakiejkolwiek pracy świadczonej na terenie kopalni, czy też pracy
wykonywanej poza terenem kopalni (por. wyrok Sądu Najwyższego z 9 maja
2019 r., I UK 53/18, LEX nr 2684862). W świetle poczynionych w sprawie ustaleń
faktycznych, którymi Sąd Najwyższy jest związany z mocy art. 39813 § 2 k.p.c.,
skarżący nie wykonywał pracy górniczej uprawniającej do emerytury w obniżonym
wieku emerytalnym. Nadto wykaz resortowy ułatwia identyfikację określonego
stanowiska jako stanowiska pracy w szczególnych warunkach, jeśli w wykazie
stanowiącym załącznik do rozporządzenia nie wymienia się konkretnych stanowisk,
a operuje pojęciem ogólnym. Może on zatem mieć znaczenie w sferze dowodowej,
gdyż z tego, że właściwy organ ustalił w podległych i nadzorowanych zakładach
pracy, iż dane stanowisko jest stanowiskiem pracy w szczególnych warunkach,
może płynąć domniemanie faktyczne, że praca na tym stanowisku była faktycznie
wykonywana w takich warunkach, i odwrotnie, brak konkretnego stanowiska pracy
w takim wykazie może - w kontekście całokształtu ustaleń faktycznych - stanowić
negatywną przesłankę dowodową (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 12
marca 2024 r., III USK 98/23, LEX nr 3699518).
III USK 255/24
6
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., o kosztach
postępowania orzekając w zgodzie z art. 98 § 1 k.p.c.
[a.ł]
