III USK 227/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 17 grudnia 2025 r.
SSN Agnieszka Żywicka
w sprawie z odwołania M.B.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Biłgoraju
o prawo do świadczenia rehabilitacyjnego,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 17
grudnia 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Okręgowego w
Zamościu
z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt IV Ua 14/23,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2) zasądza na rzecz radcy prawnego M.G. od Skarbu Państwa
- Sądu Okręgowego w Zamościu kwotę 240 zł (dwieście
czterdzieści złotych) podwyższoną o kwotę podatku od towarów i
usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Zamościu, wyrokiem z 12 grudnia 2023 r., oddalił apelację
wnioskodawcy M.B. od wyroku Sądu Rejonowego w Zamościu z 29 czerwca 2023 r.
oddalającego odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w
Biłgoraju z 11 października 2021 r. oraz z 5 stycznia 2022 r. odmawiających
wnioskodawcy prawa do świadczenia rehabilitacyjnego.
III USK 227/24
2
M.B., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wniósł skargę
kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Zamościu, zaskarżając wyrok w całości.
Skargę kasacyjną oparł na podstawach naruszenia prawa materialnego tj. art. 18
ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z
ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz. U.
z 2025 r., poz. 501) przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że
ubezpieczonemu nie przysługuje prawo do świadczenia rehabilitacyjnego, gdyż
dalsze jego leczenie lub rehabilitacja nie rokują odzyskania przez niego zdolności
do pracy, podczas gdy przepisy nie przewidują, aby oddalić wniosek ze względu na
przewidywania (hipotetyczne zakładanie, że ubezpieczony nie odzyska zdolności
do pracy, nawet gdyby został mu przyznany zasiłek rehabilitacyjny).
Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, ewentualnie – uchylenie
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi
Okręgowemu w Zamościu.
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący stwierdził,
że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) i jako
taka powinna być przyjęta przez Sąd Najwyższy do rozpoznania.
Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie od organu rentowego na jego rzecz
kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm
przepisanych, wskazując jednocześnie, że koszty pomocy prawnej udzielonej z
urzędu nie zostały opłacone w całości ani w części.
Organ rentowy nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia w celu jej
merytorycznego rozpoznania.
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Nie
przysługuje od każdego orzeczenia sądu drugiej instancji, które nie satysfakcjonuje
strony skarżącej. Wnosi się ją do Sądu Najwyższego od prawomocnego wyroku
poza tokiem instancji. Jej przyjęcie do merytorycznego rozpoznania musi być
uzasadnione istotnym interesem publicznym, w szczególności potrzebą dokonania
III USK 227/24
3
wykładni przepisów, które jeszcze nie doczekały się sądowej interpretacji albo
wywołują poważne wątpliwości interpretacyjne, rozstrzygnięciem istotnych
zagadnień prawnych, zwłaszcza o charakterze precedensowym, dotychczas
nierozważanych przez Sąd Najwyższy, wreszcie wyeliminowaniem orzeczeń
oczywiście i rażąco wadliwych. Wniesienie skargi kasacyjnej doznaje istotnych
ograniczeń, pozwalających Sądowi Najwyższemu na wstępną selekcję spraw, które
będą merytorycznie rozpoznane (tzw. przedsąd). Ustawodawca uznaje za doniosłe
zadania Sądu Najwyższego związane przede wszystkim z doskonaleniem wykładni
prawa i jego stosowania, ujednolicaniem orzecznictwa, rozwojem jurysprudencji, a
w dalszej kolejności zadania polegające na eliminacji w dostępnych granicach
orzeczeń niegodnych ochrony ze względu na oczywiste naruszenie prawa lub
wydanie ich w warunkach nieważności. Wymagania konstrukcyjne skargi określa
art. 3984 § 1 i 2 k.p.c., nakładając na skarżącego obowiązek zawarcia w skardze
wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania oraz jego uzasadnienia.
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Z kolei
zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymagania konstrukcyjne tego
nadzwyczajnego środka zaskarżenia, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek
o przyjęcie jej do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wniosek o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że istnieje przynajmniej jedna z
okoliczności wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie powinno
zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę
sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd
Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym) środkiem zaskarżenia
przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego
postępowanie w sprawie. Z uwagi na przeważający w jej charakterze element
interesu publicznego, służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie
będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących
podstawę zaskarżonego orzeczenia.
III USK 227/24
4
Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa, skarga jest oczywiście
uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli zaskarżone skargą
orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste
naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna od razu, bez potrzeby
dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania
prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por.
postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS
2002 Nr 20, poz. 494 oraz z 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNAPiUS
2003 Nr 18, poz. 437). Oczywiste naruszenie prawa jest możliwe do przyjęcia tylko
wówczas, gdy jest z góry widoczne dla każdego prawnika, bez potrzeby
pogłębionej analizy prawniczej, gdy jest zupełnie pewne i nie może ulegać żadnej
wątpliwości, gdy podniesione zarzuty naruszenia wskazanych przepisów są
zasadne prima facie, bez dokonywania szczegółowej analizy tekstu tych przepisów
i bez doszukiwania się ich znaczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 21
maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538).
Powołanie się przez skarżącego na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
zobowiązuje go zatem do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do
wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub
procesowego, polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi
za oczywiście uzasadnioną, to jest podlegającą uwzględnieniu (por. postanowienia
Sądu Najwyższego: z 11 grudnia 2009 r., II PK 223/09, LEX nr 585777 oraz z 3
lutego 2010 r., II PK 304/09, LEX nr 602695).
W ocenie Sądu Najwyższego wniosek skarżącego o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia opisanych kryteriów. Skarżący ogranicza się
do postawienia tezy o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, bez wykazania w
czym ta oczywistość miałaby się wyrażać bądź jakich przepisów miałaby dotyczyć.
Powołując się na sugerowaną sprzeczność stanowiska Sądu meriti z jednolitym
poglądem judykatury i doktryny, skarżący nie przedstawia żadnych wywodów
mających wykazać ową sprzeczność. Skłania to Sąd Najwyższy do poszukiwania
argumentów za przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania w pozostałych
elementach uzasadnienia skargi kasacyjnej. Nie jest to jednak rzeczą Sądu
III USK 227/24
5
Najwyższego, by wyręczać profesjonalnego pełnomocnika we właściwym
wykazaniu sugerowanej przesłanki przedsądu (postanowienie Sądu Najwyższego z
22 kwietnia 2015 r. IV CSK 613/14, LEX nr 1678089). Wypowiedź uzasadniająca
wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie zachowuje standardu
odpowiedniego do powagi postępowania kasacyjnego przed Sądem Najwyższym i
umiejętności zawodowych wnoszących skargi profesjonalnych prawników.
Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art.
3989 § 2 k.p.c.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu
Sąd Najwyższy orzekł na podstawie § 16 ust. 4 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb
Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej
udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2024 r., poz. 764).
M.G.
[SOP]
