III USK 223/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jarosław Sobutka
Dnia 27 maja 2025 r.
w sprawie z odwołania P.H.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Rzeszowie
z udziałem J.H. i A.O.
o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 27
maja 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w
Rzeszowie
z dnia 22 grudnia 2023 r., sygn. akt III AUa 615/23,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
II. zasądza od P.H. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych Oddziału w Rzeszowie kwotę 240,00 (dwieście
czterdzieści) złotych, wraz z odsetkami, o których mowa w art. 98
§ 11 k.p.c. - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w
postępowaniu kasacyjnym.
DS
UZASADNIENIE
Decyzją z 6 kwietnia 2021 r. (nr […], znak […]), Zakład Ubezpieczeń
Społecznych Oddział w Rzeszowie stwierdził, że P.H., jako osoba prowadząca
pozarolniczą działalność gospodarczą, nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom:
III USK 223/24
2
emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu
chorobowemu, od 1 czerwca 2019 r. W uzasadnieniu stanowiska organ rentowy
podniósł, że zgromadzone dowody w sprawie nie potwierdziły, że wnioskodawca
wykonuje od 19 listopada 2018 r. pozarolniczą działalność gospodarczą, w sposób
zorganizowany i ciągły. Zdaniem organu rentowego wnioskodawca podejmował
jedynie incydentalne działania, nie mające uzasadnienia z punktu widzenia zasady
racjonalnego gospodarowania, nieopłacalne i pozostające w sprzeczności z
regułami zyskowności. Jednocześnie wnioskodawca generował koszty związane z
działalnością znacznie wyższe niż przychody, które osiąga z tego tytułu. W ocenie
organu rentowego celem wnioskodawcy nie było rzeczywiste prowadzenie
działalności gospodarczej, lecz podjęcie szeregu działań, mających upozorować
fakt prowadzenia działalności i włączenia z tego tytułu do systemu ubezpieczeń
społecznych, chociażby w celu uzyskania prawa do wypłaty świadczeń z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych.
Decyzją z 6 kwietnia 2021 r. (nr […], znak […]), Zakład Ubezpieczeń
Społecznych Oddział w Rzeszowie stwierdził, że J.H. nie podlega od 1 czerwca
2019 r. oraz od 1 listopada 2019 r. obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu,
rentowym, chorobowemu oraz wypadkowemu jako pracownik u płatnika składek G.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podniósł, że w trakcie postępowania nie
przedstawiono żadnych dowodów świadczenia pracy przez J.H., ani nie
przedstawiono dokumentów potwierdzających fakt świadczenia pracy przez
ubezpieczoną, np. wytworzonej dokumentacji.
Decyzją z 6 kwietnia 2021 r. (nr […], znak […]), Zakład Ubezpieczeń
Społecznych Oddział w Rzeszowie stwierdził, że A.O. nie podlega od 1 marca 2019
r. obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu oraz
wypadkowemu, jako pracownik u płatnika składek G. W uzasadnieniu decyzji organ
rentowy podniósł, że w trakcie postępowania nie przedstawiono żadnych dowodów
świadczenia pracy przez A.O., ani nie przedstawiono dokumentów
potwierdzających fakt świadczenia pracy przez ubezpieczoną, np. wytworzonej
dokumentacji.
Sąd Okręgowy w Przemyślu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych,
wyrokiem z 13 lipca 2023 r. (sygn. akt III U 532/21), wydanym w sprawie P.H.,
III USK 223/24
3
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Rzeszowie, o
ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym, przy udziale J.H. i A.O.: oddalił
odwołania oraz zasądził od wnioskodawcy P.H., na rzecz Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych Oddziału w Rzeszowie, kwotę 540 zł, tytułem zwrotu kosztów
zastępstwa procesowego, z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia w
spełnieniu świadczenia, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.
Na skutek apelacji wnioskodawcy, Sąd Apelacyjny w Rzeszowie III Wydział
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 22 grudnia 2023 r. (sygn. akt III AUa
615/23): oddalił apelację oraz zasądził od wnioskodawcy P.H., na rzecz Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie kwotę 720 zł, tytułem zwrotu
kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym, wraz z
ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za
czas od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
Skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego, od wyroku Sądu Apelacyjnego w
Rzeszowie wywiódł odwołujący, zaskarżając judykat w całości, zarzucając
naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. naruszenie art. 3 i 4 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. prawo przedsiębiorców
poprzez przyjęcie, że ubezpieczony nie prowadził działalności gospodarczej, w
sytuacji, gdy jego działania miały charakter stały i zorganizowany, a celem było
osiągnięcie zysku;
2. naruszenie art. 2, art. 7 oraz art. 22 Konstytucji RP wobec próby
ograniczania prowadzenia działalności gospodarczej przez P.H. oraz nierównego i
antyobywatelskiego traktowania;
3. naruszenie art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. prawo
przedsiębiorców, w zasadzie poprzez ich całkowite pominięcie i przyjęcie ad hoc,
że P.H. nie prowadził działalności gospodarczej, podczas gdy podejmował szereg
czynności mających na celu osiągniecie zysku;
4. naruszenie art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. prawo
przedsiębiorców poprzez przyjęcie, że P.H. nie osiągała dochodów, a miał wydatki,
całkowicie pomijając wykazany fakt, że posiadał środki które zarobił, gdy pracował
wcześniej w Norwegii.
III USK 223/24
4
W związku ze stawianymi zarzutami, skarżący wniósł o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania, uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu II instancji i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów
zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Jako podstawę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał,
że skarga jest oczywiście uzasadniona, z uwagi na błędne przyjęcie przez Sąd
podstawy rozstrzygnięcia, jakoby odwołujący nie prowadził działalności
gospodarczej, co było podnoszone przez skarżącego przed Sądami meriti.
W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną, organ rentowy wniósł o
odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie od P.H. na rzecz
organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym,
wg norm przepisanych.
W przypadku przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, organ rentowy
wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od P.H. na rzecz organu
rentowego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym wg
norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna wywiedziona w niniejszym postępowaniu nie kwalifikuje
się do jej przyjęcia celem rozpoznania merytorycznego.
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie: (1) występuje istotne zagadnienie prawne, (2)
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, (3) zachodzi nieważność
postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z
tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że
zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie,
a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc
pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi
przez Sąd Najwyższy.
III USK 223/24
5
Przypomnieć należy, że skarga kasacyjna nie jest (kolejnym) środkiem
zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji
kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze
element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa,
nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących
podstawę zaskarżonego orzeczenia. Podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być
zatem zarzuty dotyczące ustalenie faktów lub oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.),
a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę
zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c., postanowienia Sądu Najwyższego:
z 6 marca 2018 r., II UK 194/17, LEX nr 2488675; 27 kwietnia 2022 r., I USK
413/21, LEX nr 3431707; J. Paszkowski (w:) T. Szanciło (red.), Kodeks
postępowania cywilnego. Komentarz. Komentarz. Art. 1–45816. Tom I. Warszawa
2023, komentarz do art. 39813).
Wywiedziona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o
przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że zdaniem strony
skarżącej jest ona oczywiście uzasadniona, bowiem – jak ocenia skarżący - w
sposób nie uprawniony próbuje się ograniczać podstawowe prawa obywatela, a
także obywatela jako przedsiębiorcy. W sposób całkowicie nieuzasadniony, nie
akceptowalny i przede wszystkim antyobywatelski ogranicza się możliwość
prowadzenia działalności gospodarczej. A to wszystko, zdaniem autora skargi
kasacyjnej, wskazuje na błędy w dokonanej analizie przez sąd orzekający.
Należy więc wskazać, że odwołanie się do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4
k.p.c. wymaga nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, iż przesłanka ta rzeczywiście
zachodzi. Oznacza to, że strona skarżąca musi wskazać, w czym (w jej ocenie)
wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że
rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób oczywisty. Sam zarzut naruszenia
(nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem
wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Strona
skarżąca powinna więc w wywodzie prawnym wykazać kwalifikowaną postać
naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającą na jego
oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
III USK 223/24
6
prawniczej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05,
OSNC 2006 nr 4, poz. 75; z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z 9
marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126 i z 1 stycznia 2012 r., I PK 104/11,
LEX nr 1215774). Ponadto, przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej rozumie
się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób
ewidentny narusza konkretne przepisy prawa (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171). Takiej
okoliczności strona skarżąca nie wykazała. Nie wskazała nawet żadnych przepisów
prawa (materialnego lub procesowego), których rażące naruszenie miałoby
świadczyć o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Nie wystarczające jest przy
tym odwoływanie się we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do przepisów
wskazywanych w zarzutach skargi i ich uzasadnieniu – bowiem na etapie
„przedsądu” Sąd Najwyższy nie analizuje zarzutów kasacyjnych, a jedynie
rozpoznaje wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej, przez pryzmat istnienia
przesłanek wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c.
Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania, Sąd Najwyższy postanowił, zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów oparto na § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 9
ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności radców prawnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2023 r., poz. 1935
ze zm.).
DS.
[SOP]
