III USK 151/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 3 listopada 2025 r.
SSN Robert Stefanicki
w sprawie z odwołania A. J.
od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw
Wewnętrznych w Warszawie
o wysokość emerytury policyjnej,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 3
listopada 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego we
Wrocławiu
z dnia 24 sierpnia 2023 r., sygn. akt III AUa 470/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od odwołującego się na rzecz organu rentowego
240 (dwieście czterdzieści) złotych wraz z odsetkami ustawowymi
z art. 98 § 11 Kodeksu postępowania cywilnego tytułem zwrotu
kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
W wyroku z 24 sierpnia 2023 r., sygn. akt III AUa 470/22, Sąd Apelacyjny we
Wrocławiu w sprawie z odwołania A. J. przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-
Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie o
wysokość emerytury policyjnej oddalił apelację odwołującego się od wyroku Sądu
Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 7
lutego 2022 r., sygn. akt VIII U 54/21, w którym Sąd Okręgowy oddalił odwołanie
III USK 151/24
2
odwołującego się od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego
Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie z 28 lipca 2017 r.,
numer: […], o ponownym ustaleniu wysokości emerytury. Dyrektor Zakładu
Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w
Warszawie na podstawie art. 15c w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18
lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji
Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu
Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego,
Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej
Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.
U. z 2016 r., poz. 708 ze zm.; dalej jako „ustawa zaopatrzeniowa”) oraz na
podstawie otrzymanej z Instytutu Pamięci Narodowej informacji Nr […] z dnia 22
marca 2017 r. ponownie ustalił A. J. wysokość emerytury.
Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego odwołujący się zaskarżył skargą
kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
wskazano, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W kontekście wykładni prezentowanej przez Sąd Najwyższy,
przede wszystkim w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z 16 września 2020 r.,
sygn. akt III UZP 1/20, naruszenia wymienione w punktach I i II w ocenie
skarżącego mają wymiar rażących i oczywistych. Wykładnia zastosowana przez
Sąd II instancji jest bowiem odmienna od tej, jaka winna zostać „wdrożona” w
sprawie A. J. oraz zmierza w efekcie do uznania, że wymieniony pełnił służbę na
rzecz totalitarnego państwa (chociaż żadnego skonkretyzowanego naruszenia praw
i wolności człowieka skarżącemu nie przypisano). Do stwierdzenia oczywistej
zasadności skargi kasacyjnej nie jest wystarczające, aby sąd w sposób oczywisty
naruszył prawo, naruszenie to musi mieć oczywisty wpływ na rozstrzygnięcie i to w
taki sposób, aby orzeczenie mogło być uznane za bezprawne. Naruszenia, jakich
dopuścił się Sąd II Instancji, mają bezpośrednie przełożenie na treść
rozstrzygnięcia, które w konsekwencji zyskuje przymiot bezprawnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Zakładu Emerytalno-
Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie wniósł
o wydanie przez Sąd Najwyższy postanowienia w przedmiocie odmowy przyjęcia
III USK 151/24
3
skargi do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie na
rzecz organu rentowego od odwołującego się kosztów zastępstwa procesowego
według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna odwołującego się nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do
merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy
przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne
zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,
zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności
wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty
świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie
kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.
Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do
rozpoznania uzasadniony twierdzeniem, że skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że skarżący
wykazał istnienie przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w art. 3989
§ 1 pkt 4 k.p.c. Wykazanie podnoszonej w skardze oczywistej zasadności skargi
kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) – jako przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania – wymaga przedstawienia tego, w czym wyraża się „oczywista
zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że rzeczywiście skarga jest
oczywiście uzasadniona. Podczas, gdy dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej
podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania – z uwagi
na jej oczywistą zasadność w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – niezbędne jest
wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub
procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w
szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę
III USK 151/24
4
przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. W judykaturze podkreśla się, że
przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste
naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz
sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego
orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu
(przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona (postanowienie Sądu Najwyższego z 3 czerwca 2025 r., II USK
191/24, Lex nr 3881666).
Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
spełnia powyższych wymogów, nie wykazuje, aby w sprawie występował stan
„oczywistej zasadności” skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4
k.p.c. Oczywistą zasadność skargi kasacyjnej skarżący ogranicza do ogólnikowego
twierdzenia, że naruszenia wymienione w punktach I i II w ocenie skarżącego mają
wymiar rażących i oczywistych w kontekście wykładni prezentowanej przez Sąd
Najwyższy przede wszystkim w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16
września 2020 r. (III UZP 1/20, OSNP 2021, nr 3, poz. 28) naruszenia, jakich
dopuścił się Sąd II instancji, mają bezpośrednie przełożenie na treść
rozstrzygnięcia, które w konsekwencji zyskuje przymiot bezprawnego. Wskazane
twierdzenie nie przekonuje o oczywistej zasadności rozpatrywanej skargi
kasacyjnej. Przede wszystkim dlatego, że przedstawiona w uzasadnieniu wniosku
kwestia – w swojej ogólnikowości – nie została sprecyzowana we wskazaniu
konkretnego przepisu prawa z naruszeniem, którego skarżący wiązałby
postulowaną oczywistą zasadność jego skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art.
3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Nie jest przy tym wystarczające proste odwołanie się do
zarzutów powołanych w podstawach skargi kasacyjnej.
Należy przypomnieć, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego
uzasadnienie (art. 3984 § 2 k.p.c.) podlegają rozpoznaniu na etapie tzw.
„przedsądu”, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie
oceniane są dopiero po przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania, w trakcie jej
merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą być więc przez
skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione. Sąd
Najwyższy w ramach „przedsądu” bada tylko wskazane w skardze okoliczności
III USK 151/24
5
uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich
uzasadnienie (postanowienia Sądu Najwyższego z: 16 maja 2008 r., I UK 16/08,
Lex Polonica nr 3058328; 19 listopada 2024 r., I PSK 142/23, LEX nr 3788187; 12
stycznia 2024 r., I CSK 2999/23, LEX nr 3654493; 30 stycznia 2025 r., III USK
106/24, LEX nr 3829552).
Nie ma racji skarżący, że – jak to twierdzi się w uzasadnieniu wniosku – Sąd
drugiej instancji nie „wdrożył” wykładni przepisów przedstawionej przez Sąd
Najwyższy w cytowanej uchwale Sądu Najwyższego z 16 września 2020 r. Wprost
przeciwnie Sąd drugiej instancji – podzielając stanowisko powołanej uchwały III
UZP 1/20 – stwierdził, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego
państwa w rozumieniu art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Czynności służbowe
wnioskodawcy jako funkcjonariusza Służby Bezpieczeństwa nie stanowiły
wykonywania standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, to jest
służbie na rzecz każdego państwa jako takiego. Charakter jednostki, w której
wnioskodawca pełnił służbę jako funkcjonariusz Służby Bezpieczeństwa wskazuje,
że była to służba na rzecz totalitarnego państwa. Wnioskodawca pełnił w
rzeczywistości rolę ważnego ogniwa w działalności służb państwa totalitarnego.
Aktywna działalność wnioskodawcy, który w spornym okresie z dużym
zaangażowaniem prowadził czynności operacyjne, zajmując się pozyskiwaniem
osobowych źródeł informacji, które wykorzystywał do rozpoznawania sytuacji w
środowisku dziennikarskim należy zaliczyć do działalności typowej dla totalitarnych
elementów ustroju realnego socjalizmu. Działania te były bezprawne, godziły w
podstawowe prawa i wolności obywatelskie, a racją ich podejmowania było jedynie
zabezpieczenie bytu ustroju komunistycznego, który został narzucony siłą narodowi
polskiemu. Nie jest przy tym potrzebne dowodzenie, która konkretnie osoba została
poszkodowana w wyniku działań wnioskodawcy. Oczywiste jest, że
rozpracowywanie działalności antysocjalistycznej osób, których „winą” było
podważanie totalitarnego systemu realnego socjalizmu, szkodziły ich interesom i
były czynnikiem narażającym je na represje i szykany. W ostatecznym rozrachunku
działania te były również wysoce szkodliwe w wymiarze ogólnospołecznym. Wbrew
odmiennym twierdzeniom apelacji oczywiste jest, że tego rodzaju działania były
podporządkowane celom Służby Bezpieczeństwa jako instytucji powołanej ze swej
III USK 151/24
6
istoty do stania na straży autorytarnej władzy Polski Rzeczpospolitej Ludowej.
Opisane wyżej działania, jakie podejmował wnioskodawca ze swej istoty były
działaniami wymierzonymi w prawa i wolności obywatelskie.
W skardze nie przedstawiono odpowiedniej argumentacji wykazującej
oczywistą jej zasadność w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Stwierdzając, że nie
zachodzą przyczyny przyjęcia skargi określone w art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd
Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. w punkcie pierwszym.
Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie drugim niniejszego postanowienia ma podstawę
w art. 98 § 1, § 11 i § 3 k.p.c.
[a.ł]
