III USK 118/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 11 marca 2025 r.
SSN Renata Żywicka
w sprawie z odwołania S.S.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziału w Poznaniu
o przeliczenie emerytury,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 11
marca 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w
Poznaniu
z dnia 21 czerwca 2023 r., sygn. akt III AUa 868/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. odstępuje od obciążania skarżącego kosztami
postępowania kasacyjnego pozwanego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 24 marca 2022 r., III U 100/22 Sąd Okręgowy w Koninie oddalił
odwołanie S.S. od decyzji z dnia 26 listopada 2021 r., Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych Oddziału w Poznaniu odmawiającej prawa do przeliczenia emerytury
(pkt 1) i zasądził od odwołującego na rzecz pozwanego 180 zł tytułem zwrotu
kosztów zastępstwa procesowego (pkt 2).
Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu
wyrokiem z dnia 21 czerwca 2023 r., III AUa 868/22, oddalił apelację wnioskodawcy
od powyższego wyroku.
III USK 118/24
2
Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2023 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu uzupełnił wyrok z dni 21 czerwca 2023 r. w
ten sposób, że dotychczasowe rozstrzygnięcie oznaczył jako pkt 1, po którym dodał
pkt 2 w brzmieniu „zasądza od odwołującego na rzecz organu rentowego 240 zł
tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed sądem
drugiej instancji”.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wnioskodawca zarzucił
naruszenie art. 95 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez
przyjęcie, że nie jest możliwym jednocześnie pobieranie emerytury i świadczeń z
MSWiA, co jest sprzeczne z konstytucją i orzecznictwem Trybunału
Konstytucyjnego dotyczących zakazu dyskryminacji ubezpieczonych mundurowych.
Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił potrzebą
wykładni przepisów prawnych, przede wszystkim przepisu art. 95 ust. 2 w związku
z art. 96 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych, który określa możliwości łączenia świadczeń, gdy renta została
przyznana z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy,
wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy lub chorobą zawodową. Skarżący
stwierdził, że podstawą przyznania jego renty chorobowej była właśnie ostatnia
przesłanka. Wobec powyższego odwołujący powinien zostać uznany przez organ
rentowy za osobę uprawnioną do pobierania świadczeń wynikających ze zbiegu
prawa do świadczeń powszechnych i zaopatrzeniowych. Skarżący uznał, że
nierzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego przez Sąd pierwszej i
drugiej instancji, niewzięcie pod uwagę całokształtu okoliczności w tym podstawy
przyznania renty chorobowej daje asumpt do tego, że materiał dowodowy został
przeprowadzony z pominięciem istotnych dowodów.
Biorąc pod uwagę powyższe skarżący wniósł o uwzględnienie skargi
kasacyjnej jako oczywiście uzasadnionej oraz uchylenie zaskarżonego orzeczenia
Sądu Apelacyjnego w Poznaniu w całości i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania temu sądowi w innym składzie, a w przypadku stwierdzenia podstaw -
o uchylenie w całości również zaskarżonego orzeczenia Sądu Okręgowego w
Koninie z dnia 24 marca 2022 r. i przekazanie sprawy do rozpoznania temu sądowi,
III USK 118/24
3
ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozstrzygnięcie sprawy co do
istoty, stosownie do art. 39816 k.p.c., a ponadto o zasądzenie od Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych na rzecz S.S. kosztów postępowania, w tym kosztów
zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy
również pod nieobecność pełnomocnika skarżącego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o nieprzyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania i oddalenie skargi kasacyjnej oraz w obu
przypadkach o zasądzenie od odwołującej na rzecz pozwanego kosztów
postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm
przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej
merytorycznego rozpoznania.
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.
Zgodnie z takim modelem skargi kasacyjnej, jej rozpoznanie następuje tylko
z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. i jedynie w
przypadku przekonania Sądu Najwyższego przez skarżącego, za pomocą
jurydycznej argumentacji, że dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej jest
ustrojowo i procesowo uzasadnione, a więc w sprawach, w których mogą być
zrealizowane jej funkcje publicznoprawne (postanowienie Sądu Najwyższego z 21
czerwca 2022 r., II USK 549/21, LEX nr 3453130).
Sąd Najwyższy z mocy art. 3989 § 1 k.p.c. przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
III USK 118/24
4
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance
określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. na istnieniu potrzeby wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w
orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, będący
źródłem poważnych wątpliwości interpretacyjnych, nie doczekał się wykładni albo
niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych. Wątpliwości te i rozbieżności należy przytoczyć,
przedstawiając ich doktrynalne lub orzecznicze źródła, konieczne jest wskazanie
argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także
przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (postanowienia Sądu
Najwyższego: z dnia 13 grudnia 2007 r., I PK 233/07, OSNP 2009 nr 3-4,
poz. 43,13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX nr 424365 i z dnia 18 lutego
2015 r., II CSK 428/14, LEX nr 1652383, 29 listopada 2023 r., III USK 157/23, LEX
nr 3632804). Powołanie się na rozbieżności w orzecznictwie wymaga ponadto
przytoczenia i poddania analizie rozbieżnych orzeczeń sądów w celu wykazania, że
rozbieżności te mają swoje źródło w różnej wykładni przepisu, bądź też
przedstawienia argumentów wskazujących, że wykładnia przeprowadzona przez
sąd drugiej instancji sprzeczna jest z jednolitym stanowiskiem doktryny lub
orzecznictwa Sądu Najwyższego.
Argumentacja prawna powołana przez skarżącego w uzasadnieniu wniosku
o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie pozwala przyjąć, że zachodzi
konieczność dokonania wykładni powołanych przepisów, ponieważ zostały one
dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowej judykaturze Sądu Najwyższego.
Nie istnieje zaś potrzeba wykładni przepisów prawa, ani nie występuje
istotne zagadnienie prawne, jeżeli Sąd Najwyższy w danej kwestii wyraził już swój
pogląd we wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą okoliczności
uzasadniające zmianę tego poglądu (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16
stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP-wkładka 2003 nr 13, poz. 5; I UK 64/14; z 12
grudnia 2023 r., II PSK 64/23, LEX nr 3692330).
III USK 118/24
5
Odnosząc się do powoływanej przez skarżącego potrzeby wykładni
wskazywanych przez niego przepisów należy stwierdzić, że przysługiwanie kilku
świadczeń w zbiegu jest możliwe tylko wtedy, gdy przepisy wyraźnie to przewidują.
Artykuł 96 ust. 1 ustawy emerytalnej jest tylko przepisem odsyłającym do
"odrębnych przepisów". Chodzi tu m.in. o regulacje zawarte w ustawach: z dnia 29
maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, - z
dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących
ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, - z dnia 30 października 2002 r.
o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych,
które nie znajdują zastosowania w stanie faktycznym sprawy.
Żadna z tych ustaw nie dotyczy sytuacji skarżącego, bowiem pobierane
przez niego świadczenie ustalone zostało w oparciu o przepisy ustawy z dnia 31
stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i
ich rodzin (Dz.U z 1983 r. Nr 46, poz. 210), zastąpionej przepisami ustawy z dnia
18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji
Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu
Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego,
Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej Służby Ochrony Państwa, Państwowej
Straży Pożarnej, Służby Celno- Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
(jednolity tekst: Dz.U. z 2022 r., poz. 1626). W związku z powyższym w sytuacji
skarżącego obowiązuje zasada pobierania jednego świadczenia (wyższego lub
wybranego przez uprawnionego).
Zagadnienie związane ze zbiegiem prawa do świadczeń zostało
rozstrzygnięte w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2012 r., II UK 237/11
(OSNP 2013 nr 7-8, poz. 91), w którym wyjaśniono, że zasada pobierania jednego
świadczenia (wyższego lub wybranego przez uprawnionego) w razie zbiegu u
jednej osoby prawa do kilku świadczeń (art. 95 ust. 1 ustawy emerytalnej) dotyczy
również zbiegu prawa do emerytury lub renty określonych w tej ustawie z prawem
do świadczeń przewidzianych w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy
zawodowych. Także w wyroku z dnia 24 maja 2012 r., II UK 261/11 (LEX nr
1227967) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że ubezpieczony uprawniony do
świadczenia z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i pobierający to świadczenie
III USK 118/24
6
nie może jednocześnie pobierać emerytury wojskowej, mimo że spełnił warunki do
jej nabycia i prawo to zostało mu przyznane.
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach orzeczono w
oparciu o art. 102 k.p.c.
[I.T.]
[a.ł]
