III USK 11/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 23 kwietnia 2025 r.
SSN Bohdan Bieniek
w sprawie z odwołania H. Sp. z o.o. Sp.k.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziału w Poznaniu
z udziałem W. P.
o podleganie ubezpieczeniom społecznym i wysokość podstawy wymiaru składek,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 23
kwietnia 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego w
Poznaniu
z dnia 9 sierpnia 2024 r., sygn. akt III AUa 498/24,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2024 r., oddalił
apelację H. Sp. z o.o. Sp. k. w G. od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia
14 marca 2024 r., oddalającego odwołanie Spółki od decyzji Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych, […] Oddział w Poznaniu z dnia z 26 czerwca 2023 r., stwierdzającej,
że W. P. podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i
wypadkowemu jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia w
okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2021 r. u płatnika składek H. Sp. z o.o.
sp. k. oraz ustalającej, że podstawy wymiaru składek za: luty, marzec, maj, lipiec do
III USK 11/25
2
grudnia 2020 r, luty, marzec, kwiecień, czerwiec do grudnia 2021 r. stanowią kwoty
wskazane w decyzji.
Sąd Apelacyjny stanął na stanowisku, że emeryt, rencista wykonujący
umowę zlecenie, pozostający jednocześnie w stosunku pracy, może nie być objęty
ubezpieczeniami z tytułu wykonywania umowy zlecenia wyłącznie wówczas, gdyby
wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu
pozostawania w stosunku pracy osiągnęła, w przeliczeniu na jeden miesiąc, kwotę
określoną w art. 18 ust. 4 pkt 5a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie
ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r., poz. 350, dalej jako
ustawa systemowa), a taka okoliczność w sprawie nie występowała. W sprawie nie
miał również znaczenia fakt, że ubezpieczony, którego dotyczy decyzja jest tzw.
emerytem mundurowym. Oczywiste bowiem jest, że sformułowanie, którym
posługuje się ustawodawca w art. 9 ust. 4a ustawy systemowej, to jest „osoby
mające ustalone prawo do emerytury lub renty”, należy odnieść zarówno do osób
mających prawo do emerytury lub renty z powszechnego systemu, jak również do
osób mających prawo do świadczeń emerytalnych z tytułu pełnionej służby.
Skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik Spółki, zaskarżając wyrok Sądu
Apelacyjnego w całości. We wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania wskazał na jej
oczywistą zasadność oraz potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości oraz wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. W ocenie
skarżącego ubezpieczony, który miał ustaloną emeryturę, a nadto był zatrudniony u
innego niż odwołujący się podmiotu na podstawie umowy o pracę w niepełnym
wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem niższym niż minimalne, nie podlega
obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu
wykonywania umowy zlecenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Podstawa z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. jest jednolicie rozumiana w
orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia
13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX nr 424365; z dnia 28 marca 2007 r.,
II CSK84/07, LEX nr 315351). Dlatego skarżącego obciążał obowiązek
III USK 11/25
3
przedstawienia odrębnej i pogłębionej argumentacji prawnej wskazującej na
zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania, zawierającej szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne
wątpliwości interpretacyjne (por. postanowienie Sądu Najwyższego: z dnia 8 lipca
2009 r., I CSK 111/09, LEX nr 570112; z dnia 12 grudnia 2008 r., II PK 220/06,
LEX nr 950814). Nie można uznać, że w sprawie zachodzi potrzeba wykładni
przepisów prawa, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii prawnej
prezentowanej przez skarżącego, a nie zachodzą żadne okoliczności
uzasadniające zmianę tego poglądu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia
12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, LEX nr 523522 oraz z dnia 16 stycznia 2003 r.,
I PK 230/02, OSNP wkładka 2003 Nr 13, poz. 5).
Analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (i jego
uzasadnienia) wskazuje, że ten element skarżący potraktował dość swobodnie.
Przede wszystkim nie dokonał wykładni prawa, wskazując na możliwe jego skutki,
lecz ograniczył się do zaprezentowania własnego poglądu. Taki rezultat gubi
publicznoprawne funkcje skargi kasacyjnej. Po wtóre, orzekające w sprawie sądy
wyjaśniły, jak należy interpretować sporne przepisy, a dla przeciwwagi pełnomocnik
Spółki nie przedstawił innych judykatów, które wskazywałby na konieczność
wypowiedzi Sądu Najwyższego.
W końcu w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. postanowienia: z dnia
16 lutego 2023 r., II USK 35/22; z dnia 11 stycznia 2023 r., II USK 170/22, z dnia
29 listopada 2023 r., III PSK 37/23) przyjęto, że ocena sytuacji prawnej
zleceniobiorcy uprawnionego do emerytury lub renty, pozostającego w stosunku
pracy, dokonywana z uwzględnieniem regulacji art. 9 ust. 2c ustawy systemowej
powinna „wyprzedzać” ocenę dokonywaną wyłącznie na podstawie art. 9 ust. 4a tej
ustawy. W praktyce z możliwością zastosowania zasady, w myśl której
zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty pozostający w stosunku pracy
nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania
umowy zlecenia, będziemy mieli zatem do czynienia wtedy, gdy podstawa wymiaru
składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu pozostawania w stosunku pracy
osiągnie kwotę określoną w art. 18 ust. 4 pkt 5a (to znaczy kwotę minimalnego
wynagrodzenia za pracę), na co jednoznacznie wskazuje brzmienie zdania
III USK 11/25
4
drugiego art. 9 ust. 2c in fine, które nie określa przecież wymienionych tam „innych
tytułów", a zatem obejmuje także osoby pozostające w stosunku pracy. Natomiast,
gdy podstawa wymiaru składek z tytułu pozostawania w stosunku pracy będzie
niższa niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, zleceniobiorca uprawniony
do emerytury lub renty pozostający w stosunku pracy będzie podlegał
obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym również z tytułu wykonywania umowy
zlecenia.
Pojęcie zaś „oczywistego” naruszenia prawa należy do sfery obiektywnej i
wymaga wykazania, że podniesione zarzuty naruszenia podstaw zaskarżenia były
ewidentnie zasadne bez potrzeby dokonywania szczegółowej lub ponownej
weryfikacji kontestowanego stanu faktycznego. Krótko mówiąc, chodzi o ułomne
rozstrzygnięcie, które powinno być widoczne od razu. Tymczasem zestawienie
argumentacji, jaką posłużył się Sąd odwoławczy oraz skarżący nie prowadzi do
akceptacji poglądu, iż w sprawie doszło do elementarnego naruszenia prawa.
Dlatego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
AGM
[a.ł]
