III USK 1/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 11 grudnia 2025 r.
SSN Leszek Bielecki
w sprawie z odwołania A.M.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału w Poznaniu
o podstawę wymiaru składek,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 11
grudnia 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w
Poznaniu
z dnia 4 września 2024 r., sygn. akt III AUa 508/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od organu rentowego na rzecz skarżącego kwotę
1.800 zł (tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami za
czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu
orzeczenia do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
wyrokiem z 4 września 2024 r., III AUa 508/24, oddalił apelację organu rentowego
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z 12 marca 2024 r., VII U 768/23,
zmieniającego decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału w Poznaniu z
III USK 1/25
2
3 marca 2023 r., i ustalającego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie
zdrowotne dla odwołującego się A.M. za sporny okres.
Organ rentowy wniósł do Sądu Najwyższego skargę kasacyjną, zaskarżając
ten wyrok w całości. Uzasadniając wiosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania wskazano, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w
orzecznictwie sądów - tj. art. 8 ust. 6 pkt 4 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z
dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst:
Dz. U. z 2025 r., poz. 350 ze zm., dalej jako stawa systemowa). Dodatkowo
sformułowano zagadnienie prawne: czy na podstawie art. 8 ust. 6 pkt 4 w związku z
art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej "niemal jedyny" (99% udziałów) wspólnik
spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, będący jednocześnie jedynym członkiem
zarządu tej spółki, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym jako osoba
prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, czy też dla podlegania
obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym na konieczne jest aby wspólnik spółki
z ograniczoną odpowiedzialnością posiadał 100% udziałów spółki? Z ostrożności
procesowej organ rentowy wskazał również na oczywista zasadność skargi.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną odwołujący się wniósł o wydanie
postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi do rozpoznania oraz zasądzenie na
jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego
rozpoznania.
Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).
Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż
III USK 1/25
3
tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2
k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności
powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący organ
rentowy powołał się na przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., z ostrożności
procesowej na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem
nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu
Najwyższego i dla rozwikłania, którego dotychczasowe orzecznictwo jest
niewystarczające. W przypadku powołania jako podstawy wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania istnienia w sprawie istotnego zagadnienia
prawnego, skarżący ma obowiązek nie tylko sformułować samo zagadnienie, ale
także - w uzasadnieniu wniosku - przedstawić odpowiednią jurydyczną
argumentację wskazującą na dopuszczalność i celowość rozwiązania problemu
prawnego w sposób preferowany przez skarżącego, a odmienny od sposobu
rozstrzygnięcia tego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez
Sąd drugiej instancji. Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty
przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie
art. 390 k.p.c. Samo zaś zagadnienie prawne, w formie pytania sformułowanego w
taki sposób, by możliwe było rozstrzygnięcie stawianych przez skarżącego
wątpliwości, musi w swej treści zawierać odwołanie do przepisu lub przepisów
prawa, na tle których takie zagadnienie powstaje. Dopiero wówczas Sąd Najwyższy
ma podstawę do oceny, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście
zagadnieniem "prawnym" oraz czy jest to zagadnienie "istotne". Nie można przy
tym zasadnie twierdzić, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli
Sąd Najwyższy we wcześniejszym orzecznictwie wyraził swój pogląd w
podnoszonej kwestii, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające jego zmianę
(postanowienie Sądu Najwyższego z 12 sierpnia 2014 r., I UK 64/14).
Natomiast w razie powołania się na przesłankę przedsądu, jaką jest potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie, przepisy mające być przedmiotem wykładni Sądu
III USK 1/25
4
Najwyższego powinny należeć do katalogu przepisów, których naruszenie przez
sąd drugiej instancji zarzucono w ramach podstawy skargi (postanowienie Sądu
Najwyższego z 4 września 2002 r., I PKN 682/01, OSNP 2004 Nr 12, poz. 211).
Rzeczą skarżącego jest zaś wykazanie, że określony przepis prawa, mimo iż budzi
poważne wątpliwości, ze sprecyzowaniem, na czym te poważne wątpliwości
polegają, nie doczekał się wykładni, bądź niejednolita jego wykładnia wywołuje
rozbieżności w orzecznictwie sądów, które to orzecznictwo należy przytoczyć
(postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC
2002 Nr 12, poz. 151; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr 315351; z 15
października 2002 r., II CZ 102/02, LEX nr 57231; z 13 grudnia 2007 r., I PK
233/07, OSNP 2009 nr 2-4, poz. 43 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr
494133). Oczywiste jest, iż budzący wątpliwości interpretacyjne przepis musi mieć
zastosowanie w sprawie, a jego wykładnia - mieć znaczenie dla jej rozstrzygnięcia.
Przedmiotem zainteresowania Sądu Najwyższego jest jednak sam przepis, a nie
rozstrzygnięcie konkretnego sporu. Stąd też wspomniane wątpliwości
interpretacyjne powinny być na tyle poważne, by ich wyjaśnienie nie sprowadzało
się do prostej wykładni przepisów. W tym wyraża się publicznoprawny charakter
skargi kasacyjnej. Celem realizowanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej
jest bowiem ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni
przepisów prawa oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój jurysprudencji i prawa
pozytywnego, a nie korekta orzeczeń wydawanych przez sądy powszechne
(postanowienie Sądu Najwyższego z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr
7-8, poz. 147).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że
skarżący organ rentowy nie wykazał istnienia wskazanych przesłanek przedsądu.
Organ prawidłowo identyfikując dwie konkurencyjne względem siebie linie
orzecznicze, pominął, że o ile korzystna dla stanowiska skarżącego linia
orzecznicza dominowała w przeszłości, o tyle od kilku lat Sąd Najwyższy
konsekwentnie odstąpił od założenia, zgodnie z którym posiadanie przez wspólnika
spółki z ograniczoną odpowiedzialnością niemal 100% udziałów w tej spółce
powoduje, że taki wspólnik spełnia kryteria podlegania obowiązkowym
ubezpieczonym społecznym jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność,
III USK 1/25
5
będąca wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Proces zmiany linii orzeczniczej został szczegółowo scharakteryzowany w wyroku
Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 2024 r., II USKP 52/23 (LEX nr 3784622). Sąd
Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę potwierdza trafność
argumentacji przedstawionej w przywołanym orzeczeniu i przypomina jedynie, że w
wyroku z dnia 15 września 2021 r., I USKP 44/21 (OSNP 2022 Nr 9, poz. 91) Sąd
Najwyższy odstąpił od dotychczasowej wykładni, przyjmując, że obowiązkowo
ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlega tylko jedyny wspólnik
jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a nie wspólnik
większościowy, choćby "prawie" lub "niemal" jedyny (art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z
art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej w związku z art. 4 § 1 pkt 3 k.s.h.). To
stanowisko oprócz przywołanego już wyroku w sprawie II USKP 52/23, zostało
także zaaprobowane w wyrokach Sądu Najwyższego: z dnia 17 stycznia 2024 r., III
USKP 73/23, OSNP 2024 Nr 8, poz. 87; z dnia 30 listopada 2023 r., III USKP 31/23,
OSNP 2024 Nr 11, poz. 111; z dnia 30 listopada 2023 r., III USKP 17/23, OSNP
2024 Nr 6, poz. 66; z dnia 23 lipca 2024 r., II USKP 52/23, LEX nr 3784622; z dnia
27 sierpnia 2024 r., II USKP 49/23, OSNP 2025 Nr 1, poz. 10; z dnia 15 stycznia
2025 r., I USKP 164/24, LEX nr 3816696; a także w postanowieniach Sądu
Najwyższego z dnia 9 stycznia 2024 r., I USK 472/23, LEX nr 3652137 czy z dnia
13 marca 2024 r., III USK 22/23, LEX nr 3693536. Wobec tego z całą pewnością
nie można potwierdzić, że wykładnia art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej nadal
wywołuje rozbieżności w orzecznictwie.
Z powyższych względów skarga kasacyjna organu rentowego nie jest
również oczywiście uzasadniona.
Strona skarżąca nie zdołała zatem wykazać, że zachodzi potrzeba
rozpoznania przez Sąd Najwyższy wniesionej przez nią skargi kasacyjnej, wobec
czego na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. O kosztach
postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto zgodnie z art. 98 § 1 i 11 k.p.c.
[SOP]
III USK 1/25
6
