III SAB/Po 11/23

Dnia 21 czerwca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 czerwca 2023 roku sprawy ze skargi D. M. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej I. stwierdza, że Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. dopuścił się bezczynności, II. zobowiązuje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. do wydania decyzji w sprawie z wniosku D. M. z 30 maja 2022 r. o przyznanie pomocy finansowej na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich, w terminie miesiąca od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; III. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. w pozostałym zakresie oddala skargę, V. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz strony skarżącej kwotę 100,- zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.

D. M. pismem z 20 marca 2023 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: Dyrektor WOR ARiMR lub organ) w sprawie przyznania jej w 2022 r. pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania 6.2. "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Skarżąca zarzuciła organowi nieprawidłowe pozostawienie jej wniosku bez rozpoznania. Wskazała, że w otrzymanym zawiadomieniu o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia organ poinformował ją, że nie zawarła informacji o jej sytuacji ekonomicznej tj. nie uzupełniła pól biznesplanu I.2.A.1 i I.2.A.2. Strona podała, że wymienionych braków nie wypełniła, ponieważ nie jest w posiadaniu żadnych nieruchomości, gruntów, czy elementów wyposażenia typu maszyny, urządzenia czy środki transportu. Wyjaśniła, że w pierwotnym wniosku pkt I.2.A.1 uzupełniony był o zapis: "Budynek jednorodzinny (użyczone pomieszczenie)". Nadto odpowiadając na wezwanie organu do usunięcia braków formalnych strona usunęła również zapis z pkt I.2.A.1. pozostawiając to pole puste. Uczyniła tak po konsultacji z osobą prowadzącą sprawę – D. P., która udzieliła jej informacji, że jeśli wnioskodawczyni nie jest w posiadaniu nieruchomości nie powinna uzupełniać tej rubryki. Skarżąca podała, że o prawidłowości pozostawienia pkt I.2A.1 nieuzupełnionego utwierdziło ją brzmienie przypisu dolnego "1" zawartego na str. 4 Biznesplanu, wedle którego należało wskazać posiadane zasoby materialne. Reasumując skarżąca uznaje, że usunęła wszystkie braki formalne wniosku. Dodała, że 7 listopada 2022 r. złożyła skargę do Prezesa ARiMR, która została uznana jako ponaglenie.

W odpowiedzi Dyrektor WOR ARiMR wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił, iż po złożeniu przez skarżącą 30 maja 2022 r. wniosku o przyznanie pomocy finansowej, dokonano jego weryfikacji i uznawszy, że jest on niekompletny 7 lipca 2022 r. wezwano wnioskodawczynię do usunięcia braków formalnych. W wyznaczonym 14-dniowym terminie uzupełniono wniosek w sposób niekompletny. Pomimo wezwania do poprawy biznesplanu zgodnie z wytycznymi instrukcji w pozycji zawierającej informację o źródłach finansowania i zasobach materialnych, jakie wnioskodawca posiada do podjęcia działalności pozarolniczej, w tym gruntów, budynków, maszyn, urządzeń i wyposażenia, strona w uzupełnieniu wniosku nie zawarła kompletnego opisu wyjściowej sytuacji ekonomicznej. Dlatego wniosek strony pozostawiono bez rozpoznania, o czym poinformowano stronę pismem z 25 października 2022 r. Organ podkreślił, że wezwanie zawierało pouczenie, że nieusunięcie braków skutkować będzie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Organ wskazał, że warunki i tryb przyznawania wsparcia na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" na obszarach wiejskich objętego PROW na l. 2014-2020 reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozporządzenie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 1196 ze zm., dalej: rozporządzenie), w szczególności jego § 9. Jednocześnie zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia biznesplan dołączany do wniosku na podstawie § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia zawiera opis wyjściowej sytuacji ekonomicznej podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy, obejmujący informacje dotyczące źródeł finansowych i zasobów materialnych, jakie podmiot ten posiada do podjęcia działalności pozarolniczej, w tym gruntów, budynków i budowli, maszyn, urządzeń i wyposażenia. Stosownie do art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2422, dalej: u.w.r.o.w.) strona obowiązana jest przedstawiać dowody oraz wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Organ zważył, że we wniosku z 30 maja 2022 r. strona zaplanowała rozpoczęcie działalności pozarolniczej w ramach kodu PKD 69.20.Z działalność rachunkowo-księgowa, doradztwo podatkowe. W sekcji IV.4 biznesplanu wskazała, iż prowadzenie tego typu działalności wymaga posiadania pomieszczenia biurowego wraz z odpowiednią infrastrukturą. Koniecznym jest w tej sytuacji odpowiednie wyposażenie części użyczonej budynku mieszkalnego. Pomieszczenie biurowe znajdujące się bezpośrednio w budynku mieszkalnym jest optymalne względem kosztów i ergonomii pracy. Dołączyła do wniosku umowę użyczenia pomieszczenia o pow. 20 m2 do prowadzenia działalności gospodarczej zawartą 31.01.2022 r. z R. M..

Organ wezwał stronę na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. do usunięcia braków formalnych wniosku w terminie 14 dni w zakresie m.in. uzupełnienia biznesplanu zgodnie z wytycznymi instrukcji odnośnie informacji o źródłach finansowych i zasobach materialnych, jakie wnioskodawca posiada do podjęcia działalności pozarolniczej (§ 3 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia). Nadto wezwano stronę do przedłożenia tytułu prawnego do nieruchomości, na której będzie prowadzona operacja, na co najmniej 6 lat od dnia złożenia wniosku. Wyjaśniono, że przedłożona umowa użyczenia zawarta jest na okres krótszy. Pouczono stronę, iż nieusunięcie braków formalnych skutkować będzie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania.

Zdaniem organu złożone 27 lipca 2022 r. uzupełnienia wniosku były niewyczerpujące i dlatego wniosek zawiadomieniem z 25 października 2022 r. pozostawiono bez rozpoznania. Wskazano, iż biznesplan powinien zawierać kompletny opis wyjściowej sytuacji ekonomicznej strony, w szczególności co do posiadanych zasobów materialnych, jak grunty, budynki i budowle, maszyny, urządzenia, wyposażenie i inne (I.2.A.1 biznesplanu). W uzupełnionym biznesplanie Sekcja II.2A strona wskazała, że zostanie jej użyczona część budynku mieszkalnego którego jest domownikiem, a także miejsce do postoju samochodu. Jednocześnie usunęła z tabeli I.2.A.1 "charakterystyka posiadanych nieruchomości" informację o użyczonym pomieszczeniu na działalność w ramach umowy użyczenia i załączyła poprawioną umowę użyczenia pomieszczenia na biuro, co zdaniem organu wskazuje na brak spójności w przygotowanej dokumentacji aplikacyjnej. Organ nie dał wiary wskazaniom strony jakoby "po konsultacji z osobą prowadzącą sprawę ustalono, że jeśli nie jestem w posiadaniu nieruchomości nie powinnam uzupełniać tej rubryki – pkt I.2.A.1"., bowiem w biznesplanie znajduje się oddzielna kolumna dająca możliwość wskazania formy posiadanych przez stronę nieruchomości. Organ zważył, że jednocześnie strona nie wypełniła pozostałych pól biznesplanu – posiadane maszyny/urządzenia/środki transportu//wyposażenie/inne. Wobec pozostawienia pustych pól biznesplanu organ nie może w sposób uznaniowy wywodzić, iż strona nie jest w posiadaniu żadnych nieruchomości, ruchomości, ale że biznesplan w tym zakresie nie został wypełniony.

Organ zaznaczył, że wystąpienie z wnioskiem o przyznanie pomocy jest dobrowolne, a wnioskodawca zobowiązany jest do przestrzegania przepisów rozporządzenia, kryteriów i wymogów przygotowania dokumentacji aplikacyjnej, które są jednolite dla wszystkich wnioskodawców. Strona w pkt VII. wniosku potwierdziła własnoręcznym podpisem znajomość zasad przyznawania pomocy finansowej.

Nieusunięcie przez stronę w zakreślonym terminie ww. braków wniosku uzasadniało na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. pozostawienie go bez rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga w zasadniczej jej części okazała się zasadna.

Przedmiotem skargi D. M. uczyniła bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącej z 30 maja 2022 r. dotyczącym przyznania pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania 6.2. "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Z kolei w myśl art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a. o przewlekłym prowadzeniu postępowania przez organ administracji publicznej możemy mówić wówczas, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

W przedmiotowej sprawie zgodnie z § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2016r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premia na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 (Dz. U. z 2016 r., poz. 1196, dalej: rozporządzenie) termin do wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy, o którą wnioskowała skarżąca wynosi 180 dni od dnia zakończenia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy. Termin składania wniosków upływał 31 maja 2022 r. Termin 180 dni do wydania decyzji upływał zatem 28 listopada 2022 r., albowiem termin 180 dni liczony od dnia 31 maja 2022 r. przypadał w niedzielę 27 listopada 2022 r. W terminie tym Dyrektor WOR ARiMR w P. nie wydał decyzji w sprawie zainicjowanej ww. wnioskiem skarżącej, a pismem z 25 października 2022 r. na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. pozostawił wniosek bez rozpoznania.

Czynność pozostawienia na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. bez rozpoznania wniosku wszczynającego postępowanie administracyjne nie podlega odrębnemu zaskarżeniu. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 3 września 2013 r. sygn. akt I OSP 2/13 (publ. ONSAiWSA 2014/1/2) na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 K.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Jest to jedyne narzędzie służące zwalczaniu sytuacji, kiedy podanie o wszczęcie postępowania administracyjnego organ bezzasadnie pozostawia bez rozpoznania. Jeżeli bowiem organ prowadzący postępowanie pozostawia podanie bez rozpoznania, mimo że nie zachodzą przesłanki uzależniające podjęcie tej czynności materialno-technicznej (np. wezwanie organu wystosowane na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. było wadliwe - wyrok NSA z 22 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 3/11), to pozostaje on w bezczynności, bo odmawia rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji. Ustawa P.p.s.a. nie wprowadziła żadnych innych mechanizmów kontroli działań odmowy organu administracji wszczęcia postępowania motywowanego nieusunięciem przez wnioskodawcę braków formalnych. Innymi słowy, niedopuszczalna jest odrębna skarga, której przedmiotem jest czynność pozostawienia wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. Brak zgody strony na tę czynność organu może być kwestionowany wyłącznie skargą na bezczynność. Negatywna ocena tej czynności jako nieznajdującej uzasadnienia w przepisach prowadzi do konkluzji, iż sprawa przez kolejny okres, przypadający po 25 października 2022 r. (data zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania), pozostawała nierozpoznana. Organ bowiem nadal decyzji w sprawie nie wydał.

Wyjaśnić należy również, że skarżąca stosując się do normy określonej w art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej: P.p.s.a., wniosła skargę po uprzednim wyczerpaniu przysługującego jej na mocy art. 37 § 1 K.p.a. środka zaskarżenia, tj. po wniesieniu ponaglenia do organu wyższego stopnia. D. M. dowiedziawszy się o pozostawieniu przez Dyrektora WOR ARiMR jej wniosku bez rozpoznania (pismo organu z 25.10.2022 r. doręczone stronie 28.10.2022 r.) w dniu 7 listopada 2022 r. skierowała do Prezesa ARiMR za pośrednictwem Dyrektora WOR ARiMR pismo zatytułowane "skarga na postanowienie – Pozostawienie wniosku bez rozpatrzenie", które należy kwalifikować jako ponaglenie. Tak też uczynił Prezes Agencji, który rozpoznał je postanowieniem z 20 grudnia 2022 r. nr [...] uznając, że jest nieuzasadnione. Przyjął, że strona w wyznaczonym terminie nie usunęła braków formalnych wniosku, bowiem w biznesplanie złożonym w ramach uzupełnień Sekcja II.2.A wskazała, że zostanie jej użyczona część budynku mieszkalnego, którego jest użytkownikiem, a także miejsce postoju dla samochodu, jednocześnie usunęła z tabeli I.2.A1 "Charakterystyka posiadanych nieruchomości" informację o użyczonym pomieszczeniu na działalność w ramach umowy użyczenia i załączyła poprawioną umowę użyczenia pomieszczenia na biuro, co zdaniem Prezesa Agencji wskazuje na brak spójności przygotowanej dokumentacji aplikacyjnej.

Sąd stwierdza, iż rozważając zasadność pozostawienia przez Dyrektora WOR ARiMR w P. wniosku bez rozpoznania należy mieć na uwadze treść § 9 ust. 2 pkt 3 i 9 oraz § 3 ust. 1 pkt 1 lit. a) ww. rozporządzenia MRiRW z dnia 25 lipca 2016r. W myśl § 9 ust. 2 pkt 3 i 9 rozporządzenia do wniosku o przyznanie pomocy dołącza się:

/.../

3) biznesplan sporządzony na formularzu udostępnionym przez Agencję na stronie internetowej administrowanej przez Agencję;

/.../

9) kopię umowy dzierżawy, najmu lub użyczenia nieruchomości, na podstawie której wnioskodawca posiada nieruchomość, na której będzie realizowana operacja, zawartej na okres co najmniej 6 lat od dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy. Zgodnie z § 3 ust 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia biznesplan, o którym mowa w § 2 ust. 1, zawiera m.in. opis wyjściowej sytuacji ekonomicznej podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy, obejmujący informacje dotyczące m.in. źródeł finansowych i zasobów materialnych, jakie podmiot ten posiada do podjęcia działalności pozarolniczej, w tym gruntów, budynków i budowli, maszyn, urządzeń i wyposażenia.

W kontekście powołanych przepis zważyć należy, iż D. M. do wniosku o przyznanie w 2022 r. pomocy finansowej załączyła biznesplan sporządzony na formularzu udostępnionym przez ARiMR, formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, oświadczenie z numerem księgi wieczystej lub inny dokument potwierdzający tytuł prawny do nieruchomości, na której będzie realizowana operacja (oświadczenie R. M. -właściciela nieruchomości [...], [...]), dokument potwierdzający tytuł prawny do nieruchomości, na której będzie realizowana operacja (umowę użyczenia zawartą z R. M. na okres 31.01.2022 r.-31.01.2028 r.), oświadczenie o wielkości przedsiębiorstwa oraz biznesplan. Co istotne w przedłożonym wraz z wnioskiem biznesplanie w pkt I.2.A.1. "Charakterystyka posiadanych nieruchomości" strona w rubryce: "Rodzaj nieruchomości" wskazała: "budynek jednorodzinny (użyczone pomieszczenie na działalność), w rubryce: "Powierzchnia/Kubatura" podała: 20m2, zaś w rubryce "Własność/posiadanie zależne/współwłasność małżeńska" podała umowa użyczenia. We wspomnianym biznesplanie dołączonym do wniosku widnieje adnotacja kontrolującego pod względem formalnym pracownika OR ARiMR w P. (starszy specjalista – niewyraźny podpis i pieczątka) adnotacja: "Jakie?" przy wpisie budynek jednorodzinny (użyczone pomieszczenie na działalność), a przy wpisie strony "Umowa życzenia" – adnotacja: "nie może być wpisane jeśli nie jest w posiadaniu". Z kolei na dołączonej umowie użyczenia ww. pomieszczenia o pow. 20m2 w budynku jednorodzinnym ([...], [...]) celem prowadzenia działalności gospodarczej – pracownik organu odnotował, że umowa winna być zawarta na nie mniej niż 6 lat od dnia złożenia wniosku tj. od 31.05.2022 r. zaznaczając, że zawarta jest na okres 31.01.2022 r. – 31.01.2028 r.

Organ pismem z 7 lipca 2022 r. wezwał stronę do usunięcia m.in. następujących braków formalnych wniosku:

- w zakresie biznesplanu wskazując, że wymaga poprawy zgodnie z wytycznymi w instrukcji do wypełniania biznesplanu odnośnie m.in. informacji o źródłach finansowych i zasobach materialnych, jakie wnioskodawca posiada do podjęcia działalności rolniczej, w tym gruntów, budynków i budowli, maszyn, urządzeń i wyposażenia, a także

- w zakresie biznesplanu w uzasadnieniu ekonomicznym operacji – złożenia umowy użyczenia pomieszczenia na cele planowanej działalności pozarolniczej zawartej na okres co najmniej 6 lat od dnia złożenia wniosku wraz z informacją jakie pomieszczenia podlegają użyczeniu oraz z podpisami wszystkich właścicieli i współwłaścicieli budynku.

Stronę wezwano do usunięcia braków formalnych w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Zważywszy, że wezwanie doręczono stronie 15 lipca 2022 r., składając wyjaśnienia i przedkładając wymagane dokumenty w dniu 27 lipca 2022 r. nie uchybiła ona wspomnianemu terminowi. Pozostaje zatem ocena, czy organ w sposób uprawniony uznał, że żądanych braków formalnych wniosku skarżąca nie usunęła, a jeśli tak, czy wina w uchybieniu terminu leży po jej stronie.

W piśmie z 25 października 2022 r. zawiadamiającym stronę o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania organ w warstwie merytorycznej ograniczył się do podania, że biznesplan nie zawiera kompletnego opisu wyjściowej sytuacji ekonomicznej wnioskodawczyni, w szczególności posiadanych zasobów materialnych, takich jak grunty, budynki i budowle, maszyny, urządzenia, wyposażenie i inne, gdyż nie uzupełniono pól: I.2.A.1 (charakterystyka posiadanych nieruchomości) i I.2.A.2 (posiadane maszyny/urządzenia/wyposażenie/środki transportu/wyposażenie/inne). Organ nie wskazał jednak o jakie konkretnie braki chodzi zważywszy, że pierwotnie przesłany wraz z wnioskiem biznesplan w pkt I.2.A.1. zawierał informację o zawartej umowie użyczenia dotyczącej pomieszczenia o pow. 20 m2 w budynku jednorodzinnym zlokalizowanym w [...]. Organ w tym zakresie ograniczył się do powołania przepisów § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia określającym obowiązek dołączenia do wniosku o przyznanie pomocy biznesplanu sporządzonego na formularzu udostępnionym przez Agencję, a nadto powołania § 3 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia, który wskazuje, że biznesplan zawiera opis wyjściowej sytuacji ekonomicznej podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy, obejmujący informacje dotyczące zasobów materialnych, jakie podmiot ten posiada do podjęcia działalności pozarolniczej, w tym gruntów, budynków i budowli, maszyn, urządzeń i wyposażenia (pola I.2A.1 i I.2A.2.).

W ocenie Sądu uwzględniwszy złożony przez D. M. wniosek aplikacyjny wraz z biznesplanem i pozostałymi załącznikami oraz przedłożonymi – na wezwanie organu – dodatkowymi dokumentami (zwłaszcza umową użyczenia zawartą na wymagany okres), jak również treść wezwania organu, adnotacji pracownika OR ARiMR zawartych na wniosku oraz treści instrukcji wypełniania biznesplanu dla przedmiotowej operacji, nie sposób uznać, że zasadnie organ pozostawił wniosek strony bez rozpoznania.

Po pierwsze wskazać należy, że instrukcja wypełniania biznesplanu, na która powołuje się organ, wskazuje w omawianym zakresie w jaki sposób należy wykazać posiadane zasoby materialne i finansowe. W pkt 7. stanowi, że w biznesplanie należy wskazać posiadane zasoby materialne i finansowe, także stanowiące współwłasność małżeńską. Informacje i dane zawarte w biznesplanie muszą potwierdzać, że przy wykorzystaniu posiadanych i planowanych do nabycia zasobów podmiot ubiegający się o pomoc jest w stanie wykonywać zaplanowaną działalność pozarolniczą w zadeklarowanym zakresie oraz osiągnąć cele pośrednie i końcowe. Zgodnie z pkt. 13. instrukcji dane zawarte w biznesplanie powinny być spójne z danymi zawartymi we wniosku o przyznanie pomocy. Z kolei na str. 4 instrukcji odnoszącej się do sposobu wypełniania poszczególnych pól biznesplanu odnośnie informacji dotyczących wnioskodawcy wskazuje się w zakresie I.2.A. "Posiadane zasoby materialne, iż: "Należy wymienić elementy posiadanych nieruchomości, tj. gruntów rolnych i budynków oraz parku maszynowego (maszyny, urządzenia, pojazdy i in.). W części – Grunty, należy podać posiadane grunty wpisując w szczególności ich rodzaj (np. grunty pod zabudowę, nieruchomość zabudowana, pozostałe) oraz ich powierzchnię. Powierzchnię gruntów należy podać w ha fizycznych. W części – Budynki/budowle, należy wymienić budynki i budowle wpisując ich rodzaj (np. budynek mieszkalny, garaż wiata itp.). w kolejnej kolumnie należy podać m2 powierzchni zabudowy lub m3 (kubaturę). Należy również określić rok budowy oraz stan techniczny (bardzo dobry, dobry, zły). W części – Posiadane maszyny/urządzenia/środki transportu/wyposażenie/inne, należy wpisać ich nazwę i typ, rok produkcji oraz stan techniczny (bardzo dobry, dobry, zły).

W świetle powyższego należy zważyć, że skarżąca w przesłanym pierwotnie podała posiadane zasoby materialne w zakresie charakterystyki posiadanych nieruchomości wskazując, że na podstawie umowy użyczenia jest posiadaczem zależnym pomieszczenia o pow. 20 m2 w budynku jednorodzinnym. Tymczasem organ wzywając stronę o usunięcie braków w omawianym zakresie nie sprecyzował, jaki brak formalny zarzuca stronie. Mając na względzie zawartą w biznesplanie dołączonym do wniosku adnotację pracownika organu ("nie może być wpisane jeśli nie jest w posiadaniu) należy dać wiarę wyjaśnieniom strony złożonym w ponagleniu (pismo z 7.11.2022 r.), że strona – przy nieprecyzyjnym wezwaniu organu z 7 lipca 2022 r. - mogła zostać wprowadzona w błąd przez osobę prowadzącą sprawę poprzez pouczenie, że umowy użyczenia nie należy kwalifikować jako posiadania nieruchomości. Powyższe koresponduje bowiem ze zmienionym przez skarżącą zapisem pkt I.2.A.1. biznesplanu przedłożonym na skutek wezwania, gdzie skarżąca pozostawiła niewypełnione rubryki dotyczące charakterystyki posiadanych nieruchomości.

Sąd pragnie podkreślić, że w kontekście treści przepisów § 9 ust. 2 pkt 3 w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia oraz instrukcji wypełniania biznesplanu nie sposób uznać, że skarżąca nieprawidłowo usunęła braki formalne wniosku, skoro już pierwotnie wskazała na tytuł prawny posiadania zależnego – umowę użyczenia pomieszczenia na cele planowanej działalności pozarolniczej. W ocenie Sądu w omawianym zakresie organ nieprecyzyjnie, nad wyraz ogólnie, wezwał stronę do usunięcia braków formalnych wniosku (biznesplanu), posługując się jedynie zwrotem normatywnym (§ 3 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia i zapis instrukcji), który nie odnosił się konkretnie do okoliczności sprawy. Tak uczynił zaś w pkt 3. wezwanie, gdzie przedstawił w kontekście § 9 ust. 2 pkt 9 rozporządzenia wadę umowy użyczenia dotyczącą okresu jej zawarcia, nakazując przedłożyć umowę użyczenia zawartą na okres co najmniej 6 lat od dnia złożenia wniosku.

Mając powyższe na względzie, biorąc pod uwagę, że strona w pierwotnie przedłożonym do wniosku biznesplanie scharakteryzowała posiadaną nieruchomość (pkt I.2.A.1.), a organ następnie w omawianym zakresie nieprecyzyjnie wezwał ją do usunięcia braków formalnych wniosku, Sąd uznał, że nieuprawnione było zastosowanie przez organ art. 64 § 2 K.p.a. i pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Uznając wskazane na podstawie umowy zawartej przez skarżącą z R. M. użyczenie za posiadanie zależne (por. wyrok SN z 9 września 1977 r., sygn. II CR 304/77, publ. OSNC 1978/7/111) obowiązkiem organu było na tyle jasno sformułować wezwanie, by nie pozostawić stronie wątpliwości, w jakim zakresie powinna usunąć braki formalne stanowiącego immanentną część wniosku o przyznanie pomocy biznesplanu. Wobec zaś nieprecyzyjnego wezwania organu, sprzeczne zapisy biznesplanu pierwotnego i zmienionego (zarzucana przez organ niespójność) nie powinny skutkować pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Niedopuszczalne jest bowiem, by uchybienia organu w zakresie wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku obciążały wnioskodawcę. Stosownie do treści art. 27 ust. 1 pkt 3 u.w.r.o.w. w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Zważywszy na okoliczność, że strona pierwotnie w biznesplanie w pkt I.2.A.1. ujawniła posiadanie zależne w formie umowy użyczenia części budynku jednorodzinnego, a pracownik organu na wniosku wyraził wątpliwość, czy okoliczność ta wskazuje na posiadanie przez stronę nieruchomości, jawi się jako uprawdopodobnione wyjaśnienie złożone w ponagleniu i w skardze, że następnie, po otrzymaniu nieprecyzyjnego wezwania organu (o czym wyżej), skarżąca została błędnie pouczona, iż powinna pozostawić rubrykę pkt I.2.A.1. niewypełnioną.

W ocenie Sądu również brak podania w pkt I.2.A.2 biznesplanu posiadanych maszyn, urządzeń, środków transportu, wyposażenia lub innych nie mógł w żadnym razie skutkować pozostawieniem wniosku bez rozpoznania, skoro skarżąca tak pierwotnie, jak i na skutek wezwania organu podała, że nie posiada żadnych maszyn, urządzeń, środków transportu, wyposażenia lub innych. Pozostawienie przez stronę pustych rubryk w pkt I.2.A.2 biznesplanu winno zostać odczytane jako brak posiadania maszyn, urządzeń, środków transportu, wyposażenia i innych. Tak bowiem (niekonsekwentnie) organ potraktował przykładowo oświadczenie strony zawarte w pkt I.2.B. dotyczące finansowej sytuacji wnioskodowacy, gdzie wskazując w rubryce I.2.B.1. posiadane środki pieniężne – 8.000 zł, a w rubryce I.2.B.2. dotychczasowe źródło utrzymania – praca w gospodarstwie, strona pozostawiła niewypełnione kolejne rubryki I.2.B.3. – pozostałe źródła finansowania i I.2.B.4. obroty i osiągane zyski. Zatem i w tym zakresie organ naruszył art. 64 § 2 K.p.a.

Reasumując nieuprawnione było pozostawienie przez organ wniosku skarżącej bez rozpoznania. Zważywszy zatem, że wbrew § 13 ust. 1 rozporządzenia w terminie 180 dni od dnia zakończenia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy (tj. do 28 listopada 2022 r.) organ nie wydał decyzji w sprawie, Sąd stwierdził na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., że organ dopuścił się bezczynności (pkt I. wyroku). Tak w dacie wniesienia skargi, jak i wydania przez Sąd wyroku organ pozostawał nadal w bezczynności.

W konsekwencji stwierdzenia bezczynności organu Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zobowiązał organ do wydania w niniejszej sprawie decyzji w terminie miesiąca od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy (pkt II. wyroku).

W pkt III. wyroku Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Z kwalifikowaną postacią bezczynności mamy do czynienia, gdy stan niezgodności z prawem (niezałatwienia sprawy) trwa przez dłuższy okres w sytuacji, gdy rodzaj i stan sprawy tego nie usprawiedliwia, a także nadto gdy organ nie podejmuje żadnych czynności bądź podejmowane czynności nie są celowe z punktu widzenia przedmiotu rozpatrywanej sprawy i nie zmierzają do jej jak najszybszego zakończenia (por. np. wyrok w sprawie II GSK 1159/19). W niniejszej sprawie termin do wydania decyzji wynosił 180 dni. Organ podejmował czynności w zakreślonym terminie i choć błędnie pozostawił wniosek skarżącej bez rozpoznania, było to wynikiem nieprawidłowej oceny zagadnienia uzupełnienia braków formalnych, a nie intencjonalnego wydłużania postępowania w sposób rażący. Dlatego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie taka rażąca sytuacja nie miała miejsca.

Zważywszy, że przedmiotem skargi strona uczyniła również przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania, a Dyrektor WOR ARiMR w terminie określonym w § 13 ust. 1 rozporządzenia pozostawił wniosek bez rozpoznania (pismo z 25 października 2022 r.) Sąd uznał, że postępowanie organu w tym zakresie nie było prowadzone przewlekle. Dlatego Sąd w pkt IV. wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę w pozostałym zakresie.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt V. wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem poniesionych przez skarżącą kosztów sądowych uiszczonego wpisu od skargi.