III SAB/Łd 70/26

Dnia 13 sierpnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, , po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.H. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Łódzkiego w przedmiocie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę 1. zobowiązuje Wojewodę Łódzkiego do rozpatrzenia wniosku skarżącego M.H. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Wojewoda Łódzki dopuścił się przewlekłości w rozpatrzeniu wniosku skarżącego M.H. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Wojewody Łódzkiego na rzecz skarżącego M.H. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

16 lutego 2026 r. do Wojewody Łódzkiego wpłynął wniosek z 12 lutego 2026 r. M. H., obywatela Ukrainy, o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, w którym jako cel pobytu cudzoziemiec wskazał wykonywanie pracy.

Do wniosku załączono: załącznik nr 1 do wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, kserokopię paszportu nr [...], kserokopię karty pobytu nr [...], zgłoszenie do ubezpieczeń ZUS ZUA, kserokopię aneksu do umowy o pracę z 1 stycznia 2026 r., zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek, zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach, oświadczenie cudzoziemca z 12 lutego 2026 r., oświadczenia podmiotu powierzającego pracę z 12 lutego 2026 r., pełnomocnictwo udzielone H. I. wraz z potwierdzeniem uiszczenia opłaty skarbowej.

16 lutego 2026 r. wniosek zarejestrowany został w ogólnopolskim systemie rejestracji pobytu cudzoziemców.

14 maja 2026 r. do Wojewody Łódzkiego wpłynęło ponaglenie skarżącego skierowane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie.

15 maja 2026 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na "bezczynność i przewlekłe prowadzenia postępowania", w której sprecyzował dalej, że jest to skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Wojewodę Łódzkiego w sprawie rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Skarżący zarzucił Wojewodzie Łódzkiemu naruszenie:

1. art. 12 § 1 w związku z art. 35 § 3 i 4 k.p.a. z uwagi na prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób opieszały, powierzchowny i nieefektywny, bowiem wykonywane w jego toku czynności podejmowane są w dużych odstępach czasu;

2. art. 7 k.p.a. z uwagi na brak podjęcia jakichkolwiek kroków niezbędnych do wyjaśnienia i załatwienia sprawy przez okres ponad 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Skarżący wniósł o:

1. zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie;

2. stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania;

3. przyznanie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy złożył 16 lutego 2026 r. Do dnia wniesienia skargi organ nie podjął jakiejkolwiek czynności zmierzającej do załatwienia sprawy. W sprawie ma miejsce przewlekłość. Postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę znacząco przekracza normy regulujące czas trwania postępowania. Tak znaczna zwłoka w rozpoznaniu sprawy nie znajduje żadnego uzasadnienia w przepisach prawa. Skarżący mając na uwadze, że osobiste złożenie odcisków palców jest niezbędne do wydania decyzji, od samego wszczęcia postępowania był gotowy stawić się w urzędzie celem uzupełniania tego braku formalnego. Zaistniała zatem bezczynność, bowiem organ nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu albo stosownej czynności. W sprawie nie znajdują zastosowania przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.

Zdaniem skarżącego, w sprawie zachodzi sytuacja wystąpienia jednocześnie bezczynności organu (brak załatwienia sprawy pomimo znacznego przekroczenia ustawowego terminu) oraz przewlekłość prowadzonego postępowania (brak podejmowania czynności faktycznie zmierzających do rozpoznania sprawy). Podejmowane przez organ czynności stoją w sprzeczności z wyrażoną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania. Przewlekłość prowadzonego przez organ postępowania polega w tym przypadku na tym, że postępowanie prowadzone jest w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu lub też jest to podejmowanie przez organ czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Przewlekłość postępowania zachodzi także wtedy gdy postępowanie przekracza rozsądne granice, a organ w sposób nieuzasadniony przedłuża rozstrzygnięcie sprawy, co ma miejsce w sytuacji opisanej w skardze.

Pismem z 20 maja 2026 r. Wojewoda Łódzki zawiadomił skarżącego o pozostawieniu ponaglenia bez rozpoznania.

20 maja 2026 r. skarżący zwrócił się o wydanie zaświadczenia, że wniosek w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy został złożony.

22 maja 2026 r. Wojewoda Łódzki wydał cudzoziemcowi zaświadczenie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie.

Odnosząc się do postawionych w skardze zarzutów organ wskazał, że przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Organ zobligowany jest do procedowania złożonych wniosków zgodnie z kolejnością wpływu, do czego zobowiązują organ zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego. Termin załatwienia sprawy nie wynika zatem ze złej woli organu oraz z lekceważenia skarżącego, a z ilości procedowanych spraw. Wydanie decyzji administracyjnej dla cudzoziemca w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy jest procesem złożonym i wymaga przeprowadzenia przez organ szeregu czynności wyjaśniających.

28 stycznia 2023 r. wszedł w życie przepis art. 100d ust. 1 ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r., poz. 337 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy". Przepis ten przewiduje, że w wymienionym w tej regulacji okresie nie rozpoczyna się bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwolenia na pobyt czasowy, a przepisów o bezczynności organu w tym okresie nie stosuje się. Wobec powyższego ewentualne zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w tym okresie nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących przewlekłości postępowania, a skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania w tym okresie jest niedopuszczalna. Pomimo zmiany linii orzeczniczej w kwestii oceny art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, konstytucyjność tego przepisu nie została zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny, więc przepis ten nadal obowiązuje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U.: z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie zaś do art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalne wówczas, gdy strona przed wniesieniem skargi wniosła do organu ponaglenie wyczerpując przysługujący jej środek zaskarżenia (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.). Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). Spełnienie wymogu wyczerpania środków zaskarżenia następuje już w chwili złożenia ponaglenia w organie (por. postanowienia NSA z 8 listopada 2013 r., II OSK 2654/13; z 25 maja 2018 r., II OSK 1210/18). Należy podkreślić, że terminy do wniesienia skargi ustalone w art. 53 p.p.s.a. nie mają zastosowania do skargi na bezczynność lub przewlekłość organu (por. postanowienia NSA: z 11 maja 2011 r., I OSK 716/11; z 26 maja 2011 r., I OSK 857/11). Oznacza to, że skarga taka może być skutecznie wniesiona do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcia czynności (por. wyroki NSA: z 29 kwietnia 2011 r., I FSK 249/10; z 21 czerwca 2017 r., II OSK 853/17; z 10 maja 2018 r., II OSK 895/18; z 3 lipca 2018 r., II OSK 3036/17; z 24 stycznia 2019 r., I GSK 3149/18; z 5 czerwca 2019 r., II OSK 3747/18; z 15 września 2020 r., II OSK 1271/20; z 19 lutego 2021 r., II OSK 2346/20; z 17 marca 2021 r., II OSK 2616/19; uchwały składu 7 sędziów NSA z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19 i z 7 marca 2022r., II OPS 1/21; por. także: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 7 wyd., Warszawa 2021, Nb 11 do art. 149).

W niniejszej sprawie skarżący przed wniesieniem skargi spełnił powyższy wymóg formalny. Ponaglenie wpłynęło do organu administracji 14 maja 2026 r., zaś skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżącego wniósł 15 maja 2026 r. Wniosek wszczynający postępowanie nie został rozpatrzony ani na dzień wniesienia skargi (15 maja 2026 r.), ani na dzień orzekania (13 sierpnia 2026 r.).

W tym miejscu wskazać należy, że w odpowiedzi na skargę organ administracji stwierdził, że skarga jest niedopuszczalna powołując się na aktualną treść art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. W ocenie sądu stanowisko organu jest niezasadne. Regulacje tamujące lub zawieszające bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych w sprawach dotyczących pozwoleń na pobyt cudzoziemców Polsce datują się od zmiany wprowadzonej ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830). Prolongowano je kolejnymi ustawami, przy czym ostatnia z nich przedłużyła termin do 4 marca 2027 r. (art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw – Dz. U. poz. 203). Podkreślić należy, że już pierwsza ze wskazanych regulacji budziła kontrowersje w doktrynie i orzecznictwie pod względem zgodności z zasadami państwa prawa. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął jednak, że art. 100d, a wcześniej także 100c wskazanej ustawy nie naruszają Konstytucji RP, prawa unijnego, w tym Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, dalej "KPP", jak również art. 6 i 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, dalej "EKPCz", (zob. np. wyroki NSA z 23 października 2024 r., II OSK 801/24; z 30 października 2024 r., II OSK 1961/24; z 26 lutego 2025 r., II OSK 1287/24; z 27 lutego 2025 r., II OSK 2470/24; z 2 kwietnia 2025 r., II OSK 2316/24;z 16 kwietnia 2025 r., II OSK 1280/24). Stanowisko to zachowało aktualność do 30 czerwca 2024 r.

W aktualnym orzecznictwie odnoszącym się do stanów faktycznych po 30 czerwca 2024 r. przyjmuje się, że ponad dwuletni okres – od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. należy uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. Problem bezczynności lub przewlekłości prowadzenia postępowań w określonej kategorii spraw mający swoje źródło w liczbie tych spraw, powinien być rozwiązywany przez dostosowanie organizacyjne i kadrowe organów do bieżących potrzeb. Rozwiązanie tej kwestii nie powinno natomiast polegać na wielokrotnym prolongowaniu obowiązywania regulacji ograniczającej przysługujące cudzoziemcom uprawnienia i środki prawne (art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy) tym bardziej, że chodzi w tym przypadku o regulację szczególną, która w swoim założeniu miała mieć jedynie epizodyczny charakter (por. wyroki NSA z 19 maja 2025 r., II OSK 2921/24, II OSK 2498/24, II OSK 2737/24; z 28 maja 2025 r., II OSK 2945/24; z 12 czerwca 2025 r., II OSK 3096/24; z 26 czerwca 2025 r., II OSK 2234/24 i II OSK 2243/24; z 25 sierpnia 2025 r., II OSK 3109/24). Podkreśla się, że wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych może bowiem prowadzić do sytuacji, w której w dłuższej perspektywie stanowią one nie tylko "szczególne" – dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności, lecz stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu. Takie rozwiązanie należy zaś ocenić krytycznie nie tylko przez pryzmat art. 45 ust. 1 Konstytucji, lecz również z punktu widzenia konstytucyjnej zasady pewności prawa wywodzonej z art. 2 Konstytucji. I z tych względów przyjmuje się, że nadzwyczajne okoliczności, o których mowa powyżej, nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu – przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy po 30 czerwca 2024 r.

Poglądy te, aktualnie już jednolite, tutejszy sąd podziela i uwzględnia w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw odmawiając zastosowania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Tym samym nie było podstaw do odrzucenia lub oddalenia skargi z tej przyczyny.

Przechodząc od oceny niniejszej skargi podkreślić należy, że oceny bezczynności albo przewlekłości w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, należy zatem dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 lipca 2024 r., co też sąd w niniejszej sprawie uczynił.

O przewlekłości postępowania administracyjnego możemy mówić wówczas, gdy postępowanie w sprawie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W doktrynie wskazuje się, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia w sytuacji prowadzenia sprawy w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego. Warszawa 2011, str. 70-71). Przewlekłość postępowania zachodzi, gdy zwłoka w rozpoznaniu sprawy przez organ przekracza rozsądne granice i nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy. Dla zasadności skargi na przewlekłość postępowania nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy przewlekłość została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu (por. wyroki WSA w Warszawie z 19 września 2013 r., I SAB/Wa 243/13; z 12 września 2013 r., I SAB/Wa 364/13).

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami, prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 § 2 k.p.a.). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 i § 3 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Istotne jest również w kontekście rozpoznawanej sprawy, że przepisy szczególne mogą przewidywać inne niż wymienione w Kodeksie postępowania administracyjnego terminy rozpoznania sprawy przez właściwe organy administracji publicznej. I tak zgodnie z art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r., poz. 1079 ze zm.) decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. W myśl art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:

1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub

2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych, lub zostały one uzupełnione, lub

3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.

Przy czym z przepisu tego wynika, że bieg terminu na załatwienie sprawy przez organ rozpoczyna się dopiero po wystąpieniu ostatniego z wymienionych w nim zdarzeń, tj. upraszczając, od momentu skompletowania wniosku poprawnego pod względem formalnym.

W tym miejscu wskazać należy, że sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że nie każde przekroczenie przez organ wskazanych wyżej terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest tutaj poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron (por. np. wyroki NSA z 13 maja 2011 r., I OSK 711/11; z 24 lipca 2018 r., II OSK 3021/17). Nawet jednak w sprawach o skomplikowanym charakterze organ powinien działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a. w związku z art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a.).

W rozpatrywanej sprawie wniosek skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wpłynął do Wojewody Łódzkiego 16 lutego 2026 r. Następnie, po upływie blisko 3 miesięcy, 14 maja 2026 r. skarżący złożył ponaglenie w sprawie, zaś 15 maja 2026 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Łódzkiego.

Wobec przyjęcia, że norma art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy obowiązywała do 30 czerwca 2024 r., równocześnie wskazać trzeba, że termin 60 dni na załatwienie sprawy wynikający z art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach rozpoczął w rozpatrywanej sprawie swój bieg od dnia wpływu wniosku do Wojewody Łódzkiego. W tym okresie organ nie podejmował żadnej istotnej aktywności, która świadczyłaby o konieczności dłuższego procedowania, a przynajmniej nie wynika to z akt sprawy. Jedyną czynnością podjętą przez organ administracji było zarejestrowanie wniosku skarżącego 16 lutego 2026 r. w ogólnopolskim systemie rejestracji pobytu cudzoziemców.

Z pisma organu z 1 lipca 2026 r., stanowiącego odpowiedź na wezwanie sądu, wynika, że w sprawie nadal nie została wydana decyzja, a postępowanie nie zostało zakończone. Na dzień wydania wyroku w rozpoznawanej sprawie stan ten nie uległ zmianie.

Postępowanie nie było prowadzone w sposób sprawny i szybki, a zwłoka w rozstrzygnięciu sprawy nie wynikała ze stopnia jej skomplikowania. Z tych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd stwierdził, że Wojewoda Łódzki dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego (pkt 2 sentencji wyroku).

Z uwagi na powyższe na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd zobowiązał Wojewodę Łódzkiego do rozpoznania wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji wyroku).

Zdaniem sądu stwierdzona przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. w pkt 2 sentencji wyroku. Ustawodawca nie zdefiniował kiedy bezczynność lub przewlekłość ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Prawo takiego zakwalifikowania bezczynności lub przewlekłości zostało pozostawione uznaniu składu orzekającego. Uznanie to opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego (por. wyrok NSA z 14 lutego 2023 r., II OSK 198/22). W orzecznictwie wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna wtedy, gdy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są oczywiste i nie dają się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Na tę ocenę rzutuje z kolei m.in. zbyt długi okres prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w stopniu jej skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego. Z reguły dopiero co najmniej kilkunastokrotne przekroczenie maksymalnego terminu wyznaczonego przez prawodawcę na załatwienie sprawy jest przekroczeniem na tyle dużym, a przez to też i oczywistym, że nie będzie budziło wątpliwości odnośnie uznania go za przekroczenie rażące (por. wyroki: NSA 13 stycznia 2016 r., I OSK 2234/15; z 18 listopada 2024 r., II OSK 718/24; z 13 kwietnia 2026 r., II OSK 1849/25).

W rozstrzyganej sprawie organ respektował przywołane powyżej przepisy ustawy pomocowej, co wprawdzie nie uwalniało go od zarzutu prowadzenia postępowania przewlekle, jednakże powoduje, że nie można w tym zakresie przypisywać mu lekceważenia prawa w stosunku do skarżącego, czy też działania na jego szkodę. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Postawę organ musiałaby cechować długotrwała i niezrozumiała bierność. Tymczasem organ pozostawał w przekonaniu, że treść przepisów polskiego prawa wprowadzała spoczywanie terminów do załatwienia spraw cudzoziemców. W rozstrzyganej sprawie sąd uznał, wobec znanych sądowi z urzędu realiów związanych z obsługą podobnych wniosków licznie składanych przez cudzoziemców w Łódzkim Urzędzie Wojewódzkim w Łodzi, że nie ma podstaw, by przewlekłość tę klasyfikować jako przejaw rażącego naruszenia prawa.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r., poz. 118). Zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Sąd zasądził na rzecz skarżącego kwotę 597 zł, odpowiadającą łącznie wysokości uiszczonego wpisu sądowego (100 zł), opłaty skarbowej od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17 zł) oraz kosztów zastępstwa procesowego stosownie do stawki minimalnej w wysokości 480 zł.

ds