III SAB/Gd 12/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Wojewody w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę.

M. S., obywatel Ukrainy, wniósł w dniu 14 grudnia 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Wojewody w sprawie rozpoznania jego wniosku z dnia 4 grudnia 2018 r. o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę.

Skarżący wnosił o stwierdzenie bezczynności Wojewody, zobowiązanie organu do rozpoznania przedmiotowego wniosku oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w dniu 4 grudnia 2018 r. złożył wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Pismem z dnia 18 lutego 2020 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia dokumentów. Jednakże pismo to zostało doręczone dopiero w marcu 2020 r. Był to już okres wprowadzonych przez rząd polski obostrzeń i znacznych ograniczeń związanych z pandemią COVID-19, które w sposób znaczący utrudniały, a w większości uniemożliwiały skompletowanie dokumentacji. Telefonicznie skarżący kontaktował się z urzędem i poinformował o zaistniałej sytuacji oraz o tym, że jego żona złożyła również wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę; wskazał, że obydwa wnioski dotyczą jego rodziny i powinny być rozpatrywane łącznie. Skarżący wskazał, że w dniu 23 czerwca 2020 r. wniósł ponaglenie, postanowieniem z dnia 8 lipca 2020 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał ponaglenie za uzasadnione, zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie.

Skarżący zwrócił uwagę, że dopełnił wszystkich obowiązków i dostarczył wszystkie wymagane dokumenty. Poniósł także związane z tym wydatki w łącznej kwocie 6.170 zł. Pomimo tego, organ nie wykonał wyżej wymienionego postanowienia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 8 lipca 2020 r. i w okresie 737 dni nie rozpoznał wniosku. Tym samym zostały naruszone zasady postępowania administracyjnego działania organów administracji publicznej takie jak zasada praworządności, prowadzenia postępowań w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz zasada szybkości i prostoty postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 11 maja 2020 r. odmówił udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Następnie w dniu 23 czerwca 2020 r. skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji. Pismem z dnia 29 czerwca 2020 r. przekazano odwołanie wraz z aktami sprawy do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

W dniu 8 lipca 2020 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał za uzasadnione ponaglenie skarżącego oraz w związku z tym, że Wojewoda wydał rozstrzygnięcie wniosku skarżącego, odstąpił od zobowiązania organu pierwszej instancji do załatwienia sprawy oraz wyznaczenia terminu załatwienia sprawy. W dniu 10 lipca 2020 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu w postępowaniu administracyjnym do uzupełnienia dokumentacji, który został przekazany organowi odwoławczemu w ślad za odwołaniem. Następnie w dniu 28 lipca 2020 r. oraz w dniu 18 sierpnia 2020 r. skarżący złożył dodatkowe dokumenty, które również (pismem z dnia 5 stycznia 2021 r.) zostały przesłane organowi odwoławczemu.

Wojewoda wskazał, że wniesiona skarga jest bezzasadna, gdyż organ rozpatrzył przedmiotowy wniosek już w dniu 11 maja 2020 r. orzekając o odmowie udzielenia zezwolenia. Organ przyznał, że czas załatwienia sprawy uległ wydłużeniu, jednak w toku postępowania skarżący był informowany o nowym terminie oraz wskazane zostały przyczyny zwłoki. Skarżący miał możliwość zapoznania się z aktami sprawami, sporządzenia z nich notatek, kopii lub odpisów na każdym etapie prowadzonego postępowania. Zdaniem organu, poszczególne czynności w toku postępowania były podejmowane niezwłocznie, a długi termin rozpatrywania wniosku wynikał z konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz stanu epidemii, który spowodował szereg utrudnień w codziennym funkcjonowaniu, ograniczył pracę, spowodował zaległości i wydłużył terminy rozpoznania spraw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powołanej dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

Skarżący spełnił formalny wymóg wniesienia skargi, gdyż poprzedził ją wniesieniem ponaglenia, przy czym skarżący wskazywał jako datę wniesienia ponaglenia dzień 23 czerwca 2020 r., a z postanowienia o rozpoznaniu ponaglenia wynika, że ponaglenie wniesiono w dniu 14 kwietnia 2020 r.

Ponaglenie to został rozpatrzone i Szef Urzędu do spraw Cudzoziemców postanowieniem z dnia 8 lipca 2020 r. uznał jej za zasadne, zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych załatwienia sprawy w terminie. Stwierdził jednocześnie, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu organ wskazał, że sprawa została rozpoznana decyzją z dnia 11 maja 2020 r.

Pojęcie bezczynności zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U z 2020 r. poz. 256 ze zm.) – dalej powoływanej jako "k.p.a.". Bezczynność stanowi niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy. Organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. W przypadku bezczynności akcent położny jest na brak wydania określonego aktu w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga na bezczynność stanowi zatem środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie tego organu.

Stosownie do 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5).

W przypadku bezczynności ustawodawca zdefiniował zatem to pojęcie jako brak załatwienia sprawy w terminie i konieczność wpłynięcia na organ, by zakończył postępowanie. Przepis art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie zasady ekonomiki postępowania wyrażonej w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie.

Jak wynika z akt sprawy już w dniu 11 maja 2020 r. Wojewoda wydał decyzję o odmowie wydania skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy. Fakt ten został podniesiony w odpowiedzi na skargę. Tymczasem skarga na bezczynność ma na celu przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości organu poprzez wydanie aktu administracyjnego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że wydanie decyzji w sprawie, jeszcze przed złożeniem skargi na bezczynność (a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie), jest równoznaczne z zakończeniem stanu bezczynności organu, a skarga na bezczynności podlega oddaleniu (por wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SAB/Gl 32/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2015 r. sygn. akt I OSK 238/15; wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd podziela ten pogląd.

Zatem, żądanie skargi zobowiązania organu do rozpoznania wniosku, w sytuacji wydania przez ten organ decyzji o oddaleniu wniosku, nie mogło podlegać uwzględnieniu. Skarżący musiał mieć świadomość wydania decyzji rozpoznającej jego wniosek, skoro złożył od niej odwołanie.

Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.