III SA/Wr 369/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Katarzyna Borońska, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 9 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 14 maja 2021 r., nr 0201-IOA.4246.205.2021 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę w całości.

Przedmiotem skargi K. P. (dalej: strona, skarżący) jest postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej także jako DIAS) z 14 maja 2021 r. nr 0201-21-057721 wydane na podstawie na art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 z późn. zm. – dalej jako O.p.), utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu z 22 lutego 2021 r. nr 458000-COC-2.4246.199.2020 o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie kary pieniężnej, za urządzanie gier na automatach.

Jak wynika z akt sprawy, w trakcie wszczętego z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach, pismem z 12 lutego 2021 r. skarżący wniósł o zawieszenie postępowania w związku ze skierowaniem do Sądu Rejonowego dla Wrocławia Krzyków we Wrocławiu pozwu o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego – umowy najmu powierzchni użytkowej z 22 listopada 2016 r. Strona wskazała, że wynik tego postępowania będzie miał wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Ww. postanowieniem z 22 lutego 2021 r. Naczelnik Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego odmówił zawieszenia postępowania, uznając że w sprawie nie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 201 § 1 pkt 2 O.p. (rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd).

DIAS, wskazanym wyżej postanowieniem z 14 maja 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest uprawniony do zawieszenia postępowania w enumeratywnie wymienionych w tym przepisie przypadkach, m.in. wtedy, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd (art. 201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Zdaniem organu wyższego stopnia przepis ten pozwala na wyodrębnienie czterech istotnych elementów składających się na konstrukcję zagadnienia wstępnego: 1) wyłania się ono w toku postępowania podatkowego, 2) jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu, 3) rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, zatem zagadnienie wstępne musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy, 4) istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Innymi słowy, zawieszenie postępowania ze względu na zaistnienie zagadnienia wstępnego występuje tylko wtedy, gdy dla rozpatrzenia sprawy głównej niezbędne jest uzyskanie rozstrzygnięcia dokonanego w tej sprawie przez sąd lub inny organ państwowy niż ten, przed którym toczy się postępowanie, bez którego nie jest możliwe załatwienie sprawy głównej.

Organ wyjaśnił dalej, że oczekiwanie na wynik prowadzonego równolegle postępowania cywilnego, nie może stanowić samodzielnej przesłanki do zawieszenia przedmiotowego postępowania, ponieważ postępowanie cywilne nie pozostaje w związku z postępowaniem administracyjnym albowiem podstawą wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie był art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 471 ze zm. dalej u.g.h.) tj. urządzanie gier hazardowych bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia, a nie art. 89 ust. 1 pkt 3 tej ustawy dotyczący posiadacza zależnego.

W skardze do Sądu skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucił naruszenie przepisów postępowania art. 201 § 1 pkt 2 O.p, polegające na błędnym przyjęciu, że rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie decyzji nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Krzyków we Wrocławiu, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy postanowienia organu I instancji o odmowie zawieszenia postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).

Dokonując kontroli zaskarżonych rozstrzygnięć, w świetle wskazanych wyżej przepisów, Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 z późn. zm., dalej jako O.p.) organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Jak słusznie wskazał organ podatkowy, przepis ten pozwala na wyodrębnienie czterech istotnych elementów składających się na konstrukcję zagadnienia wstępnego: 1) wyłania się ono w toku postępowania podatkowego, 2) jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu, 3) rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, zatem zagadnienie wstępne musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy, 4) istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji.

Ponadto, zagadnieniem wstępnym w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu może być wyłącznie kwestia prawna, która dotyczy istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, co oznacza, że takim zagadnieniem nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, gdyż należy to wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie w danej sprawie, ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3.12.2020, wydany w sprawie o sygn. akt II GSK 1073/20 ).

Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę w pełni podziela ugruntowany już w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że nie stanowi zagadnienia wstępnego w postępowaniu o wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, wynik postępowania karnoskarbowego, którego ustalenie dotyczą popełnienia czynu zabronionego. Wynik postępowania karnoskarbowego oraz ustalenia w tym postępowaniu pozostają bowiem bez wpływu na wymierzenie kary administracyjnej i ustalenia istotne dla tego postępowania, z uwagi na odmienne podstawy prawne obu postępowań i ich cele, przesłanki rozstrzygnięć a także odmienne sankcje (por. np. wyroki NSA: z 3 grudnia 2020, sygn. akt II GSK 1073/20z 8 grudnia 2015 r., sygn. II GSK 1657/15; 18 września 2015 r., sygn. II GSK 1715/15; 23 października 2013 r., sygn. II GSK 1042/13).

W tym miejscu wskazać należy, że podstawą wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie był przepis z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., zgodnie z którym karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia, bez dokonania zgłoszenia, lub bez wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry. Inną zaś podstawą prawną wszczęcia postępowania w sprawie gier hazardowych może stanowić art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. po myśli którego karze pieniężnej podlega uczestnik w grze hazardowej urządzanej bez koncesji lub zezwolenia.

Biorąc po uwagę podstawę prawną wszczęcia przedmiotowego postępowania nieuzasadniony jest zarzut skargi, iż przedmiotowa sprawa zależy od rozstrzygnięcia sądu cywilnego. Okoliczność, czy skarżący był czy nie był posiadaczem zależnym lokalu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ponieważ skarżący odpowiada za swoje zachowanie polegające na nielegalnym urządzaniu gier na automatach na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., a nie w oparciu o art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h., stanowiącym o odpowiedzialności posiadacza zależnego lokalu.

W postępowaniu mającym za przedmiot wymierzenie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, organ administracji publicznej jest zobowiązany do dokonania własnych ustaleń faktycznych, w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy w prowadzonym postępowaniu, a realizacja tego obowiązku podlega kontroli zarówno w postępowaniu odwoławczym, jak sądowoadministracyjnym, z tego względu, wbrew zarzutom podniesionym w skardze, nie ma znaczenia w rozstrzyganej sprawie, czy w postępowaniu cywilnym zostaną przeprowadzone jakiekolwiek nowe dowody w kwestii posiadacza zależnego. Oczekiwanie zatem na wynik prowadzonego równolegle postępowania cywilnego, nie może stanowić samodzielnej przesłanki do zawieszenia przedmiotowego postępowania, ponieważ postępowanie cywilne nie pozostaje w związku z postępowaniem administracyjnym albowiem podstawą wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, jak już wyżej wskazano, był art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. tj. urządzanie gier hazardowych bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia, a nie art. 89 ust. 1 pkt 3 tej ustawy dotyczący posiadacza zależnego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.