III SA/Wa 590/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Radosław Teresiak, asesor WSA Konrad Aromiński, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 maja 2020 r. sprawy ze skargi N. K. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014 r. oddala skargę

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "MRPiPS" lub "organ odwoławczy") odmówił Skarżącemu N.K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes Zarządu PFRON") z dnia [...] maja 2019r.

Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z [...] maja 2019r. Prezes Zarządu PFRON orzekł o odpowiedzialności Skarżącego jako byłego członka zarządu za zaległości K. sp. z o.o. w likwidacji (dawniej A. sp. z o.o.) z tytułu wpłat na Państwowy Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ("PFRON") za okres od lutego 2014r. do maja 2014r. oraz za wrzesień 2014r. Decyzja ta została przesłana Skarżącemu za pośrednictwem Poczty Polskiej, listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, na adres w S.. Przesyłka z ww. decyzją była dwukrotnie awizowana w dniach 17 i 27 maja 2019r. z uwagi na niezastanie adresata. Ostatecznie korespondencja została zwrócona do nadawcy jako niepodjęta w terminie.

Pismem z dnia 20 września 2019r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji wskazując, że decyzja ta została wysłana na adres w S., podczas gdy miejsce zamieszkania Skarżącego znajduje się w Niemczech. Jako dowód załączył kserokopię dowodu osobistego wydanego w Niemczech. Zdaniem Skarżącego, w związku z tym, że decyzja Prezesa Zarządu PFRON nie została prawidłowo doręczona, uchybienie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji w przepisanym terminie nastąpiło bez jego winy.

Skarżący podkreślił, że o wydanej decyzji dowiedział się dopiero po zapoznaniu się jego pełnomocnika z aktami postępowania egzekucyjnego w dniu 13 września 2019r.

Postanowieniem z [...] stycznia 2020r. MRPiPS stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Zarządu PFRON z [...] maja 2019r.

Następnie postanowieniem z [...] stycznia 2020r. MRPiPS odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji Prezesa Zarządu PFRON.

Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie Prezes Zarządu PFRON wysłał decyzję z [...] maja 2019r. listem poleconym na adres widniejący w Centralnej Bazie RCIPESEL, prowadzonej w Systemie Rejestrów Państwowych, udostępniony organowi na podstawie art. 49c pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Adres ten, jako stały, został ustalony przez organ I instancji w trakcie prowadzonego postępowania. Zauważył, że doręczyciel przesyłek listowych tam adresowanych nie dokonywał adnotacji, że adresat wyprowadził się (przesyłki awizowano). W konsekwencji organ odwoławczy przyjął, że nie nastąpiła zmiana adresu zamieszkania. W chwili wysyłania decyzji, Prezes Zarządu PFRON dysponował bowiem jedynie tym adresem Skarżącego i pod ten adres zobowiązany był kierować wszelką korespondencję.

Mając na względzie powyższe MRPiPS przyjął, że decyzja Prezesa Zarządu PFRON została prawidłowo doręczona w trybie zastępczym, uregulowanym w art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019r., poz. 900 ze zm., dalej: "O.p.") w dniu 31 maja 2019r. i od tej daty biegł termin 14 dni do złożenia odwołania. Skarżący wniósł natomiast odwołanie w dniu 20 września 2019r., a więc po ustawowym terminie, co zostało stwierdzone postanowieniem organu odwoławczego z dnia [...] stycznia 2020r.

W ocenie MRPiPS Skarżący nie spełnił przesłanki z art. 162 § 1 O.p. umożliwiającej przywrócenie wnioskowanego terminu. Nie uprawdopodobnił bowiem, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Organ odwoławczy zauważył, że z udostępnionych Prezesowi Zarządu PFRON danych z Centralnej Bazy RCIPESEL wynika, iż Skarżący nie wskazał żadnego adresu na pobyt czasowy, ani też nie dokonał wymeldowania. Tym samym Skarżący powinien się liczyć z tym, że korespondencja związana z szeregiem działań należących do zadań państwa czy samorządu terytorialnego będzie kierowana na adres w S..

Organ odwoławczy zauważył również, że zarzuty Skarżącego, iż korespondencja była błędnie kierowana, stoi w sprzeczności z informacją z dnia 24 grudnia 2019r. udzieloną przez Urząd Skarbowy w K., iż był właściwym Urzędem Skarbowym dla rozliczeń podatkowych dla Skarżącego. Z kolei Zakład Ubezpieczeń Skarbowych w piśmie z dnia 5 grudnia 2019r. również wskazał, że na koncie Skarżącego jako adres zameldowania na stałe miejsce pobytu figuruje: ul. O. [...], [...]-[...] S. i brak jest informacji o innych adresach.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie w całości powyższego postanowienia MRPiPS, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 162 § 1 i 2 w zw. z art. 163 § 1 O.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na wydaniu zaskarżonego postanowienia, pomimo faktu, iż Skarżący w terminie 7 dni od ustania przyczyny, z której nastąpiło uchybienie do złożenia odwołania, skierował właściwy wniosek, w którym uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, dopełniając jednocześnie czynności, tj. złożenia odwołania, co w konsekwencji doprowadziło do kumulatywnego spełnienia wszystkich przesłanek, których wystąpienie uzasadnia przywrócenie terminu;

- art. 162 § 1 O.p. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że Skarżący nie uprawdopodobnił faktu uchybienia terminu do wniesienia odwołania bez jego winy;

- art. 148 § 1 w zw. z art. 150 O.p., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że miejscem zamieszkania, a tym samym adresem do doręczeń Skarżącego jest adres niebędący jego adresem zamieszkania, co w konsekwencji doprowadziło do zastosowania domniemania doręczenia (fikcji doręczeń) dla wszystkich pism kierowanych do Skarżącego w przedmiotowym postępowaniu.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że organ odwoławczy błędnie uznał, że miejscem jego zamieszkania, a tym samym adresem dla doręczeń jest adres: ul. O. [...], [...]-[...] S.. Wskazał, że adres ten nie był adresem jego zamieszkania, ponieważ tym adresem był adres: [...] O., B., B. [...], Niemcy. Powyższe w konsekwencji doprowadziło do błędnego zastosowania domniemania doręczenia (fikcji doręczeń) dla wszystkich pism w przedmiotowym postępowaniu kierowanych do Skarżącego.

Skarżący podniósł, że adres: [...] O., B., B. [...], Niemcy, wprost wynika z kserokopii dowodu osobistego Skarżącego dołączonej do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wskazał też, że skoro zamieszkuje zagranicą i posiada podwójne obywatelstwo, to Prezes Zarządu PFRON powinien wykazać się szczególną ostrożnością przy dokonywaniu doręczeń, zwłaszcza, że Skarżący od samego początku postępowania nie podejmował korespondencji. Podał, że jego aktywność ujawniła się dopiero na etapie złożonego wniosku o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem od decyzji. Powyższe miało miejsce dopiero na etapie zajęcia w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego rachunku bankowego Skarżącego. Dalej, w toku postępowania w sprawie z wniosku o przywrócenie terminu, Skarżący przedłożył kserokopię dowodu osobistego potwierdzającego posiadanie przez niego drugiego obywatelstwa oraz adresu zamieszkania. Tymczasem MRPiPS w zaskarżonym postanowieniu nie odniósł się do podnoszonej przez Skarżącego okoliczności posiadania przez niego innego adresu zamieszkania.

W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z 2019r., poz. 2325, zwanej dalej: "P.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia ich nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

W myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Sąd, rozpoznając sprawę we wskazanym wyżej zakresie stwierdza, że nie zaszły przesłanki wskazane w ww. przepisach, a zarzuty podniesione w skardze nie zasługiwały na uwzględnienie. Sąd nie znajduje powodów do stwierdzenia, że w zaskarżonym postanowieniu naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy. Sąd nie dopatruje się wystąpienia okoliczności naruszających prawo i mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd nie znajduje też przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w całości lub w części.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddane zostało postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z [...] stycznia 2020r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia przez Skarżącego odwołania od decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] maja 2019r.

Podkreślić w tym miejscu należy, że tutejszy Sąd wyrokiem z 20 maja 2020r., sygn. akt III SA/Wa 589/20 oddalił skargę Skarżącego na postanowienie MRPiPS z [...] stycznia 2019r. stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, podzielając w tym zakresie stanowisko organu.

Mając powyższe na uwadze trzeba pamiętać, że warunkiem złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego uchybienie. Wniosek w tym zakresie, złożony mimo braku uchybienia terminowi, byłby niedopuszczalny.

Podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania stanowił art. 162 § 1 i § 2 O.p.

Zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

Z przepisów tych wynikają cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić kumulatywnie. Po pierwsze, zainteresowany musi uprawdopodobnić brak jego winy w uchybieniu terminu; musi więc uwiarygodnić, że nie dotrzymał terminu bez własnej winy. Po drugie, zainteresowany musi złożyć do właściwego organu wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Po trzecie, wniosek ten musi być wniesiony z zachowaniem zawitego (nieprzywracalnego) terminu wynoszącego 7 dni, licząc od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Po czwarte, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona jest zobowiązana dokonać czynności, dla której termin ten był ustanowiony, np. złożyć odwołanie.

W rozpoznawanej sprawie sporne jest uprawdopodobnienie przez Skarżącego braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.

Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu argumentował, że decyzja Prezesa Zarządu PFRON z [...] maja 2019r. została wysłana na adres w S., podczas gdy miejsce zamieszkania Skarżącego znajduje się w Niemczech. Jako dowód załączył kserokopię dowodu osobistego wydanego w Niemczech. Zdaniem Skarżącego, w związku z tym, że decyzja Prezesa Zarządu PFRON nie została prawidłowo doręczona, uchybienie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji w przepisanym terminie nastąpiło bez jego winy. Podkreślił też, że o wydanej decyzji dowiedział się dopiero po zapoznaniu się jego pełnomocnika z aktami postępowania egzekucyjnego w dniu 13 września 2019r.

W ocenie natomiast MRPiPS, Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Organ odwoławczy zauważył, że z udostępnionych Prezesowi Zarządu PFRON danych z Centralnej Bazy RCIPESEL wynika, iż Skarżący nie wskazał żadnego adresu na pobyt czasowy, ani też nie dokonał wymeldowania. Tym samym Skarżący powinien się liczyć z tym, że korespondencja związana z szeregiem działań należących do zadań państwa czy samorządu terytorialnego będzie kierowana na adres w S.. Organ odwoławczy zauważył również, że zarzuty Skarżącego, iż korespondencja była błędnie kierowana, stoi w sprzeczności z informacją z dnia 24 grudnia 2019r. udzieloną przez Urząd Skarbowy w K., iż był właściwym Urzędem Skarbowym dla rozliczeń podatkowych dla Skarżącego. Z kolei Zakład Ubezpieczeń Skarbowych w piśmie z dnia 5 grudnia 2019r. również wskazał, że na koncie Skarżącego jako adres zameldowania na stałe miejsce pobytu figuruje: ul. O. [...], [...]-[...] S. i brak jest informacji o innych adresach.

Zdaniem Sądu, MRPiPS zasadnie odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesiona odwołania uznając, że nie uprawdopodobnił on, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

Odnosząc się do tego zagadnienia dostrzec trzeba, że art. 162 § 1 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, że jakiekolwiek niedbalstwo wnioskującego, każdy – nawet najlżejszy – stopień jego zawinienia w uchybieniu terminu dyskwalifikuje możliwość zastosowania wobec niego przedmiotowej instytucji. Kryterium braku winy jako przesłanka wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym przeszkody powodujące uchybienie terminu muszą mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego. Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie.

Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd, że przywrócenie terminu jest niemożliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci – niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z 14 maja 2008r., sygn. akt I FSK 695/07).

Należy także podkreślić, że z treści art. 162 § 1 O.p. wynika dla wnioskodawcy obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. To zainteresowany posiada bowiem najpełniejszą wiedzę o przyczynach takiego uchybienia i powinien je przejrzyście i wiarygodnie przedstawić. Obowiązkiem organu jest natomiast dokonanie oceny przedstawionej argumentacji w oparciu o obiektywne przesłanki (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2012r., II FSK 1289/10).

W analizowanym przypadku Skarżący braku winy w uchybieniu terminu upatruje w tym, że w jego ocenie, decyzja Prezesa Zarządu PFRON została wysyłana pod niewłaściwy adres, a tym samym Skarżący nie wiedział o jej wydaniu.

Odnosząc się do powyższego Sąd zauważa w pierwszej kolejności, że decyzja Prezesa Zarządu PFRON został doręczona prawidłowo, na adres Skarżącego figurujący w rejestrach i ewidencjach urzędowych prowadzonych przez organy administracji publicznej.

Zważyć bowiem przede wszystkim należy, że przepis art. 148 O.p. wskazuje miejsca, w których można dokonać doręczenia pisma osobie fizycznej, w tym miejsce zamieszkania. Zgodnie z art. 150 § 1 O.p., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2, § 3 i § 4 O.p.).

Oczywistym jest, że dla dokonania doręczenia stronie postępowania, czy to w trybie art. 148 O.p., czy w trybie tzw. fikcji prawnej doręczenia, organ musi dysponować adresem podatnika (miejsca zamieszkania albo adresem do doręczeń w kraju).

Zdaniem Sądu, przed wszczęciem postępowania podatkowego, dla organu administracji publicznej podstawowe znaczenie mają informacje zawarte w rejestrach urzędowych prowadzonych przez organy administracji publicznej, w tym w Centralnej Bazie RCIPESEL. Organ doręcza postanowienie o wszczęciu postępowania na wiadomy mu adres zamieszkania. Nie można bowiem oczekiwać, że organ każdorazowo będzie prowadził postępowanie w celu ustalenia adresu strony. Opowiedzenie się za odmienną tezą podważałoby w gruncie rzeczy skuteczność działań aparatu publicznego, który – ze względu na brak dostatecznych danych, umożliwiających komunikowanie się ze stroną (podmiotem dysponującym w sprawie interesem prawnym) – nie byłby w stanie wywiązać się z nałożonych nań obowiązków. Trudno oczekiwać, że organ każdorazowo przed wszczęciem postępowania będzie prowadził szeroko zakrojone czynności w celu ustalenia adresu strony. Taki obowiązek powstałby dopiero wówczas, gdyby w toku postępowania organ powziął wątpliwości co do prawidłowości podanego przez stronę adresu (np. korespondencja wróciłaby z adnotacją, że adresat wyprowadził się). Tymczasem jak wynika z analizy akt sprawy, korespondencja przekazywana na adres wynikający z urzędowych ewidencji nie wracała z adnotacjami, które mogłyby nasunąć wątpliwości co do jego prawidłowości. Okoliczność tę trzeba także rozpatrywać w związku z faktem uzyskania przez organ danych od innych organów (tj. organu podatkowego – Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych), potwierdzającymi poprawność czynności doręczania pism Skarżącemu przez Prezesa Zarządu PFRON. Skarżący podnosi, że zmienił miejsce zamieszkania, tymczasem we wszystkich rejestrach i ewidencjach urzędowych, jak też według danych innych organów administracji publicznej, jako miejsce zamieszkania Skarżącego widnieje adres: ul. O. [...], [...]-[...] S..

W ocenie Sądu, w sytuacji w której strona konsekwentnie podaje organom administracji publicznej konkretny adres jako adres zamieszkania, organ administracji nie ma obowiązku dokonywania ustaleń, czy jest to rzeczywiste miejsce zamieszkania strony w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego. Z kolei wskazanie adresu zamieszkania ma określone konsekwencje. Osoba fizyczna nie odbierając korespondencji skierowanej na prawidłowo określony adres, powinna być świadoma skutków, jakie powoduje takie postępowanie i te konsekwencje dotknęły w badanej sprawie Skarżącego. To Skarżący jako dysponent wiedzy o swoim adresie zamieszkania, w przypadku jego zmiany powinien wskazać aktualny adres zamieszkania i dokonać aktualizacji danych identyfikacyjnych (tak w rejestrze danych PESEL, jak też w rejestrach prowadzonych przez organ podatkowy, czy ubezpieczeń społecznych). Przykładowo w celu zaktualizowania danych, w tym adresu zamieszkania, jakie ujmowane są w rejestrach urzędowych wystarczyło, by Skarżący złożył w urzędzie skarbowym jakiekolwiek pismo, zeznanie, bądź deklarację, w której wskazałaby nowy adres zamieszkania.

Zatem brak jest w rozpoznawanej sprawie jakichkolwiek podstaw do postawienia organom skutecznego zarzutu niepodejmowania działań wyjaśniających, zmierzających do ustalenia faktycznego miejsca zamieszkania Skarżącego, które – co należy podkreślić – aktualizują się dopiero w przypadku ujawnienia się ewentualnych wątpliwości (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2016r., sygn. akt II FSK 3779/13; CBOSA). Jak już wskazano, Prezes Zarządu PFRON nie miał żadnych podstaw, aby powziąć wątpliwości co do prawidłowości kierowania korespondencji na adres w S. przy ul. O. [...]. Na kopercie oraz zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie było adnotacji doręczyciela wskazujących, że jest to niewłaściwy adres (brak np. adnotacji o wyprowadzeniu się adresata), ani też takich, które mogły nasunąć wątpliwości co do jego prawidłowości. Nie było podstaw do poszukiwania innego adresu zamieszkania Skarżącego, skoro ten uwidoczniony był w rejestrach i ewidencjach urzędowych prowadzonych przez inne organy administracji publicznej.

Powyższej oceny nie mogła zmienić również okoliczność przedłożenia wraz z odwołaniem i wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia kserokopii dowodu osobistego wydanego przez organ administracji w Niemczech. Wydanie dowodu osobistego ze wskazaniem adresu: [...] O., B., B. [...], Niemcy – nie oznacza, że Skarżący w istocie tam zamieszkiwał.

Przy czym w niniejszej sprawie istotne jest nie tyle to, gdzie Skarżący faktycznie zamieszkiwał w 2019r., ale czy organy miały prawo przyjąć, że adresem zamieszkania Skarżącego w 2019r. był adres: ul. O. [...], [...]-[...] S..

W ocenie Sądu, mając na uwadze całokształt przedstawionych wyżej okoliczności, w tym zakresie, nie można zarzucić organom naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania.

Skoro Prezes Zarządu PFRON, korzystając z danych wynikających ze źródeł wskazanych wyżej, powziął wiedzę, że Skarżący zamieszkuje w S. przy ul. O. [...], to miał prawo kierować korespondencję na jedyny znany adres zamieszkania ujawniony w rejestrach i ewidencjach urzędowych. Dodać jedynie można, że wobec zaległości spółki, w której Skarżący pełnił funkcję członka zarządu, Skarżący miał podstawy do tego aby spodziewać się, że zostanie wobec niego wszczęte postępowanie w sprawie jego solidarnej odpowiedzialności jako osoby trzeciej z tytułu tych zaległości i wydana zostanie decyzja w tym zakresie.

Z kolei zaniechanie dokonania przez Skarżącego dokonania zgłoszeń aktualizacyjnych w przypadku zmiany adresu zamieszkania prowadzi do skutku w postaci kierowania korespondencji przez organy administracji publicznej pod niewłaściwy adres. Mogące stąd wynikać ewentualne negatywne skutki obciążają jednak stronę, a nie organ administracji publicznej.

Należy także dodać, że doręczenia dokonywane w trybie zastępczym (przez awizo, a więc z upływem terminu, w którym adresat może je odebrać), mają takie samo znaczenie prawne, jak doręczenia do rąk adresata, toteż okoliczność, że doręczenia dokonywane były właśnie w trybie zastępczym, ani nie powodowała prawnej nieskuteczności tych czynności, ani nie nakładała na organy administracji publicznej obowiązku dodatkowej weryfikacji skuteczności tak dokonanych doręczeń (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2017r., sygn. akt II FSK 3102/15).

Podkreślenia wymaga, że doręczenie w trybie art. 150 O.p. stanowi fikcję prawną polegającą na uznaniu doręczenia za skuteczne mimo, że strona postępowania faktycznie nie zapoznała się z treścią kierowanej do niej korespondencji. Przepis ten ustanawia normę będącą wyjątkiem od zasady głoszącej, że strona postępowania winna mieć zagwarantowaną możliwość faktycznego zapoznania się z treścią korespondencji. Doręczenie w tym trybie znajduje zastosowanie wówczas, gdy nie ma możliwości dokonania doręczenia osobie fizycznej w trybie art. 148 § 1 i art. 149 O.p., a więc niemożliwe jest doręczenie korespondencji w taki sposób, by strona postępowania mogła się z nią rzeczywiście zapoznać. Doręczenie zastępcze w trybie art. 150 O.p. ma na celu umożliwienie prowadzenia postępowania w sytuacji, gdy strona uchyla się od podejmowania korespondencji i stanowi przejaw dążenia do zapewnienia skuteczności podejmowanych czynności procesowych.

Sąd nie podziela ponadto stanowiska, że w świetle art. 146 § 1-2 O.p. obowiązek zawiadamiania o zmianie adresu uruchamia się dopiero po wszczęciu postępowania administracyjnego (podatkowego). Gdyby bowiem przyjąć takie stanowisko to w wielu przypadkach organy nie były w stanie ustalić rzeczywistego miejsca zamieszkania strony (podatnika) i tam doręczać wszelką korespondencję, szczególnie w stosunku do osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (zob. wyrok NSA z 10 października 2018 r., sygn. akt II FSK 1326/17).

W ocenie Sądu, zgodzić się zatem należy z organem odwoławczym, że przesyłka zawierająca decyzję Prezesa Zarządu PFRON z [...] maja 2019r. została skutecznie doręczona adresatowi w dniu 31 maja 2019r., w trybie art. 150 O.p.

Z kolei sam Skarżący nie wykazał zaistnienia żadnych nieprzewidzianych, nadzwyczajnych sytuacji uniemożliwiających mu poinformowanie właściwych organów o zmianie miejsca zamieszkania. Przy czym jak już wskazano, Skarżący powinien był spodziewać się, że ze względu na istniejące zaległości spółki z tytułu wpłat na PFRON za okres od lutego 2014r. do maja 2014r. oraz za wrzesień 2014r., w której to spółce Skarżący pełnił funkcję członka zarządu, zostanie wobec niego wszczęte postępowanie w sprawie jego solidarnej odpowiedzialności jako osoby trzeciej z tytułu tych zaległości i wydana zostanie decyzja w tym zakresie.

Bez znaczenia dla dokonanej przez Sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia jest także to, że Skarżący nie miał wiedzy na temat toczącego się postępowania. Ta i inne okoliczności wymienione we wniosku o przywrócenie terminu i następnie w skardze w żadnym wypadku nie wyczerpują przesłanki ujętej w art. 162 § 1 O.p. Skarżący niewątpliwie nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Przeciwnie, element zawinienia jest aż nadto widoczny, co nakazuje uznać postawione w skardze zarzuty naruszenia art. 162 § 1 i 2 O.p. za całkowicie chybione.

Powyższe okoliczności stanowiły wystarczający powód odmownego załatwienia wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu.

Tym samym, w ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do podnoszonych w skardze naruszeń przepisów postępowania, w związku z czym zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

W ocenie Sądu, organ działał na podstawie przepisów prawa i w granicach prawa (art. 120 O.p.), postępowanie było staranne i merytorycznie poprawne. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na ustalenie okoliczności związanych z doręczeniem przesyłki. Tak więc materiał dowodowy zebrany w postępowaniu był zupełny dla potrzeb rozstrzygnięcia, jak również w sposób wyczerpujący rozpatrzony przez organ odwoławczy (art. 122 i art. 187 § 1 O.p.). Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie nie ma znamion oceny dowolnej, znalazła też swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia (art. 191 i art. 210 § 4 O.p.).

Nie naruszono też zasady zaufania wyrażonej w art. 121 § 1 O.p. To, że ocena dokonana przez organ różni się od tej forsowanej przez Skarżącego nie może stanowić podstawy do formułowania zarzutów o naruszeniu obowiązujących zasad prowadzonego postępowania, w tym określonej w art. 121 § 1 O.p. zasady zaufania do organów podatkowych.

Z tych względów, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., należało skargę oddalić w całości.