I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Skarżąca - P. S.A. złożyła wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie kosztów uzyskania przychodów.
Skarżąca opisując stan faktyczny wyjaśniła, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie świadczenia usług przesyłania energii elektrycznej, przy zachowaniu wymaganych kryteriów bezpieczeństwa pracy Krajowego Systemu Elektroenergetycznego.
Skarżąca posiada liczne środki trwałe, w skład których wchodzą komponenty stanowiące elementy składowe poszczególnych środków trwałych. Zgodnie ze stosowanymi u Skarżącej zasadami rachunkowości, komponenty te wykazywane są dla celów bilansowych jako aktywa rzeczowe i bilansowe amortyzowane odrębnie od środków trwałych przez okres swojej ekonomicznej użyteczności. Skarżąca ponosi wydatki związane z ww. komponentami, w tym w szczególności na ich remonty lub wymianę (zwane dalej "wydatki"). Remonty lub wymiana komponentów nie powodują zwiększenia wartości technicznej ani użytkowej środków trwałych ani ich komponentów, mają jedynie na celu przywrócenie ich do pierwotnego stanu, nie zmieniając ich charakteru ani funkcji. W konsekwencji remonty lub wymiana komponentów nie stanowią na gruncie podatku dochodowego ulepszeń zwiększających wartość środków trwałych.
Skarżąca dla celów bilansowych, nie zalicza co do zasady wydatków na remonty lub wymianę bezpośrednio do kosztów księgowych, tylko odpisuje w czasie przez okres trwania amortyzacji środków trwałych.
W związku z powyższym Skarżąca zadała pytanie: czy wydatki stanowią koszt uzyskania przychodu Skarżącej jednorazowo w dacie ich poniesienia, tj. zgodnie z regulacją art. 15 ust. 4e ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 851 ze zm., zwana dalej "u.p.d.o.p.") w dacie zaewidencjonowania tych wydatków w księgach na podstawie otrzymanej faktury lub innego dowodu księgowego, niezależnie od momentu zaliczenia tych wydatków do kosztów dla celów rachunkowych?
Zdaniem Skarżącej, przedmiotowe wydatki stanowią koszty uzyskania przychodów w dacie ich poniesienia, tj. zgodnie z regulacją art. 15 ust. 4e u.p.d.o.p., w dacie zaewidencjonowania tych wydatków w księgach na podstawie otrzymanej faktury lub innego dowodu księgowego, niezależnie od momentu zaliczenia tych wydatków do kosztów dla celów rachunkowych.
2. Minister Rozwoju i Finansów (zwany dalej "Organ") w interpretacji indywidualnej z dnia 11 stycznia 2017 r. uznał stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu interpretacji wskazał, że z literalnego brzmienia art. 15 ust. 4e u.p.d.o.p. wynika, że za dzień poniesienia kosztu należy uznać dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych, tj. zaksięgowano w korespondencji z odpowiadającym mu zobowiązaniem. Dzień ten należy rozumieć jako dzień (okres), do którego został dany wydatek przypisany w księgach rachunkowych Skarżącej na podstawie treści otrzymanej faktury. W związku z tym, ujęcie podatkowe kosztu uzależnione jest, co do zasady, od ujęcia danego kosztu w księgach rachunkowych. Dotyczy to również sytuacji, gdy koszt wprowadzany jest do ksiąg w innej dacie niż data otrzymania faktury. Samo otrzymanie faktury nie stanowi bowiem - w myśl przepisów u.p.d.o.p. - wystarczającej podstawy do rozpoznania kosztu, koszt musi jeszcze zostać ujęty w księgach rachunkowych. Skoro ujęcie kosztu w księgach jest warunkiem rozpoznania kosztu dla celów podatkowych, istotny jest również dzień, do jakiego dany koszt przyporządkowano dla celów rachunkowych. Dodatkowo, przepis art. 15 ust. 4e u.p.d.o.p. wprost wyłącza możliwość ujęcia jako koszt poniesiony dla celów podatkowych tylko kosztów, które zostały ujęte jako rezerwy albo bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów.
W związku z powyższym, pojęcie "dzień na, który ujęto koszt" interpretowane musi być zgodnie z przepisami o rachunkowości, z których wynikają normy określające m.in. do jakich okresów rozrachunkowych przyporządkowane są określone koszty i przychody. Przy czym nie chodzi w tym przypadku o jakiekolwiek ujęcie wydatku w księgach, tylko jego "ujęcie jako kosztu" tzn. uznanie przez podatnika za taki koszt z punktu widzenia przepisów o rachunkowości, w tym zachowania zasady ostrożności, zasady istotności i zasady współmierności przychodów i kosztów.
Organ wskazał, że z treści art. 15 ust. 4e u.p.d.o.p. wynika podstawowa zasada: moment uznania wydatku za koszt podatkowy jest w obecnym stanie prawnym uzależniony od uznania go za taki koszt w ujęciu bilansowym.
Zdaniem Organu elementem decydującym o momencie rozpoznania kosztów uzyskania przychodów dla celów podatkowych jest więc data "na którą" (pod którą) dany koszt został prawidłowo ujęty w księgach rachunkowych. W przypadku, gdyby intencją ustawodawcy było dążenie do ujmowania kosztów pośrednich dla celów podatkowych w momencie ich fizycznego księgowania, przepis wyraźnie wskazywałby, że za dzień poniesienia kosztu uważa się dzień "w którym" ujęto koszt dla celów rachunkowych, a nie jak stanowi ustawa dzień "na który" ujęto dany koszt. Skoro ustawodawca używa specyficznych zwrotów zaczerpniętych z ustawy o rachunkowości, oznacza to, że wiąże z tym określone konsekwencje w zakresie podatkowym.
Organ zwrócił uwagę, że ustawa o rachunkowości konsekwentnie posługuje się zwrotem "na dzień", odróżniając go od zwrotu "w dniu". Na określony dzień zamyka się księgi rachunkowe (art. 12 ustawy o rachunkowości), czy sporządza się sprawozdanie finansowe. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "na dzień" oznacza, że ustawodawca przewidział, że określone czynności faktyczne wykonywane są w okresie następującym po okresie sprawozdawczym, którego dotyczą określone zapisy księgowe. W opinii Organu, brak jest podstaw do innego rozumienia zwrotu "na dzień" dla celów podatkowych. Przemawia za tym przede wszystkim fakt, że art. 15 ust. 4e u.p.d.o.p. odnosi się do czynności zaksięgowania kosztu (ujęcia w księgach), a skoro jednocześnie posługuje się zwrotem konsekwentnie używanym w ustawie o rachunkowości, należy go interpretować zgodnie z tą ustawą. W przeciwnym przypadku, koszt podatkowy byłby ujmowany w okresie, w którym nie został ujęły w księgach (zaksięgowany). Zatem regulacja zawierałaby sprzeczność.
Organ zauważył, że to ujęcie bilansowe warunkuje w świetle art. 15 ust. 4e u.p.d.o.p. ujęcie podatkowe i to właśnie sposób ujęcia kosztów w rachunku bilansowym determinuje moment ich rozpoznawania w rachunku podatkowym. Skarżąca musi zatem postępować przy ujmowaniu tych kosztów dla potrzeb podatkowych tożsamo, jak czyni to w ujęciu rachunkowym.
A zatem, jeżeli zgodnie z zasadami zawartymi w ustawie o rachunkowości, wydatki będą podlegać rozpoznaniu w czasie (poprzez bilansowe odpisy amortyzacyjne), to analogicznie - również podatkowo - należy przedmiotowe koszty rozpoznawać w czasie (jako koszty pośrednie podlegające rozliczeniu w dacie poniesienia tj. w dacie zaliczenia przez Skarżącą wskazanych wydatków do kosztów bilansowych).
3. Minister Rozwoju i Finansów w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia 23 lutego 2017 r. stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji.
4. Skarżąca nie zgodziła się z wydaną interpretacją indywidualną i wniosła skargę do Sądu. Interpretacji zarzuciła błędną wykładnię art. 15 ust. 1, 4d i 4e u.p.d.o.p oraz naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych wynikające z art. 121 § 1 w związku z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej "o.p.").
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji.
5. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Finansów wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
2. Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej interpretacji indywidualnej w granicach określonych w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017., poz. 2188 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017., poz. 1369 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a.") stwierdził, że wydana interpretacja jest nieprawidłowa.
3. Spór w sprawie sprowadzał się do tego czy wydatki stanowią koszt uzyskania przychodu Skarżącej jednorazowo w dacie ich poniesienia, tj. zgodnie z regulacją art. 15 ust. 4e ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 851 ze zm., zwana dalej "u.p.d.o.p.") w dacie zaewidencjonowania tych wydatków w księgach na podstawie otrzymanej faktury lub innego dowodu księgowego, niezależnie od momentu zaliczenia tych wydatków do kosztów dla celów rachunkowych.
Zdaniem Skarżącej przedmiotowe wydatki stanowią koszty uzyskania przychodów w dacie ich poniesienia, tj. zgodnie z regulacją art. 15 ust. 4e u.p.d.o.p., w dacie zaewidencjonowania tych wydatków w księgach na podstawie otrzymanej faktury lub innego dowodu księgowego, niezależnie od momentu zaliczenia tych wydatków do kosztów dla celów rachunkowych.
Zdaniem Organu z literalnego brzmienia art. 15 ust. 4e u.p.d.o.p. wynika, że za dzień poniesienia kosztu należy uznać dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych, tj. zaksięgowano w korespondencji z odpowiadającym mu zobowiązaniem. Z treści tego przepisu wynika, iż moment uznania wydatku za koszt podatkowy jest w obecnym stanie prawnym uzależniony od uznania go za taki koszt w ujęciu bilansowym.
4. W ocenie Sądu rację w tym sporze, należy przyznać Skarżącej.
Zagadnienie wykładni art. 15 ust. 4e u.p.d.o.p. w zakresie rozumienia zastosowanego w tym przepisie zwrotu "dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano)", było już przedmiotem wielu wypowiedzi orzeczniczych Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z ukształtowaną linią orzeczniczą za dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), albo dzień, na który ujęto koszt na podstawie innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku) – w rozumieniu art. 15 ust. 4e u.p.d.o.p. – należy uznać dzień, w którym koszt ten zaewidencjonowano w urządzeniach księgowych podatnika. Zaksięgowanie takiego kosztu nie oznacza ujęcia go w księgach rachunkowych jako kosztu, ale wprowadzenie do systemu ewidencyjnego pod dowolną postacią. W konsekwencji rozpoznanie takiego kosztu jako kosztu podatkowego jest niezależne od jego bilansowego ujęcia, a w szczególności od tego, czy koszt ten bilansowano jednorazowo, czy też jego bilansowanie rozkładano w czasie, stosując amortyzację bilansową (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6.12.2016 r., sygn. akt II FSK 2221/16, publ. LEX nr 2190431).
W niniejszej sprawie Sąd podziela ten pogląd i w uzasadniającej zarzut naruszenia art. 15 ust. 4e u.p.d.o.p. argumentacji Organu nie odnajduje przesłanek podważających słuszność tego poglądu. Zwrot "ujęto koszt w księgach rachunkowych" jest odpowiednikiem pojęcia "zaksięgowano" i należy go rozumieć jako zapis zdarzenia, wprowadzony do ksiąg rachunkowych, w określonym czasie i o określonej treści, zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości. Zaksięgowanie jest to zatem zapisanie (ujęcie) określonego zdarzenia w odpowiedniej księdze rachunkowej, jego prawidłowe ujawnienie, wpisanie do prowadzonych przez podatnika ksiąg rachunkowych, przy zachowaniu właściwego porządku chronologicznego i systematycznego.
Odwołania do przepisów ustawy o rachunkowości w zakresie wykładni pojęcia "koszt" użytego w art. art. 15 ust. 4e u.p.d.o.p. nie uzasadniają tezy, że zostały one podatkotwórczo wykorzystane w zwrocie "dzień na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury" (por. wyrok NSA z dnia 14.06.2017 r., sygn. akt. II FSK 1468/15, publ. LEX nr 2313782).
W ocenie Sądu przepis art. 15 u.p.d.o.p. odnosi się – jako całość - do kosztów uzyskania przychodów. Również art.15 ust. 4e u.p.d.o.p. odnosi się do zdefiniowania pojęcia poniesieniu kosztu w znaczeniu ustawy podatkowej. Używając słowa "koszt" w tym przepisie, ustawodawca winien nim zatem oznaczać ten sam desygnat, czyli koszt w znaczeniu ustawy podatkowej (§ 10 Zasad techniki prawodawczej, zał. do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie Zasad techniki prawodawczej - Dz. U. Nr 100, poz. 908). Zamieszczając w nawiasie po słowach "ujęto koszt w księgach rachunkowych" słowo "zaksięgowano" ustawodawca wskazuje na pojęcie: ujęcia w księgach rachunkowych. Dokonując wykładni aktu normatywnego zawierającego określoną definicję, czy też zasadę nie należy przyjmować znaczenia danego zwrotu, poprzez nadawanie mu znaczenia innego, niż wynika to z definicji legalnej, poprzez odwoływanie się do definicji tego pojęcia podanej w innych aktach prawnych, w tym także w innych ustawach podatkowych. Ustawa o rachunkowości nie posługuje się pojęciem księgowania. Za dzień poniesienia kosztu należy zatem uznać dzień wpisania do ksiąg rachunkowych wydatku na podstawie faktury. Skoro w księgach rachunkowych winny być wpisane chronologicznie wszystkie zdarzenia, które nastąpiły w okresie sprawozdawczym (art. 20 ust. 1 ustawy o rachunkowości), to dzień wpisania faktury (dzień wpisania wydatku) jest dniem poniesienia kosztu. Ustawodawca przyjął bowiem w tym przypadku metodę memoriałową, a nie kasową. Brak jest w związku z tym podstaw do uznania za dzień poniesienia kosztu uzyskania przychodu dnia, w którym obciążono tym wydatkiem wynik finansowy spółki. Stosownie do uregulowania ukształtowanego przepisem art. 15 ust. 4d u.p.d.o.p., koszty uzyskania przychodów, inne niż koszty bezpośrednio związane z przychodami, są potrącalne w dacie ich poniesienia. Jeżeli koszty te dotyczą okresu przekraczającego rok podatkowy, a nie jest możliwe określenie, jaka ich część dotyczy danego roku podatkowego, w takim przypadku stanowią koszty uzyskania przychodów proporcjonalnie do długości okresu, którego dotyczą. Z kolei w myśl art. 15 ust. 4e u.p.d.o.p., za dzień poniesienia kosztu uzyskania przychodów, z zastrzeżeniem ust. 4a i 4f-4h, uważa się dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), albo dzień, na który ujęto koszt na podstawie innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku), z wyjątkiem sytuacji gdy dotyczyłoby to ujętych jako koszty rezerw albo biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów. W pierwszym z wymienionych przepisów prawa, ustawodawca, definiując pojęcie poniesienia kosztu odwołał się do pewnych pojęć, znanych przepisom o rachunkowości i niezdefiniowanych w ustawie podatkowej jak rezerwy czy bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów. W odniesieniu do tych wyrażeń niezbędne jest odwołanie się przy ich wykładni do przepisów ustawy o rachunkowości. W ocenie Sądu, nie ma natomiast podstaw, aby dokonywać takiego zabiegu w stosunku do pojęcia kosztu jako kosztu ujętego w księgach rachunkowych. Wniosku takiego nie uzasadnia bowiem użycie tego pojęcia w zwrocie "dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury". Zagadnienia związane z powstaniem obowiązku podatkowego, wysokością podatku oraz rygorami zaliczenia do kosztu uzyskania przychodu, są regulowane w ustawach podatkowych, w tym w u.p.d.o.p. Dlatego też, aby ustawa o rachunkowości wywierała skutki podatkowe, muszą istnieć przepisy zawierające wyraźne odesłanie do jej treści. Pogląd jakoby w świetle art. 15 ust. 4e u.p.d.o.p. koszt należy rozpoznać w oparciu o uregulowania wynikające z ustawy o rachunkowości, nie wynika z unormowania ukształtowanego przepisem art. 15 ust. 4d tej ustawy. Okoliczność, że w art. 15 ust. 4e u.p.d.o.p. ustawodawca posługuje się zwrotem "[...] uważa się dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych [...]", a nie określeniem "[...] uważa się dzień, na który ujęto jako koszt w księgach rachunkowych [...]" potwierdza zasadność przyjętego rozumowania. Należy zatem uznać, że faktyczna data dokonania zapisu w księgach rachunkowych nie może zmieniać kwalifikacji danego wydatku i wpływać na moment zaliczenia go jako kosztu w rozumieniu art. 15 ust. 4e u.p.d.o.p. Nie jest ona bowiem datą ujęcia kosztu, a jedynie datą technicznego wprowadzenia informacji do systemu. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny np. w wyrokach: z dnia 9 grudnia 2011 r., II FSK 1091/10, z dnia 2 grudnia 2014 r., II FSK 188/13, z dnia 20 maja 2014 r., II FSK 1443/12, z dnia 31 października 2012 r., II FSK 480/11; z dnia 4 kwietnia 2014 r., II FSK 1112/12; z dnia 26 listopada 2014 r., II FSK 115/13. Pogląd ten znalazł również aprobatę w doktrynie (por. glosy do wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego: A. Mariański, glosa do wyroku z dnia 9 grudnia 2011 r., II FSK 1091/10, "Monitor Podatkowy" 2012, nr 6, s. 47; H. Litwińczuk, glosa do wyroku z dnia 27 września 2012 r., II FSK 253/11, "Monitor Podatkowy" 2014, nr 6, s. 47).
W ocenie Sądu za nieprawidłowe należy uznać stanowisko Organu, zgodnie z którym moment powstania kosztu podatkowego zależy od momentu ujęcia go w księgach rachunkowych jako kosztu. Podkreślenia wymaga fakt, że nawet gdy koszt zostanie ujęty w systemie ewidencyjnym podatnika bez wskazania, że jest to koszt uzyskania przychodów, dla celów podatkowych będzie on w ten sposób rozumiany. Trzeba dodać, że mocnym argumentem przeciwko kierunkowi wykładni, proponowanemu w zaskarżonej interpretacji, jest wynikające z takiej właśnie wykładni otwarcie możliwości kształtowania rachunku podatkowego przez przyjętą przez podatnika politykę rachunkowości, które to zjawisko byłoby wysoce niepożądane ze względów systemowych, ale przede wszystkim nie ma wyraźnej podstawy normatywnej. Wreszcie, podkreślić należy, że przytoczone przez Organ orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego o treści odpowiadającej stanowisku przedstawionemu w interpretacji indywidualnej można uznać za historyczne, gdyż przeciwstawna w stosunku do nich linia orzecznicza jest już ugruntowana.
Co do zarzutu naruszenia art. 121 § 1 w zw. z art. 14 h Ordynacji podatkowej tj. naruszenia przez Organ zasady zaufania, w ocenie Sądu, zasługuje on na uwzględnienie. Skarżąca przytoczyła bowiem we wniosku o interpretację orzecznictwo sądów administracyjnych celem uznania przedstawionej w nich argumentacji za własną. Zgodnie natomiast z art. 14e Ordynacji podatkowej w razie stwierdzenia nieprawidłowości w wydanej interpretacji ogólnej lub indywidualnej Minister Rozwoju i Finansów może taką interpretację zmienić, uwzględniając w szczególności orzecznictwo sądów. Oczywistym wydaje się zatem fakt, że w przypadku gdy Organ nie zgadza się z przedstawioną przez Skarżącą argumentacją, powinien szczegółowo odnieść się do poglądów wyrażonych w uzasadnieniu wyroku sądowego, wyjaśniając dokładnie dlaczego je odrzuca. W niniejszej sprawie Organ, nie ustosunkowując się do stanowiska Skarżącej i prezentując swoją argumentację, która jest sprzeczna z ugruntowanym orzecznictwem, naruszył niewątpliwie zasadę zaufania do organów podatkowych.
Mając na uwadze powyższe niezasadne jest, w ocenie Sądu, stanowisko Organu, zgodnie z którym za dzień poniesienia kosztu należy uznać dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych, tj. zaksięgowano w korespondencji z odpowiadającym mu zobowiązaniem, jak również, że moment uznania wydatku za koszt podatkowy jest w obecnym stanie prawnym uzależniony od uznania go za taki koszt w ujęciu bilansowym.
W ocenie Sądu, Organ wydając zaskarżoną interpretację dopuścił się błędnej wykładni i niewłaściwej oceny co do zastosowania art. 15 ust. 1, 4d i 4e u.p.d.o.p oraz naruszenia art. 121 § 1 w zw. z art. 14 h Ordynacji podatkowej . Konsekwencją tego było zaś nierozważenie przez Organ, w zaskarżonej interpretacji, możliwości uznania przedmiotowych wydatków za koszty uzyskania przychodów w dacie ich poniesienia, tj. w dacie zaewidencjonowania tych wydatków w księgach na podstawie otrzymanej faktury lub innego dowodu księgowego, niezależnie od momentu zaliczenia tych wydatków do kosztów dla celów rachunkowych.
5. Minister Rozwoju i Finansów przy ponownym rozpoznawaniu sprawy uwzględni wykładnię prawa dokonaną przez Sąd.
6. Zdaniem Sądu błędna wykładnia art. 15 ust. 1, 4d i 4e u.p.d.o.p. była wystarczająca do uznania, że zaskarżoną interpretację należało wyeliminować z obrotu prawnego.
7. Sad, mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na mocy art. 200, art. 205 § 2 i 4 oraz art. 209 p.p.s.a. Koszt postępowania sądowego w niniejszej sprawie stanowi kwota wpisu stałego w wysokości 200 zł (punkt drugi sentencji).