III SA/Po 519/24

Dnia 18 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 lutego 2025 roku sprawy ze skargi M. F. i J. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu w przewidzianym terminie I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących solidarnie kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Zaskarżonym postanowieniem z 26 sierpnia 2024 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO lub Kolegium) po rozpoznaniu zażalenia J. F. i M. F. (dalej: skarżący) na postanowienie z 26 marca 2024 r., znak: [...] Starosty [...] (dalej: organ I instancji) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu na zawiadomienie o nabyciu pojazdu utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z 1 lutego 2024 r. znak: [...] Starosta [...] zawiadomił J. F. i M. F. o uchybieniu 30-dniowego terminu na zawiadomienie o nabyciu pojazdu marki [...], nr rej.: [...], nr VIN: [...] W przedmiotowym piśmie Starosta wskazał, że właściciel pojazdu zakupił go 11 lutego 2021 r. a Starostę zawiadomił o nabyciu 11 czerwca 2022 r., przekraczając tym samym ustawowy termin na dokonanie wyżej wymienionej czynności o 453 dni.

Pismami z 29 lutego 2024 r. J. F. i M. F. wnieśli o przywrócenie terminu do zgłoszenia nabycia pojazdu.

Postanowieniami z 26 marca 2024 r. znak: [...] Starosta [...] odmówił J. F. i M. F. przywrócenia terminu 30 dni na zawiadomienie o nabyciu ww. pojazdu. Postanowienia doręczono skarżącym 29 marca 2024 r.

J. F. i M. F. 9 kwietnia 2024 r. wnieśli zażalenia na powyższe postanowienia.

Organ I instancji przekazując zażalenie skarżących na ww. postanowienia wskazał Kolegium, że skarżący założyli zażalenia 9 kwietnia 2024 r., tj. po upływie 7-dniowego terminu.

SKO w [...] utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie (jak wskazano na wstępie) przywołało treść art. 58 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) i uznało, że w przypadku skarżących nie zachodzą podstawy do stwierdzenia, iż uchybili oni terminowi do zgłoszenia nabycia pojazdu bez swojej winy.

J. F. i M. F. w skierowanej do Sądu skargi na powyższe postanowienie wnieśli o zmianę postanowienia organu I instancji poprzez przywrócenie terminu 180 dni na zawiadomienie o nabyciu przedmiotowego pojazdu, ewentualnie o uchylenie postanowienia organu I instancji. Wnieśli też o zwolnienie ich od kosztów sądowych w całości.

W odpowiedzi SKO wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Postanowieniami z 27 listopada 2024 r. sygn. akt III SPP/Po 83/24 i III SPP/Po 84/24 referendarz sądowy tut. Sądu odmówił odpowiednio M. F. i J. F. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sąd zobowiązany był stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Kolegium rozpoznało bowiem co do meritum zażalenie skarżących wniesione z uchybieniem terminu.

Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (§ 1). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Przepis art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. określa, iż sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przewidziano, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, zgodnie z którym do rażącego naruszenia prawa dochodzi w sytuacji, gdy organ odwoławczy rozpoznał odwołanie od decyzji wniesionej po terminie, mimo że termin nie został przywrócony (zob. np. wyrok NSA z 16 lutego 1998 r., sygn. IV SA 727/96, LEX nr 43307; wyrok NSA z 23 kwietnia 1998 r., sygn. IV SA 1006/96, LEX nr 43356; wyrok NSA z 14 kwietnia 1999 r., I SA 1823/98, ONSA 2000/2, poz. 70; wyrok NSA z 02 czerwca1999 r., IV SA 868/97, LEX nr 47862; tezę drugą wyroku NSA z 18 listopada 1999 r., I SA 330/99, LEX nr 48749).

W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie 7 sędziów NSA z 12 października 1998 r. OPS 11/98 wprost wskazano, że "rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Odnosi się to w równym stopniu do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 K.p.a.). Załatwienie w postępowaniu administracyjnym wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy merytoryczną decyzją w sytuacji, gdy upłynął termin wniesienia tego środka zaskarżenia, stanowi rażące naruszenie art. 127 § 3 in fine w związku z art. 129 § 2 K.p.a. oraz art. 16 § 1 K.p.a."

Należy wskazać, iż zgodnie z art. 126 K.p.a. przepisy art. 156–159 K.p.a. stosuje się odpowiednio do postanowień, od których przysługuje zażalenie oraz do postanowień określonych w art. 134 K.p.a., z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 158 § 1 k.p.a., wydaje się postanowienie (zob. T. Kiełkowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, art. 155(a), art. 156). Oznacza to, że rozpoznanie przez organ odwoławczy zażalenia na postanowienie – wniesionego przez stronę po terminie – dotknięte jest rażącym naruszeniem prawa.

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, iż postanowienie Starosty [...] z 26 marca 2024 r. w przedmiocie uchybienia 180-dniowego terminu na zawiadomienie o nabyciu przedmiotowego pojazdu zostało doręczone skarżącym 29 marca 2024 r.

W myśl art. 141 § 1 K.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Wedle art. 59 § 2 zd. drugie K.p.a. od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Przepis art. 141 § 2 K.p.a. stanowi zaś, że zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie.

Zważywszy zatem, że skarżącym doręczono postanowienie Starosty o odmowie przywrócenia terminu 29 marca 2024 r., termin do wniesienia zażalenia na to postanowienie mijał im z dniem 5 kwietnia 2024 r. Jak wynika zaś, ż prezentaty Starosty zamieszczonej na zażaleniu, skarżący zażalenie na powyższe postanowienie organu I instancji złożyli w siedzibie Starostwa 9 kwietnia 2024 r., a więc 4 dni po upływie terminu.

W takim stanie sprawy, w sytuacji, gdy SKO wydając zaskarżone postanowienie na podstawie art. 127 § 2 , art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. utrzymało w mocy postanowienie Starosty z 26 marca 2024 r. o odmowie przywrócenia terminu na zawiadomienie o nabyciu pojazdu, nie dostrzegając, że rozpatrywane zażalenie skarżący wnieśli z uchybieniem terminu określonego w art. 144 § 2 K.p.a., uznać należało, że organ odwoławczy dopuścił się rażącego naruszenia prawa.

Pomimo zatem, iż powyższe ustalenia prowadzą do rozstrzygnięcia na niekorzyść skarżących, to przepis art. 134 § 2 K.p.a., z uwagi na rażące naruszenie prawa, którego dopuściło się Kolegium, upoważniał Sąd do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Ponownie rozpoznając sprawę organ na podstawie art. 153 P.p.s.a. uwzględni powyższe ustalenia faktyczne i ocenę prawną.