Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z 10 maja 2023 r. Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. (dalej: "NUS") z 21 października 2021 r. nr [...] o oddaleniu zarzutów S. F. (zwanego dalej: "zobowiązanym" lub "skarżącym") złożone w sprawie egzekucji administracyjnej.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.
NUS wszczął na wniosek wierzyciela M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej "MITD") egzekucję administracyjną, na podstawie tytułu wykonawczego z 27 lipca 2018 r. nr [...] (w decyzji I instancji błędnie podano 28 lipca 2018 r. przy prawidłowo wskazanym nr tytułu wykonawczego) wystawionego w oparciu o decyzję MITD z 8 czerwca 2011 r. nr [...] o nałożeniu na zobowiązanego kary pieniężnej w wysokości 1.000 zł.
Upomnienie nr [...], zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego zobowiązanego wraz z odpisem tytułu wykonawczego oraz pouczeniem o prawie zgłoszenia zarzutów wysłano na adres miejsca zamieszkania zobowiązanego i uznano za skutecznie doręczone zgodnie z art. 44 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 t.j. zwanej "k.p.a."), w związku z niepodjęciem przesyłki, po dwukrotnym jej awizowaniu.
Pismem z 6 września 2021 r. zobowiązany wniósł następujące zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego:
- umorzenie obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku,
- brak wymagalności obowiązku,
-określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,
-niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego,
- brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,
- zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,
- prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny,
- niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zarzuty nie zostały uzasadnione, jak również zobowiązany nie przedłożył dowodów na ich poparcie.
Jednocześnie wraz z zarzutami zobowiązany wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów. Postanowieniem z 5 października 2021 r. NUS przywrócił termin do wniesienia zarzutów.
Postanowieniem z 21 października 2021 r. WITD oddalił zarzuty złożone w sprawie egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że obowiązek uiszczenia przedmiotowej należności został nałożony ostateczną i prawomocną decyzją, która nadal istnieje w obrocie prawnym. Organ wskazał, że nie doszło do zapłaty, należność nie została umorzona, a obowiązek nie uległ przedawnieniu, w związku z czym obowiązek istnieje, a należność jest wymagalna.
W zaskarżonym postanowieniu utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji uznając zarzuty za nieuzasadnione.
Organ odwoławczy uzasadnił, że podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego była prawomocna i ostateczna decyzja, która istnieje w obrocie prawnym. Stwierdził, że tytuł wykonawczy jest zgodny z treścią decyzji.
Odnosząc się do zarzutu niedoręczenia upomnienia organ wskazał, że upomnienie nr [...] zostało uznane za skutecznie doręczone po dwukrotnym awizowaniu przesyłki, zgodnie z zasadą doręczenia zastępczego wyrażoną w art. 44 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku, organ zauważył, że nie wystąpiła żadna z okoliczności powodujących brak wymagalności obowiązku tj. odroczenie terminu wykonania obowiązku czy rozłożenie należności na raty. Skoro obowiązek nałożony na stronę jest nadal wymagalny to uprawnia to wierzyciela do prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Odnosząc się do zarzutu przedawnienia zobowiązania organ wskazał, że przedmiotowa należność nie uległa przedawnieniu, gdyż kary orzekane na podstawie art. 92 ustawy o transporcie drogowym nie ulegają przedawnieniu. Wyłączenie stosowania Ordynacji podatkowej w kwestii przedawnienia zobowiązania z tytułu nałożonych kar jest uzasadnione nie tylko w odniesieniu do kar nałożonych decyzjami po 31 grudnia 2010 r., co wynika z art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, ale także w odniesieniu do kar nałożonych decyzjami przed 31 grudnia 2010 r., kiedy to ustawa o transporcie drogowym nie zawierała regulacji w zakresie przedawnienia kar w transporcie drogowym. Organ stwierdził, że przepis art. 189g § 3 k.p.a. nie ma zastosowania w sprawie, gdyż wszedł w życie z dniem 1 czerwca 2017 r., a zatem już po wydaniu decyzji z 8 czerwca 2011 r.
W skardze wniesionej do tut. Sądu skarżący wniósł o uchylenie postanowienia GITD zarzucając niedoręczenie zobowiązanemu decyzji, upomnienia, tytułu wykonawczego, zawiadomienia o wszczęciu egzekucji oraz zarzucił naruszenie przepisów:
- art. 7 k.p.a. poprzez błędne ustalenia faktyczne organu, niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,
- art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie wymogów prowadzenia postępowania zgodnego z prawem,
- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy materialnej,
- art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, nieustosunkowanie się w uzasadnieniu decyzji do dowodów i faktów będących podstawą wydania decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie 27 lipca 2023 r. skarżący wskazał, że jego zdaniem organy wydały decyzje na podstawie błędnej oceny stanu faktycznego sprawy pomijając fakt, że od 2013 r. do 2019 r. przebywał na stałe za granicą, a o sprawie dowiedział się dopiero w 2021 r. Dlatego też doręczenie skarżącemu upomnienia było niemożliwe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 t.j. dalej: "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., jest niezależne od woli stron. Nawet więc złożenie przez skarżącego wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2023 r. III FSK 2769/21, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2023 r. III FSK 1673/21, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych zwanej "CBOSA").
Przechodząc do meritum wskazać należy, że kontroli Sądu zostało poddane rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego wydane w sprawie zgłoszonych przez skarżącego zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Podstawą wydania zaskarżonego postanowienia jest przepis art. 34 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm. dalej "u.p.e.a."). Z przepisu tego wynika uprawnienie wierzyciela do zajęcia stanowiska w sprawie zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów.
Stosownie do treści art. 34 § 2 u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Zdaniem Sądu, wydane na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. postanowienia w obu instancjach nie naruszają ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a. dawałby podstawę do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Z sytuacją taką nie mamy do czynienia w kontrolowanej przez Sąd sprawie.
Prawidłowo również organ odwoławczy wskazał, że ze względu na wszczęcie postępowania egzekucyjnego przed dniem 30 lipca 2020 r. w sprawie znajdują zastosowanie przepisy u.p.e.a. obowiązujące przed nowelizacją, a nie jak wskazał w uzasadnieniu organ I instancji w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r. Słusznie organ odwoławczy zauważył, że podniesione w sprawie zarzuty znajdują swoje oparcie w przepisach u.p.e.a. w brzmieniu ustawy przed, jak i po nowelizacji, stąd też wskazana omyłka organu I instancji nie miała istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Po wniesieniu zarzutów zadaniem organu egzekucyjnego było zweryfikowanie podanej przez zobowiązanego podstawy prawnej zarzutów, co organ prawidłowo uczynił.
Zgodnie z art. 33 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;.
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
W szczególności skarżący zgłosił zarzuty nieistnienia obowiązku, jego wygaśniecie, przedawnienie, brak wymagalności. Organ prawidłowo uznał ww. zarzuty za nieuzasadnione.
Nieistnienie obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak: przedawnienie lub wydanie aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku. Przez wymagalność natomiast w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie. Organ stwierdził, że z wyżej wymienionymi sytuacjami nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Prawidłowo organy stwierdziły, co znalazło wyraz w uzasadnieniu obu postanowień, że tytuł wykonawczy, w oparciu o który wszczęto postępowanie egzekucyjne dotyczył decyzji ostatecznej i prawomocnej, która nadal istnieje w obrocie prawnym. W kontrolowanej sprawie podstawę prowadzonej egzekucji stanowi bowiem decyzja GITD z 8 czerwca 2011r. orzekająca wobec skarżącego administracyjną karę pieniężną w wysokości 1.000 zł. Tymczasem na etapie prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie można kwestionować zasadności nałożonego obowiązku, który wynika z decyzji ostatecznej wydanej w ramach innego postępowania administracyjnego. Prawidłowość wejścia do obrotu decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, nie może podlegać ponownemu merytorycznemu badaniu przez wierzyciela. Należy zauważyć bowiem, że dopóki istnieje w obrocie prawnym ostateczne rozstrzygnięcie w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, a z sytuacją taką mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie, to nieskuteczne prawnie jest zarzucanie, że egzekwowany obowiązek nie istnieje.
Podkreślenia również wymaga, że instytucja zgłaszania zarzutów w toku postępowania egzekucyjnego nie służy zwalczaniu podstaw faktycznych i prawnych decyzji, która istnieje w porządku prawnym.
Zarówno organ egzekucyjny jak i wierzyciel rozpoznając zarzut z art. 33 § 2 pkt 1 ustawy nie mogli zatem ponownie rozpoznawać sprawy merytorycznie. Postępowanie egzekucyjne nie jest bowiem postępowaniem administracyjnym rozpoznawczym, w trakcie którego dochodzi do ukształtowania praw i obowiązków strony postępowania, lecz jest postępowaniem następczym, służącym realizacji obowiązków ustalonych w postępowaniu rozpoznawczym.
Nadto prawidłowo organ uznał za niezasadny zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji administracyjnej będącej podstawą wydanego tytułu wykonawczego. Organ w kontrolowanej sprawie prawidłowo ustalił, że w rzeczywistości tytuł wykonawczy istnieje, w oparciu o który wszczęto egzekucję i którego treść jest zgodna z treścią decyzji wydanej przez wierzyciela MITD. Zatem w sprawie nie było wątpliwości, że obowiązek wykazany w tytule egzekucyjnym istnieje w sensie prawnym (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2021 r. III FSK 3291/21, CBOSA).
Należy również wskazać, że zobowiązany, podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. powinien był przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających z przepisów prawa (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2022 r. III FSK 1222/22, wyrok WSA w: Krakowie z 27 października 2020 r., I SA/Kr 723/20, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 10 marca 2022 r., I SA/Go 110/21, CBOSA). Tymczasem skarżący nie wykazał, że jego zobowiązanie nie istnieje w szczególności nie przedłożył na tę okoliczność żadnych dowodów w sprawie.
Na tle wskazanych powyżej okoliczności organ słusznie zatem stwierdził, że nie sposób uznać, aby dochodzone od skarżącego zobowiązanie nie istniało, bądź wygasło.
Organ zasadnie również uznał, że nie doszło do przedawnienia obowiązku nałożonego decyzją administracyjną będącą podstawą tytułu wykonawczego, do czego organ odniósł się w zaskarżonym postanowieniu. W szczególności organ prawidłowo wskazał, że zgodnie z art. 93 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 2201 t.j. dalej "u.t.d.") do kar pieniężnych przewidzianych w u.t.d. nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, z późn. zm.). Decyzja nakładająca na zobowiązanego administracyjną karę pieniężną została wydana w dniu 8 czerwca 2011 r., a zatem w dniu, w którym nie obowiązywały jeszcze przepisy działu IVa k.p.a. dotyczące administracyjnych kar pieniężnych. Przepisy działu IVa k.p.a. zostały bowiem wprowadzone dopiero ustawą z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935) tj. po wydaniu decyzji administracyjnej będącej podstawą tytułu wykonawczego. Zgodnie natomiast z art. 16 ww. ustawy do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ww. nowelizacji należy stosować dotychczasowe przepisy k.p.a. Organ prawidłowo zatem stwierdził, że przepis art. 189g § 3 k.p.a. nie ma zastosowania w sprawie, gdyż wszedł w życie z dniem 1 czerwca 2017 r., a zatem już po wydaniu decyzji z 8 czerwca 2011 r.
Skarżący zgłosił również zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia tj. zarzut z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., do którego to zarzutu organ także odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Zdaniem Sądu organ prawidłowo oddalił ww. zarzut uznając go jako bezzasadny.
Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej. Upomnienie, tytuł wykonawczy oraz zawiadomienie o wszczęciu egzekucji i zajęciu rachunku bankowego zostało skutecznie doręczone stronie na jego adres zamieszkania, po dwukrotnym awizowaniu przesyłki w trybie doręczenia zastępczego przewidzianego w art. 44 k.p.a. Stosownie bowiem do art. 44 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:
1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1).
Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2).
W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).
Przepis art. 44 k.p.a. przewiduje swoistego rodzaju fikcję prawną doręczenia, w sytuacji, gdy adresat po dwukrotnym awizowaniu przesyłki nie odbierze jej. Wyżej wskazane domniemanie doręczenia upomnienia z art. 44 k.p.a. nie zostało przez zobowiązanego skutecznie obalone. W szczególności nie wskazywał on w toku postępowania administracyjnego na okoliczności podnoszone na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Dopiero w piśmie z 27 lipca 2023 r. skarżący podniósł, że w latach 2013-2019 na stałe przebywał zagranicą, dlatego nie odbierał kierowanej do niego korespondencji. Skoro zobowiązany wnosząc zarzuty do postępowania egzekucyjnego w żaden sposób nie uzasadnił przyczyn nieodebrania korespondencji to organ zasadnie przyjął, iż doszło do skutecznego doręczenia upomnienia zgodnie z art. 44 k.p.a.
Nadto organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odniósł się do zarzutów dotyczących zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, słusznie stwierdzając, że w stosunku do skarżącego organ egzekucyjny zajął jego rachunek bankowy, co stanowi podstawowe i standardowe działanie organu egzekucyjnego.
Jednocześnie prawidłowo stwierdził wbrew twierdzeniom zarzutu, że egzekucja jest prowadzona przez właściwy w sprawie organ egzekucyjny tj. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego we [...], na którego obszarze właściwości miejscowej zamieszkuje zobowiązany. Organ słusznie uznał również za nieuzasadniony zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przedmiotowy tytuł wykonawczy zawiera bowiem wszelkie niezbędne jego elementy składowe.
Reasumując stwierdzić należy, że nie doszło do naruszenia przez organy przepisów prawa procesowego w szczególności art. 7, 70 i 80 k.p.a. Zadaniem organu w postępowaniu administracyjnym, wszczętym na skutek wniesionych zarzutów, było bowiem zbadanie prawidłowości prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a nie dokonanie analizy zasadności wydania tytułu wykonawczego.
Wobec powyższego na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalono.