III SA/Po 413/23

Dnia 11 października 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra (sprawozdawca) Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2023 roku sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia 24 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami oddala skargę.

Decyzją z dnia 24 kwietnia 2023 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania J. M. (dalej również jako "Skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 10 lutego 2023 r., znak: [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy.

Decyzją Starosty [...] z dnia 15 czerwca 2022 r. J. M. został skierowany na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Do Starosty [...] wpłynęło orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy [...] w Ł. , z którego wynika, że istnieją u Skarżącego przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami.

Decyzją z dnia 10 lutego 2023 r. Starosta [...] cofnął J. M. uprawnienia do kierowania pojazdami kat. [...] prawa jazdy nr [...]; seria i numer druku [...] oraz zobowiązał kierowcę do niezwłocznego zwrotu dokumentu do siedziby organu.

Odwołanie od decyzji złożył Skarżący wnosząc o zmianę decyzji i przywrócenie odwołującemu uprawnień do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu zarzucono błędne ustalenie, że w przypadku kierowcy istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami. Zdaniem odwołującego badania lekarskie zostały przeprowadzone w sposób niewłaściwy. Załączono również orzeczenie lekarskie Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Poradni Medycyny Pracy w J., z którego wynika iż J. M. wobec braku przeciwwskazań zdrowotnych zdolny jest do wykonywania pracy na stanowisku elektryk, praca na wys. >3m, kierowca kat. [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję Starosty podnosząc, iż przepis art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami ma charakter związany, bowiem w sposób precyzyjny i bezsporny wskazuje, w jakim przypadku starosta orzeka o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami. Związany charakter oznacza, że w razie wystąpienia przesłanki w nim wymienionej organ administracji publicznej jest zobowiązany do wydania decyzji - w niniejszej sprawie: o cofnięciu uprawnienia. Jednocześnie organowi nie pozostawiono jakiejkolwiek swobody działania w ramach tzw. "uznania administracyjnego".

Następnie organ podniósł, iż w przepisach art. 76-79 ustawy o kierujących pojazdami określono zakres oraz tryb przeprowadzania badań lekarskich, a także orzekania o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Organ po przytoczeniu treści przepisów prawa zauważył, iż organy administracji publicznej prowadzące postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji, o której stanowi art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, nie mają prawnej możliwości weryfikacji wydanego w ten sposób orzeczenia lekarskiego, zarówno pod względem jego treści, jak i procedury, w której zapadło. Organy te są związane orzeczeniem lekarskim i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych jego treścią. Orzeczenie lekarskie stanowi dokument urzędowy, w rozumieniu przepisu art. 76 §2 Kpa, a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Jako taki dowód korzysta z domniemania autentyczności i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim zaświadczone (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1859/10, z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 547/10, z dnia 3 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 973/08, z dnia 22 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 840/08, z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 251/06, z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1273/04).

W związku z powyższym organ za bezzasadne uznał zarzuty kwestionujące rzetelność orzeczenia lekarskiego.

Ponadto organ wskazał, że zgodnie z przepisem §10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3-5 ustawy, są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy. Natomiast stosownie do §11 pkt 2) lit. b) tego Rozporządzenia jednostkami uprawnionymi do przeprowadzenia ponownego badania lekarskiego, o którym mowa w art. 79 ust. 4 i 5 ustawy, są w przypadku orzeczenia lekarskiego wydanego przez uprawnionego lekarza zatrudnionego w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy Instytut Medycyny Pracy [...] w Ł. .

Z tych względów nie mają znaczenia dla sprawy zaświadczenia lekarskie przedłożone wraz z odwołaniem, bowiem nie zostały one wystawione przez instytucje wskazane w powyższych przepisach.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł J. M. zarzucając jej naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego tj. art. 79 ust. 1 i 2 ustawy o kierujących pojazdami z uwagi na fakt, że postępowanie lekarskie powinno obejmować zarówno badanie przedmiotowe (wywiad lekarski) jak i podmiotowe (fizykalne), podczas gdy Skarżący nie był badany zarówno przed wydaniem orzeczenia przez lekarza z [...] Centrum Medycyny Pracy- ośrodek w K. w dniu 12.09.2022 roku jak i lekarza z Instytutu Medycyny Pracy w Ł. w dniu 02.12.2022 roku a orzeczenia wydane zostały jedynie na podstawie przedłożonych dokumentów medycznych, pomimo, iż wydanie orzeczenia winno nastąpić po przeprowadzeniu przez uprawnionego lekarza badania lekarskiego podmiotowego (fizykalnego) i ewentualnie po skierowaniu osoby badanej na konsultację do lekarza specjalisty lub psychologa albo zlecenie przeprowadzenia pomocniczych badań diagnostycznych;

2. przepisów prawa procesowego tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, 80 i art. 107 § 1 i ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) poprzez brak wszechstronnego ustalenia okoliczności niniejszej sprawy, wydania decyzji bez przeprowadzenia całościowej oceny materiału dowodowego w sprawie i zaniechanie odniesienia się do wszystkich zarzutów i twierdzeń podnoszonych przez skarżącego a w konsekwencji przyjęcie, że zasadnym jest utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy:

- w ocenie Skarżącego błędne jest ustalenie, że po jego stronie istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, podczas gdy badania zarówno w [...] Centrum Medycyny Pracy- ośrodek w K. w dniu 12.09.2022 roku jak i w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. w dniu 02.12.2022 roku przeprowadzone zostały w jego ocenie w sposób niewłaściwy tj. wyłącznie na podstawie dokumentów medycznych, bez przeprowadzenia badania podmiotowego (fizykalnego) i bez uwzględnienia aktualnej dokumentacji medycznej do przedłożenia której Skarżący nawet nie został wezwany,

- Skarżący konsekwentnie podnosił i podnosi, iż pominięte zostało przez lekarzy (nieprzeprowadzających bezpośredniego badania Skarżącego) , iż rozpoznano u niego zaburzenie afektywne dwubiegunowe, a nie schizofrenię co z kolei w przypadku dobrze kontrolowanych objawów choroby (jak ma to miejsce w przypadku Skarżącego) lub ich stopniowego zaniku osoba chorująca na ChAD może prowadzić pojazdy, z zastrzeżeniem jednak, że będzie musiała wykonywać badania kontrolne w celu przedłużenia ważności dokumentu, podczas gdy Skarżącemu niezasadnie cofnięto uprawnienia, bez przeprowadzenia badania i bez wezwania do przedłożenia aktualnej dokumentacji medycznej, a termin następnego badania wyznaczony został dopiero na dzień 15.11.2024 roku;

- pominięte zostało przez organy, iż cofnięcie uprawnień pozbawia Skarżącego możliwości wykonywania pracy i w konsekwencji najpewniej doprowadzi do jej utraty, albowiem Skarżący nie tylko codziennie dojeżdża do pracy ale i świadczy pracę jako elektryk i w ramach wykonywanej pracy dojeżdża do klientów,

- pominięcie, iż w dniu 24.08.2022 roku Skarżącemu wydane zostało orzeczenie lekarskie nr [...] zgodnie z którym stwierdzono brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy m.in. na stanowisku elektryka i kierowcy kat. [...] albowiem Skarżący w ramach wykonywanej pracy dojeżdża do klientów co słusznie prowadzi do wniosku, że w ocenie Skarżącego cofniecie uprawnień bez przeprowadzenia badań bezpośrednich było niewłaściwe a co najmniej pochopne;

- nie uwzględnił zasadnych i słusznych twierdzeń dotyczących aktualnego stanu zdrowia skarżącego w tym pominął fakty wynikające z aktualnego zaświadczenia lekarskiego z dnia 27.03.2023 roku potwierdzającego korzystanie przez niego ze stałej opieki lekarskiej oraz remisji choroby ( zaburzenie afektywne dwubiegunowe- CHaD), braku objawów procesu schizofrenicznego (psychotycznego) oraz zasadnego domagania się uchylenia zaskarżonej decyzji i przywrócenia skarżącemu uprawnień do kierowania wszelkimi pojazdami mechanicznym;

Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przewidzianych.

Ponadto Skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 19 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Po 413/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 27 września 2023 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł o przeprowadzenie dowodu z:

- opinii psychologicznej z dnia 23 września 2023 r. wystawionej przez Pracownię Psychologicznych Badań Kierowców o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami na fakt: braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami mechanicznymi w ramach posiadanych kategorii prawa jazdy, wskazania co do stałej i regularnej kontroli lekarskiej oraz systematycznej np. co 2 lata oceny funkcjonowania psychologicznego Skarżącego celem określenia występowania bądź braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami;

- zaświadczeń lekarskich z dnia 26 maja 2023 r. oraz z dnia 22 września 2023 r. wystawionych przez lekarza psychiatrę na fakt: stałego i regularnego leczenia Skarżącego, stabilnego stanu zdrowia umożliwiającego Skarżącemu kierowanie pojazdami.

Na rozprawie w dniu 4 października 2023 r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał skargę oraz wniosek zawarty w piśmie z dnia 27 września 2023 r. o przeprowadzenie dowodu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone m.in. w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił m.in. art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm.; dalej : u.k.p.) zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.

Z treści przywołanej normy wynika obowiązek starosty wydania decyzji o pozbawieniu uprawnień do kierowania pojazdami, jeżeli w postępowaniu wyjaśniającym, poprzedzającym wydanie decyzji, zostanie wydane orzeczenie lekarskie stwierdzające istnienie przeciwwskazań u konkretnej osoby do kierowania przez nią pojazdami. Decyzja ta ma zatem charakter związany. Jej bezwzględne wydanie nakazuje konkretny przepis prawa i organ administracji nie może od tego obowiązku odstąpić w sytuacji, gdy spełniona zostanie przesłanka faktyczna, tj. stwierdzenie istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Powyższy pogląd jest już ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. m.in. wyroki NSA z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2195/16; z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1883/18, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Treść art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p. nie ma charakteru uznaniowego co oznacza, że w sytuacji zaistnienia przesłanek, o których mowa w tym przepisie, organ administracji publicznej ma obowiązek postąpić zgodnie z jego dyspozycją.

W sprawie jest bezsporne, że strona ostateczną decyzją została skierowana na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a Skarżący temu badaniu się poddał. Nie jest również sporne, że badanie lekarskie zostało przeprowadzone dwukrotnie w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p.. W obu orzeczeniach stwierdzone zostało istnienie u Skarżącego przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

W świetle zarzutów skargi i stanowiska wyrażonego przez pełnomocnika na rozprawie, wynika, że w ocenie Skarżącego orzeczenia lekarskie nie mogły stanowić podstawy wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, ponieważ badania zarówno w [...] Centrum Medycyny Pracy jak i Instytucie Medycyny Pracy w Ł. zostały przeprowadzone w sposób niewłaściwy.

Wobec tak postawionych zarzutów wskazać należy, iż szczegółowe warunki i tryb przeprowadzania badań lekarskich, ich zakres oraz jednostki uprawnione do ich przeprowadzania reguluje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. z 2020 r., poz. 2213; dalej: rozporządzenie).

W tym miejscu wspomnieć należy, iż ww. rozporządzenie, które obowiązywało w dniu wydawania orzeczenia przez lekarza [...] Centrum Medycyny pracy, utraciło moc, to jednakże należy mieć na uwadze, iż procedura w tym zakresie nie uległa zmianie.

Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia uprawniony lekarz, po przeprowadzeniu badania lekarskiego, wystawia orzeczenie lekarskie. Stosownie zaś do § 10 ust. 1 jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3-5 u.k.p. są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. W § 11 pkt 1) lit. b) rozporządzenia wskazano natomiast tryb weryfikacji orzeczenia lekarskiego. Z treści tego przepisu wynika, że jednostką uprawnioną do przeprowadzenia ponownego badania lekarskiego, o którym mowa w art. 79 ust. 4 i 5 u.k.p. w przypadku orzeczenia lekarskiego wydanego przez uprawnionego lekarza zatrudnionego w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy jest Instytut Medycyny Pracy [...] w Ł. .

Wyjaśnić należy, że w art. 77 ust. 1 u.k.p. ustawodawca wskazał, że badania lekarskie w przedmiocie ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mogą przeprowadzać jedynie lekarze uprawnieni i wpisani do ewidencji uprawnionych lekarzy, prowadzonej przez marszałka województwa. Stosownie do treści art. 79 ust. 2 u.k.p. uprawniony lekarz wydaje osobie badanej orzeczenie lekarskie po przeprowadzeniu badania lekarskiego. Osoba badana lub podmiot kierujący na badania, niezgadzający się z treścią orzeczenia lekarskiego, może następnie - w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego, wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 81 u.k.p.

Zgodnie z art. 79 ust. 4, 5 i 6 u.k.p. jednostką mającą przeprowadzić badania w trybie odwoławczym musi być jednostką o wyższym poziomie referencyjnym w stosunku do jednostki, która przeprowadziła badanie pierwotne. W art. 79 ust. 7 u.k.p. wskazano natomiast, że orzeczenie lekarskie wydane po przeprowadzeniu ponownego badania lekarskiego jest ostateczne, a jego kopię, w przypadku stwierdzenia przeciwwskazania zdrowotnego do kierowania pojazdem, uprawniony lekarz ma obowiązek przesłać staroście właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej, po upływie 14 dni od dnia badania, jeżeli nie został złożony wniosek o przeprowadzenie ponownego badania albo orzeczenie lekarskie zostało wydane po przeprowadzeniu ponownego badania.

Z powyższych zapisów ustawy jednoznacznie wynika, że postępowanie administracyjne dotyczące weryfikacji uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi ze względu na stan zdrowia kierowcy odbywa się dwuetapowo. Najpierw prowadzone jest postępowanie diagnostyczno-orzecznicze przez lekarzy posiadających szczególne uprawnienia i kwalifikacje. Na tym etapie strona może kwestionować wyniki badań, przedstawiać posiadane dokumenty lekarskie, a w tym zgromadzone wyniki innych badań mających znaczenie w sprawie, może korzystać z możliwości wniesienia odwołania od orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej pierwszej instancji. Natomiast decyzja w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami ze względu na stan zdrowia uprawnionego wydawana jest w drugim etapie, po zakończeniu postępowania diagnostyczno-orzeczniczego, jeżeli w ostatecznym orzeczeniu lekarskim stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, iż organy prowadzące postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji, o której stanowi art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p., nie mają prawnej możliwości weryfikacji wydanego orzeczenia lekarskiego pod względem jego treści. Organy są związane orzeczeniem lekarskim i nie mają jakichkolwiek podstaw do kwestionowania okoliczności objętych jego treścią. orzeczenie lekarskie, o którym mowa w § 7 ust. 1 cyt. rozporządzenia, jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości, tzn., że pochodzi od organu, który go wystawił oraz domniemania zgodności z prawdą zawartego w dokumencie oświadczenia organu. Obalenie domniemania prawdziwości tego dokumentu możliwe jest jedynie przy zastosowaniu procedury określonej w art. 79 u.k.p. Przeprowadzanie i rozpatrywanie wniesionych odwołań od tego typu orzeczeń podlega procedurze odrębnej od procedury administracyjnej i dlatego organy są związane takimi orzeczeniami lekarskimi i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń. Zaznaczyć również należy, że wydane przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą orzeczenie lekarskie, stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami danej kategorii, nie stanowi opinii biegłego w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a., która podlega kontroli organu administracji (por. wyroki NSA z 16 października 2013 r., sygn. akt I OSK 952/12; z 22 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 840/08; z 17 marca 2005 r., sygn. akt I OSK 1273/04; z 23 marca 2017 r.; sygn. akt I OSK 2195/16; z 26 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2646/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Sąd w niniejszej sprawie mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2022 r. o sygnaturze K 4/21 w którym stwierdzono, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 541, ze zm.), rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212, ze zm.), stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, ze zm.), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, rozważył możliwość odstąpienia od wskazanej wyżej linii orzeczniczej.

We wskazanym wyżej wyroku Trybunał Konstytucyjny omawiając szeroko zasadę sprawiedliwości proceduralnej wskazał m.in., że "sposób rozumienia art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2015 r. – prowadzący do wyłączenia stosowania zasad ogólnych wyznaczających istotę postępowania administracyjnego (tj. zasady prawdy materialnej, zasady aktywnego udziału strony, zasady swobodnej oceny dowodów) – narusza standard sprawiedliwej i rzetelnej procedury przed organami władzy publicznej, stanowiącej element państwa prawnego w znaczeniu art. 2 Konstytucji. Brak możliwości podważenia w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 u.k.p. prawdziwości ustaleń faktycznych poczynionych przez organ kontroli ruchu drogowego w "informacji" prowadzi nie tylko do bezwzględnego związania organu administracji (starosty) mającego rozstrzygnąć co do meritum. Zasadnicze znaczenie dla oceny konstytucyjności miało to, że takie rozumienie zakwestionowanego w niniejszej sprawie przepisu proceduralnego dopuszcza możliwość wystąpienia sytuacji, w której norma prawa materialnego ujęta w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 u.k.p. – mająca charakter normy sankcjonującej – zostanie zastosowana także wtedy, gdy w rzeczywistości nie doszło do zrealizowania się jej hipotezy. Innymi słowy, art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2015 r. – w rozumieniu przyjętym w orzecznictwie sądów administracyjnych – dozwala na zastosowanie sankcji prawnej (zatrzymania prawa jazdy) nawet wówczas, gdy faktycznie do naruszenia przepisów prawa o ruchu drogowym w ogóle nie doszło, na podstawie domniemania prawdziwości treści "informacji" sporządzonej przez funkcjonariusza policji lub innej uprawnionej służby, które to domniemanie nie może być przez stronę podważone w ramach postępowania administracyjnego przed starostą".

Trybunał podzielił stanowisko Sejmu, że "brak zapewnienia jednostce jakichkolwiek możliwości prawnych kwestionowania ustaleń dokonanych przez kontrolującego [organ kontroli ruchu drogowego] jeszcze na etapie postępowania administracyjnego jest nie do pogodzenia z wywodzonymi z art. 2 Konstytucji zasadami lojalności państwa względem obywateli oraz sprawiedliwości i rzetelności proceduralnej. Zasady te determinują obowiązek państwa w zapewnieniu jednostkom pewnego bezpieczeństwa prawnego i ochrony przed arbitralnością decyzji organów państwowych. Obowiązek ten wyrażać się musi między innymi w zagwarantowaniu jednostce możliwości przedstawienia jej racji, wskazania dowodów potwierdzających jej stanowisko lub wnioskowania o przeprowadzenie takich dowodów z urzędu. Jednocześnie prawo do przedstawienia dowodów nie może być wyłącznie prawem natury formalnej. Zarówno organ jak i sąd muszą mieć obowiązek dowody te rozpatrzyć merytorycznie i wziąć je pod uwagę na etapie badania sprawy, a swoją decyzję oprzeć na całości zebranego materiału, kierując się zasadą prawdy materialnej"

W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu z naruszeniem powyższych zasad nie mamy do czynienia. Jak wskazano już wyżej postępowanie diagnostyczno-orzecznicze przez lekarzy posiadających szczególne uprawnienia i kwalifikacje. Na etapie tego postępowania strona może kwestionować wyniki badań, przedstawiać posiadane dokumenty lekarskie, a w tym zgromadzone wyniki innych badań mających znaczenie w sprawie, może korzystać z możliwości wniesienia odwołania od orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej pierwszej instancji. Tym samym, w przeciwieństwie do stanu prawnego stanowiącego podstawę omawianego wyroku TK, w niniejszej sprawie strona ma prawnie zagwarantowaną możliwość kwestionowania ustaleń uprawnionego lekarza.

Z powyższych względów Sąd nie znalazł podstaw do odstąpienia od dotychczas utrwalonego orzecznictwa o wiążącym charakterze orzeczenia lekarskiego, przyjmując je tym samym za własne.

Reasumując powyższe rozważania należy wskazać, że jedyną przesłanką do zastosowania przez organy art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p. jest stwierdzenie na podstawie ostatecznego orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Zatem postępowanie wyjaśniające w powyższym zakresie sprowadzało się wyłącznie do uzyskania przez organy ostatecznego orzeczenia lekarskiego i takie orzeczenie znajduje się w aktach sprawy. Ustawodawca nie przyznał organom administracji stosownych uprawnień do weryfikowania orzeczenia lekarskiego, jak też nie nałożył na organy takiego obowiązku.

Wobec powyższego wskazać należy, iż w aktach sprawy znajduje się orzeczenie w [...] Centrum Medycyny Pracy jak i Instytutu Medycyny Pracy w Ł. , z którego wynika, że uprawniony lekarz stwierdził istnienie u Skarżącego przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii: [...].

Ostateczne orzeczenie lekarskie nie podlega weryfikacji przez organy administracji publicznej w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. I OSK 532/10, LEX nr 1070846, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Wr 583/13 LEX nr 1702593). Wobec powyższego bez wpływu na treść rozstrzygnięcia pozostaje argumentacja Skarżącego dotycząca jego oceny stanu zdrowia, czy też przedkładane przez Skarżącego orzeczenia lekarskie czy dokumentacja medyczna.

W tym miejscu warto wskazać odnosząc się jednocześnie do wniosku o przeprowadzenie dowodu, iż zarówno przedłożona dokumentacja medyczna jak i zaświadczenia lekarskie nie zostały sporządzone przez lekarza uprawnionego w rozumieniu art. 77 u.k.p.

Odnosząc się do wniosków dowodowych wskazać dodatkowo należy, iż co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, ponieważ kontrola legalności oparta jest o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżony akt (art. 133 § 1 P.p.s.a.).

Wyjątek stanowi sytuacja uregulowana w art. 106 § 3 P.p.s.a., który uprawnia sąd administracyjny do przeprowadzenia dowodu uzupełniającego, ale jedynie z dokumentów i jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużania postępowania w sprawie. Zatem, przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów jest możliwe jedynie wówczas, gdy łącznie spełnione są dwa warunki. Po pierwsze, jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, po drugie, nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z kolei, niezbędne jest przeprowadzenie dowodu z dokumentu, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości, a więc w przypadku, gdy taki dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu.

W ocenie Sądu taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Wobec faktu braku możliwości kwestionowania i weryfikacji ostatecznego orzeczenia wydanego przez uprawnionego lekarza nie było podstaw do prowadzenia dowodu z dokumentów nie wystawionych przez lekarza uprawnionego w rozumieniu art. 77 u.k.p..

Z tych też względów nie mogły służyć do obalenia domniemania prawdziwości orzeczeń lekarskich wystawionych przez uprawnionych lekarzy.

Wobec powyższego skoro do organu zostało przesłane ostateczne orzeczenie lekarskie, to organ w świetle art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p. obowiązany był do wydanie decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.

Z powyższych względów za niezasadne należało uznać zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego.

Na marginesie, wobec podnoszonej w skardze argumentacji dotyczącej nieprawidłowości przy wykonywaniu badań, wskazać należy, iż stosownie do art. 80 ust. 1 u.k.p. marszałek województwa sprawuje nadzór nad wykonywaniem badań lekarskich i wydawaniem orzeczeń lekarskich do kierowania pojazdem. W ramach nadzoru marszałek województwa 1) prowadzi kontrolę: a) wykonywania badań lekarskich, b) dokumentacji prowadzonej w związku z tymi badaniami, c) wydawanych orzeczeń (art. 80 ust. 2 u.k.p.).

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.